Η περίοδος των εορτών σηματοδοτεί μία χρονική περίοδο γεμάτη χαρά, ευτυχία, οικογενειακές στιγμές, χαμόγελα, έντονα φώτα και παιχνίδια! Όταν αναφερόμαστε στα Χριστούγεννα, έρχονται στο νου μας οικογένειες να στολίζουν το δέντρο και να τρώνε όλοι μαζί γύρω από ένα τραπέζι, γονείς να παίζουν με τα παιδιά τους, χριστουγεννιάτικα τραγούδια να παίζουν παντού, φωτάκια αναμμένα σε κάθε γωνιά, στολίδια να δίνουν νόημα στα άψυχα αντικείμενα, οι δρόμοι να έχουν ξεχειλίσει από κόσμο... Λιχουδιές, δώρα, γέλια, παιχνίδι... Είναι λίγα από αυτά που χαρακτηρίζουνε την πιο φωτεινή γιορτή του χρόνου, αυτή των Χριστουγέννων.
Είναι όμως για όλους έτσι; Είναι για όλους τους ανθρώπους η πιο φωτεινή και χαρούμενη γιορτή; Τα συναισθήματα είναι ίδια για όλους; Και άλλες πολλές ερωτήσεις που πρέπει ο καθένας από εμάς να θέσει, κυρίως προς τον εαυτό του, πριν «δείξει με το δάχτυλο», πριν σχολιάσει αρνητικά, πριν κακολογήσει κάποιον, πριν απορήσει ή αγανακτήσει με κάποιο άτομο που δυσκολεύεται να χαρεί ή να ζήσει τη μαγεία των Χριστουγέννων. Είναι μια γιορτή που εμπνέει ανάμεικτα συναισθήματα και φέρνει στην επιφάνεια πολλά ζητήματα, βιώματα και πτυχές, τα οποία δεν θα πρέπει να αγνοούμε.
Σύμφωνα και με πρόσφατη έρευνα της Αμερικάνικης Ψυχολογικής Εταιρείας, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι για το 43% των ανθρώπων, το άγχος, η στεναχώρια και η λύπη στέκονται εμπόδιο στο να απολαύσουν τις γιορτές και τουλάχιστον το 40% δήλωσε, ότι παρατηρεί αύξηση μιας συναισθηματικής έντασης αυτή τη γιορτινή περίοδο. Οι γιορτές των Χριστουγέννων δεν βιώνονται το ίδιο για όλους και αυτό είναι μία σημαντική υπενθύμιση. Για κάποιους μπορεί να είναι μία φανταστική γιορτή, γεμάτη χαρά και ευτυχία, ενώ για κάποιους άλλους η περίοδος αυτή να συμπίπτει με μία απώλεια ενός αγαπημένου του προσώπου ή του ζώου του, μια απόλυση, μία αρρώστια ή με κάποια άλλη δυσκολία, βιώνοντας πένθος τη στιγμή που ο περισσότερος κόσμος πλημμυρίζει από χαμόγελα. Για αυτούς τους ανθρώπους, ναι είναι δύσκολο να χαρούν με τη χαρά σου ή να περάσουν το ίδιο καλά με εσένα που ίσως να μη βιώνεις εκείνη την περίοδο κάτι δύσκολο ή έντονο. Είναι ανθρώπινο και είναι σεβαστό!
Οι γιορτές είναι δύσκολες όταν σε βασανίζει κάτι, διότι δεν μπορείς να τις χαρείς όπως εσύ θέλεις πόσο μάλλον όταν μιλάμε για ένα πένθος. Οι γιορτές βρίσκονται στην αντίθετη «όχθη» με το πένθος και αυτό γιατί επικρατούν θετικά-χαρούμενα συναισθήματα, ενώ κατά την περίοδο του πένθους, στο μεγαλύτερο μέρος, επικρατούν τα αρνητικά συναισθήματα και όλο αυτό είναι μία ψυχική επιβάρυνση για το άτομο που βιώνει κάτι τέτοιο.
Βρίσκεται σε πένθος κάποιος φίλος, γνωστός ή ακόμη και κάποιος συγγενής σου; Τι κάνεις και πώς το αντιμετωπίζεις;
Το πένθος είναι μια φυσιολογική και υγιής συναισθηματική διαδικασία. Όταν ένας φίλος σου βιώνει μια κατάσταση πένθους, οφείλεις να του «επιτρέψεις» να «θρηνήσει» και να στεναχωρηθεί.
- Να είσαι διακριτικός.
- Να είσαι εκεί, δίπλα του, απλά να τον ακούς όποτε σε έχει ανάγκη και χωρίς να τον πιέζεις.
- Απόφυγε εκφράσεις όπως «μην κλαις», «είσαι δυνατός, δεν σε φοβάμαι».
- «Αγκάλιασε» τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνει και Μην τα κατακρίνεις.
- Αποδέξου τα όρια που τυχόν σου βάζει και μην τα «πατάς».
- Να ξέρει ότι είσαι «εκεί» όταν σε χρειαστεί.
- Να είσαι πρόθυμος να «δεις» και να «αισθανθείς» όλο τον πόνο ή μέρος αυτού.
- Μπορείς να αναλάβεις προσωρινά κάποιες υποχρεώσεις του ή να τον βοηθήσεις να στολίσετε ένα μικρό δέντρο ή να ετοιμάσετε όμορφα και ήρεμα ένα εορταστικό δείπνο για πολύ κοντινούς φίλους.
- Να τον Αγαπάς.
Στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα έχουν δείξει, ότι οι άνθρωποι αναφέρουν χαμηλότερη συναισθηματική ευεξία τα Χριστούγεννα. Ας μη ξεχνάμε, ότι τα Χριστούγεννα σηματοδοτούν το τέλος μιας χρονιάς, άρα οι άνθρωποι ερχόμαστε αντιμέτωποι και με έναν προσωπικό απολογισμό. Πέτυχα τους στόχους που είχα θέσει; Αν όχι, γιατί δεν μπόρεσα να τους ολοκληρώσω; Θα τα πάω καλύτερα τη νέα χρονιά; Συνεπώς, υπάρχει και η συναισθηματική πίεση, το άγχος που φέρνουν οι σκέψεις και οι συνειδητοποιήσεις.
Βέβαια, άγχος δε φέρνει μόνο η ανασκόπηση και ο απολογισμός. Γενικά, η περίοδος των εορτών είναι για πολλούς μία αγχωτική και δυσάρεστη περίοδος και αυτό γιατί λόγω των αυξημένων επαγγελματικών και προσωπικών υποχρεώσεων, οι άνθρωποι προσπαθούν να τα εξισορροπήσουν. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι, οι οποίοι θα λέγαμε ότι είναι πολυεπίπεδοι και σχετίζονται με κοινωνικούς, ψυχολογικούς και πρακτικούς παράγοντες.
- Υπερβολική πίεση για προετοιμασία: Οι γιορτές συχνά συνδέονται με πολλές υποχρεώσεις: δώρα, διακοσμήσεις, οικογενειακές συναντήσεις, μαγειρική. Όλα αυτά δημιουργούν μια αίσθηση ότι "πρέπει" να προλάβουμε και να ανταποκριθούμε σε πρότυπα που είναι εξαντλητικά.
- Οικονομικό άγχος: Το κόστος των γιορτών (δώρα, έξοδοι, ταξίδια) συχνά επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς, ιδίως σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας. Αυτό μπορεί να φέρει ένταση, θυμό και ανησυχία.
- Επικοινωνιακές προκλήσεις: Οι οικογενειακές συγκεντρώσεις, αν και ευχάριστες, συχνά φέρνουν στην επιφάνεια παλιές διαφωνίες ή εντάσεις.
- Ατομική εξάντληση: Πολλοί άνθρωποι φτάνουν στις γιορτές ήδη εξουθενωμένοι από μια γεμάτη χρονιά. Η ιδέα ότι πρέπει να δείξουν χαρούμενοι και ενεργοί μπορεί να γίνει ακόμα μια υποχρέωση που τους βαραίνει.
- Υψηλές προσδοκίες: Η πίεση να περάσουμε "τέλειες γιορτές" όπως αυτές που προβάλλονται στα μέσα ενημέρωσης και στα social media οδηγεί συχνά σε απογοήτευση, όταν η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται σε αυτά τα ιδανικά.
Να θυμόμαστε, ότι: ο καθένας από εμάς έχει το δικαίωμα να περάσει τις μέρες των Χριστουγέννων όπως εκείνος/η το επιθυμεί. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να υποδείξει σε κανέναν πώς να περάσει τις γιορτές και με ποιους ανθρώπους, γιατί δεν γνωρίζουμε τι δυσκολίες μπορεί να βιώνει κάποιος ή τι συναισθήματα αναβιώνουν τις ημέρες των εορτών.
Φρόντισε, λοιπόν, να είσαι διακριτικός με «ζεστή καρδιά» !
Καλές Γιορτές σε όλο τον κόσμο, με υγεία, αγάπη, αλληλεγγύη, πίστη, αισιοδοξία, χαρά, ευημερία και χαμόγελο!
Και όσοι από εσάς θα βρίσκεστε μακριά από τις οικογένειές σας, φροντίστε τα Χριστούγεννα να είστε δίπλα σε αγαπημένα σας πρόσωπα! Ας δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο μας επιτρέπεται να είμαστε ο εαυτός μας!
Με εκτίμηση,
Ιωάννα Σκλιάμη
Ψυχολόγος, BSc / Εγκληματολόγος, MSc
Η Ιωάννα Σκλιάμη είναι πτυχιούχος του Τμήματος της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πτυχιούχος Ψυχολογίας-BSc(Hons) Psychology έχοντας Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος σύμφωνα με την υπ’ Αρ. Πρωτ: 846923. Η Μετεκπαίδευσή της είναι στο Μοντέλο της Ανασυνδυασμένης Εκλεκτικής Συμβουλευτικής. Είναι Επιστημονική Συνεργάτιδα του ΚΕ.ΘΕ.ΣΥ πραγματοποιώντας ατομικές συνεδρίες σε ενήλικες, δια ζώσης και διαδικτυακά, συμμετέχοντας παράλληλα σε Ομιλίες, Συνέδρια και Podcasts.
Έχει ολοκληρώσει τις Μεταπτυχιακές της σπουδές στο κομμάτι της Εγκληματολογίας, στο University of Nicosia, έχοντας ως αντικείμενο Διπλωματικής Εργασίας τις Ανακριτικές Διαδικασίες όσον αφορά την ανάκριση υπόπτων και τη σκιαγράφηση του προφίλ δραστών με σεξουαλικά κίνητρα. Ακόμη, είναι κάτοχος Εξειδικευμένων Πιστοποιήσεων σε κομμάτια Εγκληματολογικής Ψυχολογίας, Ανακριτικής και Δικαστικής Ψυχολογίας. Η ίδια είναι επαγγελματίας αρθρογράφος στο psychology.gr, στο psychopedia.gr καθώς και στο SLpress.
Παράλληλα, η ίδια είναι Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Εγκληματολογίας, μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Εγκληματολόγων Παντείου Πανεπιστημίου (Σ.Ε.Ε.Π.Π), Αρωγό Μέλος της Ελληνικής Ένωσης Εγκληματολογικών Επιστημών, Μέλος της BookADoc και του Mental Health Gate.
