Ιράν: οι ημέρες που συγκλόνισαν την Τεχεράνη

Το Ιράν βρίσκεται σήμερα σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της σύγχρονης ιστορίας του. Από τα τέλη του 2025 και τις πρώτες ημέρες του 2026, η χώρα συγκλονίζεται από ένα κύμα μαζικών διαδηλώσεων που πολλοί αναλυτές περιγράφουν ως τη σοβαρότερη απειλή για το θεοκρατικό καθεστώς από την Επανάσταση του 1979.

Το χρονικό της εξέγερσης (2025-2026)

Η σπίθα άναψε στις 28 Δεκεμβρίου 2025, ξεκινώντας από το Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης. Αυτό που άρχισε ως διαμαρτυρία των εμπόρων για την οικονομική εξαθλίωση, γρήγορα μετατράπηκε σε μια πανεθνική εξέγερση που αγκάλιασε και τις 31 επαρχίες της χώρας.

Οι κύριες αιτίες

1. Οικονομική κατάρρευση: Ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί σε επίπεδα άνω του 40-60%, ενώ το εθνικό νόμισμα (ριάλ) έχει καταρρεύσει, με την ισοτιμία να ξεπερνά το 1,4 εκατομμύριο ριάλ ανά δολάριο.
2. Περιβαλλοντική κρίση: Η παρατεταμένη ξηρασία και η κακή διαχείριση των υδάτων έχουν αφήσει ολόκληρες περιοχές χωρίς πόσιμο νερό.
3. Γεωπολιτική απομόνωση: Μετά τη σύγκρουση 12 ημερών με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, οι υποδομές και το κύρος του καθεστώτος υπέστησαν βαρύ πλήγμα.

Η κατάσταση στο εσωτερικό: καταστολή και χάος

Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν άμεση και βίαιη. Από τις 8 Ιανουαρίου 2026, επιβλήθηκε σχεδόν καθολικό blackout στο διαδίκτυο και στις τηλεπικοινωνίες για να εμποδιστεί ο συντονισμός των διαδηλωτών. Οι αναφορές για τον αριθμό των νεκρών ποικίλλουν δραματικά λόγω της φίμωσης των μέσων ενημέρωσης. Ενώ επίσημες πηγές κάνουν λόγο για εκατοντάδες, ανεξάρτητες οργανώσεις και διεθνή μέσα (όπως το Reuters και η Wikipedia) αναφέρουν ότι οι νεκροί μπορεί να έχουν ξεπεράσει τους 2.000 ή και περισσότερους μέσα σε λίγες μόνο ημέρες βίαιων συγκρούσεων. Οι διαδηλωτές έχουν εγκαταλείψει τα αιτήματα για μεταρρυθμίσεις, φωνάζοντας πλέον ανοιχτά «Θάνατος στον Δικτάτορα» και ζητώντας την ανατροπή του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Διεθνείς αντιδράσεις και ο παράγοντας "Τραμπ"

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, με τις ΗΠΑ να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ανοιχτά τη στήριξή του στους διαδηλωτές, διαμηνύοντας ότι «η βοήθεια είναι καθ' οδόν». Παράλληλα, εξετάζει στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν αν συνεχιστούν οι εκτελέσεις διαδηλωτών, ενώ επέβαλε δασμούς 25% σε χώρες που συνεχίζουν να εμπορεύονται με την Τεχεράνη.

Πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κάλεσαν τους Ιρανούς πρέσβεις για εξηγήσεις σχετικά με τη βία, ενώ εξετάζονται νέες, αυστηρότερες κυρώσεις. Η Μόσχα χαρακτήρισε τις αμερικανικές απειλές «απαράδεκτες», ενώ το Πεκίνο προειδοποίησε ότι θα προστατεύσει τα οικονομικά του συμφέροντα.

Τι μέλλει γενέσθαι;

Το μέλλον  θεωρείται πιο αβέβαιο από ποτέ. Τα σενάρια που εξετάζονται από διεθνείς αναλυτές περιλαμβάνουν:

1. Πλήρη ανατροπή: Μια επιτυχημένη λαϊκή επανάσταση με πιθανή επιστροφή του Ρεζά Παχλαβί (γιου του τελευταίου Σάχη) για μια μεταβατική κυβέρνηση.
2. Στρατιωτική καταστολή: Το καθεστώς να καταφέρει να επιβληθεί μέσω ακραίας βίας, οδηγώντας τη χώρα σε απόλυτη απομόνωση.
3. Εμφύλια σύρραξη ή στρατιωτικό πραξικόπημα: Εσωτερική κατάρρευση των δυνάμεων ασφαλείας.

Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τις επόμενες ημέρες να θεωρούνται καθοριστικές για το αν το Ιράν θα περάσει σε μια νέα εποχή ή αν θα βυθιστεί σε έναν παρατεταμένο κύκλο αίματος.

Οι εξελίξεις στο Ιράν έχουν προκαλέσει ισχυρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία, με την Ουάσινγκτον να υιοθετεί μια στρατηγική «μέγιστης πίεσης 2.0» και την αγορά ενέργειας να βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού.

1. Οι νέες κυρώσεις και η στρατηγική των ΗΠΑ

Στις 13 Ιανουαρίου 2026, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε μια κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα του παγκόσμιου εμπορίου, ανακοινώνοντας την επιβολή δασμών 25% σε οποιαδήποτε χώρα συνεχίζει να συναλλάσσεται με το Ιράν. Η κίνηση αυτή στοχεύει άμεσα το Πεκίνο, το οποίο το 2025 απορρόφησε το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου, χρησιμοποιώντας «σκιώδεις στόλους» και συναλλαγές σε γιουάν για να παρακάμψει το δολάριο.

Η Κομισιόν, μέσω της Κάγια Κάλλας, εξετάζει ένα νέο πακέτο αυστηρών κυρώσεων ως απάντηση στη βίαιη καταστολή, η οποία σύμφωνα με αναφορές του Reuters και του BBC έχει κοστίσει τη ζωή σε πάνω από 2.000 ανθρώπους. Ο Τραμπ ακύρωσε όλες τις προγραμματισμένες συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους, ενισχύοντας το σενάριο της επιδίωξης αλλαγής καθεστώτος (regime change).

2. Επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου

Η αγορά ενέργειας βιώνει μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας, καθώς δύο αντίρροπες δυνάμεις συγκρούονται:

Το "bullish" σενάριο (άνοδος τιμών)

• Γεωπολιτικό premium: Ο φόβος για διακοπή του εφοδιασμού μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει ωθήσει τις τιμές του Brent πάνω από τα $64-$65 το βαρέλι (άνοδος περίπου 3% τις τελευταίες ημέρες).
• Απεργίες: Οι εκκλήσεις για απεργίες στον πετρελαϊκό τομέα του Ιράν θέτουν σε κίνδυνο την παραγωγή του τέταρτου μεγαλύτερου παραγωγού του ΟΠΕΚ.

Το "bearish" σενάριο (πτώση τιμών)

• Ο παράγοντας Βενεζουέλα: Η πρόσφατη πτώση του Μαδούρο και η επανέναρξη των εξαγωγών από τη Βενεζουέλα υπό αμερικανικό έλεγχο λειτουργεί ως «μαξιλάρι», συγκρατώντας τις τιμές από το να εκτοξευθούν στα $80-$100.
• Μακροπρόθεσμη πτώση: Αν το καθεστώς στην Τεχεράνη καταρρεύσει και αρθούν οι κυρώσεις, αναλυτές (όπως αυτοί του Barron's) εκτιμούν ότι η επιστροφή του ιρανικού αργού θα μπορούσε να σπρώξει τις τιμές κάτω από τα $50, καθώς η αγορά θα πλημμυρίσει με πετρέλαιο.

Σύνοψη της αγοράς (14/01/2026)

Δείκτης                      Τιμή                    Τάση

Brent crude            ~$65,4/βαρέλι         Ανοδική (λόγω αβεβαιότητας)

WTI                        ~$61,0/βαρέλι         Ανοδική

Ιρανικό ριάλ            1.420.000/$1         Κατάρρευση

 

Σημείωση: Η JPMorgan και άλλοι οίκοι επισημαίνουν ότι ο ΟΠΕΚ μπορεί να αντικαταστήσει μόνο τη μισή παραγωγή του Ιράν σε περίπτωση πλήρους διακοπής, γεγονός που καθιστά τις επόμενες εβδομάδες εξαιρετικά κρίσιμες για την παγκόσμια πληθωριστική πίεση.

Η κατάσταση στο Ιράν τις τελευταίες ημέρες (Ιανουάριος 2026) είναι δραματική, με την καταστολή να φτάνει σε επίπεδα που οι διεθνείς οργανώσεις χαρακτηρίζουν ως «σφαγή». Το καθεστώς έχει επιβάλει ένα από τα πιο αυστηρά ψηφιακά μπλακ-άουτ στην παγκόσμια ιστορία για να καλύψει την έκταση της βίας.

Ακολουθεί η αναλυτική εικόνα για τα θύματα και την κατάσταση του διαδικτύου:

1. Τα θύματα: μία ανείπωτη ανθρωπιστική κρίση

Οι αριθμοί των νεκρών παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις λόγω της δυσκολίας στη ροή πληροφοριών, αλλά όλες οι πηγές συγκλίνουν στο ότι πρόκειται για εκατοντάδες έως και χιλιάδες θύματα μέσα σε ελάχιστες ημέρες.

• Επιβεβαιωμένοι νεκροί: Η οργάνωση HRANA (Human Rights Activists News Agency) επιβεβαίωσε μέχρι τις 13 Ιανουαρίου τουλάχιστον 646 θανάτους, ανάμεσά τους και 9 παιδιά.
• Αναφορές για μαζικές απώλειες: Το ειδησεογραφικό δίκτυο Iran International και πηγές από το εσωτερικό του Ιράν κάνουν λόγο για έναν συγκλονιστικό αριθμό που αγγίζει τους 2.000 έως 12.000 νεκρούς, περιγράφοντας τα γεγονότα ως τη μεγαλύτερη σφαγή στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
• Συλλήψεις: Υπολογίζεται ότι έχουν συλληφθεί πάνω από 12.000 έως 16.700 άνθρωποι, ενώ τα νοσοκομεία στην Τεχεράνη είναι γεμάτα τραυματίες με τραύματα από σκάγια στα μάτια και στο πρόσωπο, καθώς οι δυνάμεις ασφαλείας φαίνεται να στοχεύουν σκόπιμα για να προκαλέσουν μόνιμες βλάβες.

2. Το "digital blackout": ψηφιακό σκοτάδι

Από τις 8 Ιανουαρίου 2026, το Ιράν βρίσκεται σε κατάσταση σχεδόν ολοκληρωτικής διακοπής του διαδικτύου.

• Η στρατηγική του καθεστώτος: Η διακοπή ξεκίνησε στις 8:30 το πρωί (τοπική ώρα) και επηρεάζει το 99% της συνδεσιμότητας. Το κράτος χρησιμοποιεί έναν «διακόπτη ασφαλείας» (kill-switch), επιτρέποντας την πρόσβαση μόνο σε κυβερνητικές ιστοσελίδες και κρατικά μέσα ενημέρωσης.
• Τηλεπικοινωνίες: Εκτός από το ίντερνετ, έχουν αναφερθεί εκτεταμένες διακοπές και στις τηλεφωνικές γραμμές (σταθερά και κινητά), αν και κάποιες διεθνείς κλήσεις άρχισαν να αποκαθίστανται σταδιακά από τις 13 Ιανουαρίου.
• Starlink και παρεμβολές: Παρά τις προσπάθειες χρήσης δορυφορικού ίντερνετ (Starlink), υπάρχουν αναφορές ότι το καθεστώς χρησιμοποιεί προηγμένα συστήματα παρεμβολών για να μπλοκάρει ακόμα και αυτά τα σήματα. Η κατοχή τερματικού Starlink πλέον τιμωρείται με έως και 10 χρόνια φυλάκιση με την κατηγορία της κατασκοπείας.

3. Γιατί συμβαίνει αυτό τώρα;

Η διακοπή του ίντερνετ δεν είναι μόνο μέσο καταστολής του συντονισμού των διαδηλωτών, αλλά λειτουργεί και ως προπέτασμα καπνού. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Amnesty International, Human Rights Watch) προειδοποιούν ότι το «ψηφιακό σκοτάδι» επιτρέπει στις δυνάμεις ασφαλείας να χρησιμοποιούν θανατηφόρα βία χωρίς να υπάρχουν βίντεο και φωτογραφίες που να φτάνουν στη διεθνή κοινότητα σε πραγματικό χρόνο.

Κατηγορία               Στοιχεία (έως 14/01/2026)

Νεκροί (εκτιμήσεις)              2.000-12.000

Συλλήψεις                                 περισσότερες από 16.000

Συνδεσιμότητα Internet      ~1% της κανονικής 

Διάρκεια blackout             περισσότερες από  110 ώρες (συνεχίζεται)                  

 

Οι εξελίξεις στο Ιράν έχουν λάβει διαστάσεις γενικευμένης εξέγερσης, με την κατάσταση να ξεφεύγει από τον έλεγχο των κεντρικών αρχών σε αρκετές περιοχές, παρά την πρωτοφανή βία της καταστολής.

1. Πόλεις και περιοχές "εκτός ελέγχου"

Η εξέγερση έχει εξαπλωθεί και στις 31 επαρχίες της χώρας, αγγίζοντας περισσότερες από 180 πόλεις.

• Μασχάντ (Mashhad): Στην ιερή πόλη και γενέτειρα του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, οι συγκρούσεις είναι σφοδρότατες. Βίντεο δείχνουν πλήθη να καταλαμβάνουν δρόμους, ενώ οι δυνάμεις ασφαλείας δυσκολεύονται να περιορίσουν το κύμα οργής.
• Κουρδικές περιοχές (Κερμανσάχ, Σαναντάτζ): Οι περιοχές αυτές βρίσκονται σε καθεστώς γενικής απεργίας. Αναφορές κάνουν λόγο για πλήρη απόσυρση των αρχών από ορισμένες γειτονιές, με τους διαδηλωτές να στήνουν οδοφράγματα.
• Τεχεράνη: Αν και το καθεστώς προσπαθεί να κρατήσει το κέντρο, απομακρυσμένες γειτονιές της πρωτεύουσας (όπως το Saadat Abad) περιγράφονται από μάρτυρες ως «εμπόλεμες ζώνες» όπου η παρουσία της αστυνομίας είναι σποραδική.
• Ταμπρίζ και Ταυρίδα: Οι φοιτητές και οι εργάτες έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους, προκαλώντας παράλυση στην τοπική διοίκηση.

2. Ο απολογισμός του αίματος (έως 14 Ιανουαρίου 2026)

Οι αριθμοί που φτάνουν στη διεθνή κοινότητα προκαλούν σοκ, καθώς η καταστολή φαίνεται να είναι η πιο αιματηρή στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

• Επιβεβαιωμένοι νεκροί (HRANA): Τουλάχιστον 2.571 άνθρωποι, εκ των οποίων οι 2.403 είναι διαδηλωτές.
• Ακραίες εκτιμήσεις: Πηγές από το εσωτερικό και το Iran International κάνουν λόγο για 12.000 έως και 20.000 θύματα, αναφέροντας εικόνες με σορούς στοιβαγμένες σε σάκους έξω από ιατροδικαστικά κέντρα (όπως το Kahrizak).
• Εκτελέσεις: Το καθεστώς έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί τη δικαιοσύνη ως όπλο, με τον γενικό εισαγγελέα να δηλώνει πως οι διαδηλωτές θα θεωρούνται «εχθροί του Θεού» (Moharebeh), κατηγορία που επισύρει την ποινή του θανάτου. Ήδη, ένας 26χρονος διαδηλωτής βρίσκεται αντιμέτωπος με άμεσο απαγχονισμό.

 Η διεθνής αντίδραση: πολεμική ρητορική

Η διεθνής κοινότητα περνά από τις απλές καταδίκες σε πράξεις:

• ΗΠΑ (Τραμπ): Ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε με «πολύ σκληρή αντίδραση» αν ξεκινήσουν οι απαγχονισμοί. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, εξετάζονται στρατιωτικά πλήγματα και χρήση κυβερνοόπλων κατά των Φρουρών της Επανάστασης.
• Ηνωμένα Έθνη: Συνασπισμός 30 ΜΚΟ ζητά επείγουσα δράση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να σταματήσει η «σφαγή».
• Μεγάλη Βρετανία: Η υπουργός Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση θεωρεί τους αριθμούς των χιλιάδων νεκρών ως «πολύ πιθανούς».
• Ισραήλ: Βρίσκεται σε κατάσταση υψηλού συναγερμού, παρακολουθώντας στενά την πιθανότητα αμερικανικής εμπλοκής.

4. Η κατάσταση του Internet

Το μπλακ-άουτ παραμένει σχεδόν καθολικό για 6η συνεχόμενη ημέρα. Οι μόνες πληροφορίες που διαρρέουν προέρχονται από:

1. Starlink: Ακτιβιστές που διαθέτουν παράνομα τερματικά.
2. Διεθνείς κλήσεις: Άρχισαν να αποκαθίστανται εν μέρει από τις 13/01, επιτρέποντας σε πολίτες να περιγράψουν τη φρίκη στις οικογένειές τους στο εξωτερικό.