Απόκριες... Ένα ξέφρενο-‘‘ανώνυμο’’- πάρτι γεμάτο χαρά, τραγούδι, γέλια, χορό, πλάκες, ποτό και γλέντι. Φορώντας τη μάσκα «κρύβουμε» το πραγματικό μας πρόσωπο και είναι σαν να γυρνάμε πίσω στα παιδικά μας χρόνια, τότε που παίζαμε όταν ήμασταν μικρά παιδιά, τότε που δεν υπήρχε τίποτε άλλο εκτός από την ανεμελιά, τη φαντασία και τον ενθουσιασμό μας, χωρίς τύψεις και ενοχές. Η Αποκριά σε ένα μεγάλο βαθμό είναι ταυτισμένη με τα παιδικά μας χρόνια, με τα χρόνια του αυθορμητισμού, της αθωότητας και της καλής διάθεσης. Στην ουσία θεωρείται μία υποσυνείδητη ανάγκη για εκτόνωση κρυμμένων συναισθημάτων αλλά και καταπιεσμένων πόθων.
Σύμφωνα με διάφορους ψυχιάτρους, οι στολές έχουν να κάνουν με τις επιθυμίες και τους φόβους που κρύβει μέσα του το άτομο. Ένα άτομο μπορεί να ντύνεται αυτό το οποίο φοβάται περισσότερο, προσπαθώντας να νιώσει ότι έτσι υπέταξε τους φόβους του. Άλλα άτομα «ντύνονται» τις φιλοδοξίες τους ή ό,τι αντιπαθούν. Οι στολές φαίνεται πως είναι ένας τρόπος και ένα μέσο για να εξερευνήσουμε αυτό που δεν είμαστε. Έχουμε την ευκαιρία να δείξουμε πλευρές του εαυτού μας που ίσως δεν τολμάμε στην καθημερινότητά μας. Η αίσθηση ότι «κρυβόμαστε» πίσω από μια στολή μπορεί να μας κάνει πιο ελεύθερους ως προς την επικοινωνία.
Η μεταμφίεση λειτουργεί καταλυτικά στην ψυχολογία μας σε κάθε φάση της ζωής μας, γιατί έτσι μπορούμε να κρύψουμε τον πραγματικό μας εαυτό και παράλληλα μας παρέχει το μέσο για να βγάλουμε προς τα έξω τις πιο βαθειά κρυμμένες πλευρές τής προσωπικότητάς μας. Η μάσκα είναι αυτή που μας βοηθάει να εκφράσουμε την πραγματική πλευρά του εαυτού μας, η οποία έχει ανάγκη να εκδηλωθεί, χωρίς να παρεξηγηθούμε ή να μας καταλάβουν. Πρόκειται για μια μορφή κρυφής επιθυμίας, ενός φόβου ή ακόμη μπορεί να είναι και μία εκτόνωση από την καθημερινότητά μας.
Η μάσκα, η στολή και γενικά η μεταμφίεση αποτελεί ένα ψυχολογικό εργαλείο, έχει διάφορες ψυχολογικές παραμέτρους και είναι μια διαδικασία πολλαπλών διαστάσεων, όπως είναι το θεατρικό θεραπευτικό παιχνίδι ή η δραματοθεραπεία. Ακόμα και η στολή που μπορεί να επιλέξουμε θεωρείται μία υποσυνείδητη ανάγκη για αυτοέκφραση. Αν για παράδειγμα κάποια κοπέλα ντυθεί πριγκίπισσα, η επιλογή αυτή υποδεικνύει μια κρυμμένη νοσταλγία για μια χαμένη παιδική αθωότητα και μια εσωτερική επιθυμία για επιστροφή σε μια πιο ασφαλή εποχή. Εάν κάποιος επιλέξει να ντυθεί «ήρωας», τότε πιθανόν να ανήκει σε εκείνους που θέλουν να σώσουν τον κόσμο και να νιώσουν σημαντικοί. Όταν επιλέγουμε να φορέσουμε μια στολή, συχνά υιοθετούμε και τα χαρακτηριστικά του χαρακτήρα που υποδυόμαστε. Αυτό μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και να μας δώσει την ευκαιρία να δοκιμάσουμε νέους τρόπους συμπεριφοράς. Μας δίνεται η δυνατότητα να ζήσουμε μια διαφορετική εκδοχή τού εαυτού μας, χωρίς να μας περιορίζουν οι συνήθεις ρόλοι μας.
Τα άτομα που ντύνονται τις απόκριες νιώθουν ότι ανατρέπουν τα κανονιστικά πρότυπα συμπεριφοράς και τις συμβατικές πλευρές τής καθημερινής ζωής, ενώ παράλληλα καλλιεργούν τα στοιχεία του αυθορμητισμού, της εξωστρέφειας και της άμεσης επικοινωνίας με τους άλλους. Η μεταμφίεση λειτουργεί καταλυτικά στη ψυχολογία των ανθρώπων, οι οποίοι αισθάνονται ασφαλείς ότι δεν θα αναγνωριστούν και δεν θα κατακριθούν για τις πράξεις τους. Η ψυχολογική μας ταυτότητα έχει δύο πλευρές, αυτή που φαίνεται εκ πρώτη όψεως (τη φαινομενική) και αυτή που βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια (την κρυμμένη). Η μεταμφίεση είναι μια απτή υπενθύμιση των τρόπων με τους οποίους οι άνθρωποι κρύβονται πίσω από τους ρόλους και τους μηχανισμούς άμυνάς τους, αποκρύπτοντας πτυχές του εαυτού τους. Είναι αυτή που μας επιτρέπει να αποδράσουμε από κοινωνικούς περιορισμούς και μας αφήνει ελεύθερους στο να εκφραστούμε όπως αισθανόμαστε.
Όμως, η μάσκα δεν χρησιμοποιείται και δεν «φοριέται» μόνο την περίοδο του καρναβαλιού. Η μεταμφίεση κρύβει ένα πιο βαθύ νόημα. Μην ξεχνάς ότι ο ρόλος της μάσκας είναι να καλύπτει πτυχές του χαρακτήρα αλλά και να αποκρύπτει από τους άλλους, παρουσιάζοντας κάτι άλλο, κάτι διαφορετικό. Καθημερινά, οι περισσότεροι άνθρωποι φοράνε μια «μάσκα», ως μια μορφή «άμυνας» ή «αυτοπροστασίας», γιατί φοβούνται να αποκαλύψουν τις αδυναμίες και τους φόβους τους, μη τυχόν και πληγωθούν. Είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε ποιοι ρόλοι μας ελκύουν και πώς νιώθουμε μέσα σε αυτούς, γιατί με αυτό τον τρόπο μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Η μεταμφίεση μπορεί να γίνει ένας καθρέφτης της προσωπικότητάς μας.
Η ειλικρίνεια φαίνεται μέσα από το καθαρό βλέμμα ενός ανθρώπου!
Δυστυχώς όμως, κάποιοι φορούν όλο το χρόνο μια μάσκα και ένα ψεύτικο προσωπείο και να θυμάσαι...
Την υποκρισία, τα δήθεν, τις μάσκες και τα μεγαλύτερα καρναβάλια της ζωής, δυστυχώς, θα τα συναντήσεις στην καθημερινή σου ζωή και όχι τις Απόκριες!
Με εκτίμηση,
Ιωάννα Σκλιάμη
Ψυχολόγος, BSc / Εγκληματολόγος, MSc
