Καταιγίδα στην Κούβα
Η Κούβα βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της σύγχρονης ιστορίας της. Τα τελευταία χρόνια, το νησί βιώνει μια πολυεπίπεδη κρίση που επηρεάζει την οικονομία, την κοινωνική συνοχή και την πολιτική σταθερότητα.
Αν επιχειρήσουμε μια αναλυτική ανασκόπηση των γεγονότων και των παραγόντων που διαμορφώνουν τη σημερινή πραγματικότητα στην Κούβα, θα ασχοληθούμε με πολύπλευρες απώλειες. Η οικονομία της Κούβας συρρικνώθηκε βίαια κατά τη διάρκεια της πανδημίας και δεν κατάφερε ποτέ να ανακάμψει πλήρως. Οι κύριοι άξονες της κρίσης περιλαμβάνουν καταρχάς τη μεταρρύθμιση "Tarea Ordenamiento" (2021): Η κυβέρνηση επιχείρησε να ενοποιήσει τα δύο νομίσματα της χώρας, μια κίνηση που οδήγησε σε ανεξέλεγκτο πληθωρισμό. Οι τιμές των βασικών αγαθών εκτοξεύτηκαν, ενώ οι μισθοί έχασαν την αγοραστική τους δύναμη.
Η βασική πηγή συναλλάγματος της χώρας επλήγη από τον COVID-19 και τις αυστηρότερες κυρώσεις των ΗΠΑ (εποχής Τραμπ, οι οποίες διατηρήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τον Μπάιντεν).
Επιπλέον η μείωση των εισαγωγών πετρελαίου από τη Βενεζουέλα και η παλαιότητα των υποδομών οδήγησαν σε καθημερινές διακοπές ρεύματος (apagones) που διαρκούν 10-18 ώρες σε πολλές περιοχές.
Η τομή της 11ης Ιουλίου
Αποτελεί ίσως το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός των τελευταίων δεκαετιών. Οι διαδηλώσεις της 11ης Ιουλίου 2021, όπου χιλιάδες Κουβανοί βγήκαν στους δρόμους σε δεκάδες πόλεις, φωνάζοντας συνθήματα όπως "Patria y Vida" (Πατρίδα και Ζωή) και "Libertad", ήταν η μεγαλύτερη αυθόρμητη διαμαρτυρία από την Επανάσταση του 1959 με βασικούς άξονες την πείνα, την έλλειψη φαρμάκων και την αγανάκτηση για την κυβερνητική διαχείριση.
Η κυβέρνηση απάντησε με συλλήψεις. Εκατοντάδες διαδηλωτές, ανάμεσά τους και ανήλικοι, καταδικάστηκαν σε πολυετείς ποινές φυλάκισης, γεγονός που προκάλεσε τη διεθνή κατακραυγή οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Από την άλλη το Μεταναστευτικό Κύμα (Exodo) αφορά το γεγονός πως η απελπισία έχει οδηγήσει στη μεγαλύτερη μεταναστευτική έξοδο στην ιστορία της Κούβας, ξεπερνώντας σε αριθμούς την κρίση του Mariel (1980) και των Balseros (1994).
Η απώλεια νέων και εξειδικευμένων ανθρώπων δημιουργεί ένα τεράστιο δημογραφικό πρόβλημα, αφήνοντας πίσω έναν γερασμένο πληθυσμό χωρίς υποστήριξη.
Για να επιβιώσει, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας (PCC) αναγκάστηκε να κάνει ορισμένες υποχωρήσεις όπως:
Νομιμοποίηση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (MSMEs/Pymes): Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, επιτράπηκε η λειτουργία ιδιωτικών επιχειρήσεων. Αν και βοηθούν στην τροφοδοσία της αγοράς, οι τιμές τους είναι απρόσιτες για τον μέσο δημόσιο υπάλληλο.
Ηγεσία Miguel Díaz-Canel: Παρά την τυπική αποχώρηση των Ραούλ και Φιντέλ Κάστρο, το σύστημα παραμένει μονοκομματικό, με τον Ντίας-Κανέλ να πασχίζει να διατηρήσει τον έλεγχο εν μέσω γενικευμένης δυσαρέσκειας.
Σήμερα, η Κούβα αντιμετωπίζει μια "τέλεια καταιγίδα" που αποκαλύπτει την επισιτιστική ανασφάλεια. Η παραγωγή γάλακτος και ψωμιού έχει καταρρεύσει, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να ζητήσει για πρώτη φορά επίσημα βοήθεια από το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ.
Ως προς τη διπλωματία, η χώρα στρέφεται όλο και περισσότερο προς τη Ρωσία και την Κίνα για οικονομική στήριξη και επενδύσεις, προσφέροντας σε αντάλλαγμα προνομιακές σχέσεις στον τομέα της ενέργειας και των υποδομών.
Η Κούβα δεν είναι πλέον το "σταθερό" σοσιαλιστικό προπύργιο του παρελθόντος. Βρίσκεται σε μια κατάσταση μόνιμης κρίσης, όπου η καθημερινή επιβίωση έχει αντικαταστήσει την ιδεολογία. Το μέλλον εξαρτάται από το αν η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε πραγματικό πολιτικό άνοιγμα ή αν η κοινωνική πίεση θα οδηγήσει σε μια νέα, απρόβλεπτη έκρηξη.
