Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει αναδιαμορφώσει ριζικά το γεωπολιτικό τοπίο, επαναφέροντας στο προσκήνιο το φάσμα ενός ενδεχόμενου πολέμου μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης, με το ΝΑΤΟ στον πυρήνα της αντιπαράθεσης. Οι πρόσφατες δηλώσεις και κινήσεις τόσο από τη Μόσχα όσο και από τη Συμμαχία, υποδηλώνουν μια επικίνδυνη κλιμάκωση της έντασης.
1. Η ρωσική απειλή και οι δηλώσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν
Ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, συχνά επιμένει στη ρητορική του, διαμηνύοντας ότι η Ρωσία είναι έτοιμη για πόλεμο αν η Ευρώπη τον επιδιώξει, ενώ ταυτόχρονα απορρίπτει ως «ανοησία» τη συζήτηση για άμεση σύγκρουση με το ΝΑΤΟ. Αυτές οι αντιφατικές δηλώσεις εντάσσονται σε μια στρατηγική αποτροπής και εκφοβισμού:
- Απάντηση στη στρατιωτικοποίηση: Ο Πούτιν έχει δηλώσει ότι η Ρωσία θα απαντήσει στη στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης που προωθείται από το ΝΑΤΟ, θεωρώντας την ως άμεση απειλή για την ασφάλειά της.
- Προϋποθέσεις ειρήνης: Η Ρωσία θέτει συγκεκριμένες, σκληρές απαιτήσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, όπως η μη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ο ρωσικός έλεγχος ολόκληρου του Ντονμπάς, η αναγνώριση των προσαρτημένων εδαφών (Κριμαία, Ντονμπάς, Ζαπορίζια, Χερσώνα) και η προστασία των ρωσόφωνων. Το Κίεβο και η Δύση θεωρούν αυτές τις απαιτήσεις ως συνθηκολόγηση.
- Υποβάθμιση της άμεσης σύγκρουσης: Παρόλο που οι τόνοι είναι υψηλοί, ο Πούτιν έχει χαρακτηρίσει ως «ανοησία» το ενδεχόμενο ενός άμεσου πολέμου με το ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία δεν έχει τέτοια πρόθεση. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η Ρωσία ενδεχομένως να είναι έτοιμη για επίθεση εναντίον κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ έως το 2029 (σύμφωνα με δηλώσεις Γερμανών αξιωματούχων), καθώς προσαρμόζει την οικονομία και την κοινωνία της στον πόλεμο.
2. Η αντίδραση του ΝΑΤΟ και η κλιμάκωση της ρητορικής
Το ΝΑΤΟ και οι δυτικοί σύμμαχοι αντιμετωπίζουν τη ρωσική επιθετικότητα με μια στάση που εξελίσσεται από «αντιδραστική» σε «πιο επιθετική ή προληπτική», ιδιαίτερα όσον αφορά τον υβριδικό πόλεμο:
- Σχέδια για «προληπτικό πλήγμα»: Ανώτατος στρατιωτικός αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, ο ναύαρχος Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε, δήλωσε πρόσφατα ότι η Συμμαχία εξετάζει το ενδεχόμενο μιας «προληπτικής επίθεσης» ως «αμυντική ενέργεια» απέναντι στον ρωσικό υβριδικό πόλεμο (κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, παραπληροφόρηση).
- Ρωσική αντίδραση: Η Μόσχα, μέσω της εκπροσώπου του ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα, χαρακτήρισε αυτές τις δηλώσεις ως «εξαιρετικά ανεύθυνες» και ως σκόπιμη προσπάθεια κλιμάκωσης της έντασης, προειδοποιώντας για τους κινδύνους και τις πιθανές συνέπειες για τα ίδια τα μέλη της Συμμαχίας.
- Αύξηση αμυντικών δαπανών: Το ΝΑΤΟ ενισχύει τις αμυντικές του δυνατότητες και εξετάζει την αύξηση των δαπανών, ως απάντηση στην αυξανόμενη ρωσική απειλή. Η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας αναγνωρίζεται ως «πεδίο δοκιμών» του Πούτιν για υβριδικές επιθέσεις.
3. Γεωπολιτική αστάθεια και κίνδυνοι κλιμάκωσης
Το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης σύγκρουσης δεν είναι μόνο ζήτημα ρητορικής αλλά βασίζεται σε μια σειρά από παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο:
- Ουκρανικό μέτωπο: Η Ρωσία συνεχίζει να προωθείται στο πεδίο, ενώ η Ουκρανία αντιμετωπίζει εσωτερικά προβλήματα και μείωση της υποστήριξης από τις ΗΠΑ, γεγονός που δίνει κίνητρο στον Πούτιν να μην μετριάσει τις απαιτήσεις του.
- Διαμεσολάβηση Τραμπ: Η συμφωνία για την Ουκρανία με τη διαμεσολάβηση του Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη, καθώς θεωρήθηκε αρχικά φιλορωσική, αναθεωρήθηκε γι’ αυτό, απορρίφθηκε σε μέρη της από τη Ρωσία οπότε περιπλέκει τις εκτιμήσεις για ευνοιοκρατία. Μια τέτοια συμφωνία εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αυξήσει την επιρροή της Ρωσίας και να περιορίσει την ικανότητα της Ευρώπης να επιβάλει τους δικούς της όρους.
- Οικονομικό κόστος: Ένας νέος πόλεμος στην Ευρώπη θα είχε δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος, υπολογιζόμενο σε 1,5 τρισεκατομμύριο δολάρια τον πρώτο χρόνο, λόγω καταστροφών, αυξημένων τιμών ενέργειας και μείωσης της παγκόσμιας παραγωγής.
Η τρέχουσα κατάσταση χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη ένταση και πολεμικές προετοιμασίες και από τις δύο πλευρές. Οι δηλώσεις του Πούτιν, είτε είναι απειλές είτε υποβαθμίζουν τον κίνδυνο, αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής αναδιαμόρφωσης της σφαίρας επιρροής της Ρωσίας.
Η απειλή ενός γενικευμένου πολέμου παραμένει πραγματική, με τις Βαλτικές χώρες και τη Βαλτική Θάλασσα να θεωρούνται τα πιο πιθανά σημεία ανάφλεξης. Η επόμενη περίοδος, με τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις και τις επικείμενες πολιτικές αλλαγές (ειδικά στις ΗΠΑ), είναι κρίσιμη για την πορεία της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Προβλέψεις αναλυτών: πού οδηγεί η κλιμάκωση της Ρωσίας με το ΝΑΤΟ;
Οι προβλέψεις αναλυτών και στρατιωτικών αξιωματούχων κινούνται σε δύο βασικούς άξονες: τον εντοπισμό των πιθανών σημείων ανάφλεξης (hotspots) σε περίπτωση άμεσης σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ και τις γεωπολιτικές συνέπειες μιας αναμενόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία.
1. Πρόβλεψη I: Τα πιθανά σημεία ανάφλεξης (Hotspots)
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μια ρωσική επίθεση εναντίον μέλους του ΝΑΤΟ, αν και προς το παρόν «μικρής κλίμακας, γρήγορη και περιφερειακά περιορισμένη» (καθώς η Ρωσία είναι δεσμευμένη στην Ουκρανία), θα εκδηλωθεί πιθανότατα σε περιοχές στρατηγικής σημασίας, δοκιμάζοντας την αποφασιστικότητα και την αντοχή του Άρθρου 5 της Συμμαχίας.
Βαλτική Θάλασσα/Βαλτικές χώρες (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία): Ο υβριδικός πόλεμος συνίσταται σε κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές υποδομών, παραβιάσεις εναέριου χώρου και περιορισμένης κλίμακας συμβατική επίθεση. Η Βαλτική Θάλασσα αποτελεί «κεντρικό σημείο ανάφλεξης». Η Ρωσία δοκιμάζει συνεχώς τα όρια των χωρών-μελών (π.χ. με παραβιάσεις εναέριου χώρου Εσθονίας.)
Διάδρομος Σουβάλκι (Suwalki Gap): Εδώ ο υβριδικός πόλεμος επιχειρείται με αποκοπή των Βαλτικών χωρών από την υπόλοιπη Ευρώπη. Η στενή λωρίδα γης μεταξύ Λευκορωσίας και του ρωσικού θύλακα του Καλίνινγκραντ θεωρείται «αδύναμο σημείο» του ΝΑΤΟ. Ρωσικές δυνάμεις θα μπορούσαν να την κόψουν σε λίγες ώρες αποκλείοντας τις Βαλτικές. Λειτουργεί ως «χερσαία τάφρος Σουβάλκι στη Βαλτική».
Εσθονικό Νησί Χιουμάα: Ο υβριδικός πόλεμος θα μπορούσε να γίνει με απόβαση και εγκατάσταση συστημάτων αεράμυνας/ραντάρ. Η κατάληψή του θα επέτρεπε στη Ρωσία να μπλοκάρει τη θαλάσσια διαδρομή και τον εφοδιασμό των Βαλτικών κρατών και της Φιλανδίας.
Προειδοποίηση: Κάποιοι Γερμανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αναπτύξει ικανότητα για ευρύτερη επίθεση κατά του ΝΑΤΟ έως το 2029, αν συνεχίσει τους εξοπλιστικούς της ρυθμούς. Ο Αντιστράτηγος Αλεξάντερ Σόλφρανκ της Γερμανίας τόνισε ότι η Ρωσία έχει την ικανότητα να εξαπολύσει μια μικρής κλίμακας επίθεση σε έδαφος του ΝΑΤΟ ανά πάσα στιγμή, αλλά εξαρτάται από τη στάση της Συμμαχίας.
2. Πρόβλεψη II: Γεωπολιτικές συνέπειες ειρηνευτικής συμφωνίας
Η πιθανότητα λήξης του πολέμου στην Ουκρανία μέσω μιας συμφωνίας έχει ήδη ξεκινήσει έντονες συζητήσεις για τις συνέπειες στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Σενάριο: Συμφωνία με εδαφικές παραχωρήσεις
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να περιλαμβάνουν πίεση προς το Κίεβο για παραχωρήσεις εδαφών, ώστε να επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός.
Αύξηση της ρωσικής επιρροής: Μια συμφωνία που αναγνωρίζει de facto ή de jure ρωσικό έλεγχο σε προσαρτημένα εδάφη (Κριμαία, Ντονμπάς, κλπ.) θα νομιμοποιούσε τη χρήση βίας και θα ενίσχυε τη ρωσική θέση ως περιφερειακής δύναμης, αποδυναμώνοντας το διεθνές δίκαιο.
Διχασμός της Ευρώπης: Η Ευρώπη έχει θέσει ως «κόκκινες γραμμές» τον απόλυτο σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας. Μια «φιλορωσική» συμφωνία, που θα επιβληθεί από τις ΗΠΑ (με την απειλή διακοπής της βοήθειας), θα προκαλέσει βαθύ ρήγμα μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών και των ΗΠΑ.
Επιβεβαίωση της «κόπωσης»: Μια συμφωνία που θεωρείται άδικη για την Ουκρανία θα σηματοδοτούσε ότι η Δύση (ιδίως οι ΗΠΑ) είναι πρόθυμη να διακόψει τη στήριξη λόγω πολιτικής και οικονομικής κόπωσης, ενθαρρύνοντας τη Ρωσία για μελλοντικές ενέργειες.
Νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας: Η έλλειψη μιας ευρωπαϊκής πρότασης για τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας (που θα περιλάμβανε και τη Ρωσία) σημαίνει ότι οποιαδήποτε ειρήνη θα λήξει υπό τους όρους που θα επιβληθούν εξωτερικά, μάλλον από ΗΠΑ και Ρωσία, παρά από την Ευρώπη.
Συνολική εκτίμηση
Οι προβλέψεις συγκλίνουν στο ότι η κλιμάκωση είναι πιθανή (ειδικά μέσω υβριδικού πολέμου) και ότι ο κίνδυνος σοβαρής ανάφλεξης είναι υψηλότερος στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Την ίδια στιγμή, η λύση του πολέμου στην Ουκρανία θα είναι δύσκολη και οι γεωπολιτικές της συνέπειες θα είναι τεράστιες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Στρατιωτικές ικανότητες: σύγκριση Ρωσίας (RF) και ΝΑΤΟ
Η στρατιωτική σύγκριση μεταξύ της Ρωσικής Ομοσπονδίας (RF) και του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ) δεν είναι απλή, καθώς περιλαμβάνει συμβατικές δυνάμεις, τεχνολογική υπεροχή και, κυρίως, τη διαφορά στον πυρηνικό παράγοντα και στον αριθμό των μελών (32 χώρες για το ΝΑΤΟ).
Ακολουθεί μια ανάλυση των βασικών τομέων σύγκρισης, βασισμένη σε εκτιμήσεις του 2024 και λαμβάνοντας υπόψη τις απώλειες της Ρωσίας στην Ουκρανία.
1. Ανθρώπινο Δυναμικό και Συμβατικές Δυνάμεις
Σε απόλυτους αριθμούς, το ΝΑΤΟ έχει συντριπτική υπεροχή, αν και η Ρωσία διατηρεί ισχυρές ενεργές δυνάμεις.
Ενεργό στρατιωτικό προσωπικό
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~1.330.000
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~3.400.000
Το ΝΑΤΟ υπερτερεί κατά πολύ σε συνολικό ενεργό προσωπικό.
Εφεδρείες
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~2.000.000
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~7.000.000
Η συνολική δεξαμενή δυνητικού προσωπικού του ΝΑΤΟ είναι πολύ μεγαλύτερη.
Ετήσιες στρατιωτικές δαπάνες
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~109 εκατομμύρια δολάρια
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~1.300 δισεκατομμύρια δολάρια
Η οικονομική υπεροχή του ΝΑΤΟ είναι καθοριστική για την τεχνολογική ανάπτυξη και τον εξοπλισμό.
2. Χερσαίες δυνάμεις (σημαντικότερος τομέας σύγκρουσης)
- Άρματα μάχης (Tanks)
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~13.000 (ενεργά αποθήκευση)
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~14.000 (ενεργά αποθήκευση)
- Τεθωρακισμένα οχήματα μάχης (IFVs)
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~27.000
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~40.000
- Πυροβολικό
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~10.000 (αυτοκινούμενα ρυμουλκούμενα)
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~11.000
Απώλειες στην Ουκρανία: Σημαντικές απώλειες σε άρματα, τεθωρακισμένα και προσωπικό για τη Ρωσία, ενώ οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ δεν έχουν υποστεί απώλειες σε αυτόν τον πόλεμο.
Η ποσότητα αρμάτων της Ρωσίας παραμένει μεγάλη (ειδικά σε αποθήκευση), αλλά η ποσότητα και η ποιότητα των αρμάτων του ΝΑΤΟ (Abrams, Leopard 2) είναι ανώτερη. Η Ρωσία έχει επίσης μεγάλο απόθεμα πυροβόλων όπλων, αλλά ο ρόλος του πυροβολικού ακριβείας (π.χ. HIMARS) του ΝΑΤΟ είναι πλέον καθοριστικός.
3. Πολεμική Αεροπορία (Air Power)
Ο τομέας όπου η τεχνολογική υπεροχή του ΝΑΤΟ είναι πιο εμφανής.
- Μαχητικά αεροσκάφη
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~800
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~3.500
- Επιθετικά ελικόπτερα
Ρωσική Ομοσπονδία (RF): ~500
ΝΑΤΟ (σύνολο 32 μελών): ~1.500
Το ΝΑΤΟ έχει συντριπτική υπεροχή σε αριθμό και τεχνολογία stealth (F-35, F-22).
- Προβλήματα της RF: Η ρωσική αεροπορία δεν κατάφερε να αποκτήσει την αεροπορική υπεροχή έναντι της Ουκρανίας, κυρίως λόγω ελλείψεων σε εκπαιδευμένο προσωπικό και σύγχρονη αεροηλεκτρονική.
- Υπεροχή του ΝΑΤΟ: Η ικανότητα του ΝΑΤΟ για ταχύτατη εξουδετέρωση της ρωσικής αεράμυνας (SEAD) καθώς και η χρήση δικτυοκεντρικών συστημάτων είναι η βασική του διαφορά.
- 4. Πολεμικό Ναυτικό (Naval Power)
Το ΝΑΤΟ έχει πλήρη παγκόσμια κυριαρχία στη ναυτική ισχύ, ιδιαίτερα με τους αεροπλανοφόρους των ΗΠΑ.
- ΝΑΤΟ: Διαθέτει τουλάχιστον 12 ενεργά αεροπλανοφόρα (ΗΠΑ, Γαλλία, Βρετανία) που του επιτρέπουν να προβάλλει ισχύ σε όλο τον κόσμο.
- Ρωσία: Διαθέτει μόνο ένα, συχνά προβληματικό, αεροπλανοφόρο (Kuznetsov). Η ισχύς της βρίσκεται κυρίως σε υποβρύχια (πυρηνικά και συμβατικά) και σε πλοία επιφανείας που επιχειρούν κοντά στις ακτές της.
5. Πυρηνικά όπλα και τεχνολογία (ο παράγοντας αποτροπής)
Αυτός είναι ο τομέας όπου η Ρωσία διατηρεί την ισχύ της και όπου βασίζεται η στρατηγική της αποτροπής.
- Πυρηνικές κεφαλές: Ρωσία και ΗΠΑ διατηρούν περίπου ίσο αριθμό ενεργών πυρηνικών κεφαλών (~5.800 η Ρωσία, ~5.200 οι ΗΠΑ).
- Υπερηχητικοί πύραυλοι: Η Ρωσία έχει το προβάδισμα στην ανάπτυξη και χρήση υπερηχητικών πυραύλων (π.χ., Kinzhal, Zircon) που είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναχαιτιστούν από τα τρέχοντα συστήματα του ΝΑΤΟ.
- Προστασία πυρηνικού εδάφους: Η Ρωσία διαθέτει ένα από τα πιο ισχυρά συστήματα αεράμυνας στον κόσμο (S-400, S-500), καθιστώντας μια συμβατική επίθεση στο ρωσικό έδαφος πολύ επικίνδυνη.
Ισορροπία δυνάμεων
Η σύγκριση δείχνει σαφώς ότι το ΝΑΤΟ υπερέχει κατά πολύ σε συνολική οικονομική, τεχνολογική και συμβατική ισχύ.
Ωστόσο, η Ρωσία διατηρεί την ικανότητα να προκαλέσει σοβαρή ζημιά στα μέλη του ΝΑΤΟ, ειδικά σε περιφερειακό επίπεδο και μέσω:
- Πυρηνικής αποτροπής: Οποιαδήποτε άμεση σύγκρουση φέρνει τον κίνδυνο πυρηνικού πολέμου.
- Υβριδικού πολέμου: Κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές.
- Υπερηχητικών συστημάτων: Πύραυλοι που μπορούν να παρακάμψουν την άμυνα.
Σε ένα συμβατικό πόλεμο μεγάλης κλίμακας, το ΝΑΤΟ θα επικρατούσε, αλλά ο κίνδυνος κλιμάκωσης στον πυρηνικό τομέα είναι ο παράγοντας που κάνει μια τέτοια σύγκρουση αδύνατη να συμβεί χωρίς συνέπειες καταστροφής.
Η επίδραση της Φινλανδίας και της Σουηδίας στη Βαλτική Θάλασσα
Η ένταξη της Φινλανδίας (Απρίλιος 2023) και της Σουηδίας (Μάρτιος 2024) στο ΝΑΤΟ αποτέλεσε μια κοσμογονική αλλαγή στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Βόρειας Ευρώπης και, κυρίως, στη γεωστρατηγική κατάσταση της Βαλτικής Θάλασσας.
Η Ρωσία αντιμετωπίζει πλέον μια πλήρως περικυκλωμένη Βαλτική, όπου όλα τα κράτη που βρέχονται από αυτήν (πλην της ίδιας και του θύλακα του Καλίνινγκραντ) είναι μέλη της Συμμαχίας.
1. Η Βαλτική γίνεται «Λίμνη του ΝΑΤΟ» (NATO Lake)
Η πιο σημαντική αλλαγή είναι η μεταμόρφωση της Βαλτικής Θάλασσας από μια περιοχή με «γκρίζες ζώνες» σε μια περιοχή που, στρατηγικά, ελέγχεται πλήρως από το ΝΑΤΟ.
- Απομόνωση του Καλίνινγκραντ: Ο ρωσικός θύλακας του Καλίνινγκραντ, μια κρίσιμη βάση με πυρηνική ικανότητα και ισχυρά αντιαεροπορικά συστήματα, είναι πλέον περικυκλωμένος από μέλη του ΝΑΤΟ (Πολωνία, Λιθουανία, Σουηδία). Η τροφοδοσία και ενίσχυσή του σε περίπτωση σύγκρουσης γίνεται εξαιρετικά δύσκολη και ευάλωτη σε επίθεση.
- Πλήρης έλεγχος των Στενών: Με την ένταξη της Σουηδίας, το ΝΑΤΟ ελέγχει πλέον πλήρως τα Στενά της Δανίας (Danish Straits), τη μόνη θαλάσσια δίοδο προς και από τη Βαλτική Θάλασσα. Αυτό επιτρέπει στη Συμμαχία να μπλοκάρει τη ρωσική ναυτική κίνηση, περιορίζοντας τη δραστηριότητα του ρωσικού στόλου της Βαλτικής.
- Διπλασιασμός των συνόρων: Η ένταξη της Φινλανδίας διπλασίασε τα χερσαία σύνορα του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία, προσθέτοντας μια γραμμή μήκους 1.340 χιλιομέτρων. Αυτό υποχρεώνει τη Ρωσία να διασπείρει δυνάμεις για την άμυνα των συνόρων της, μειώνοντας τις επιθετικές της δυνατότητες αλλού.
2. Στρατιωτική ενίσχυση του ΝΑΤΟ
Η ένταξη των δύο χωρών δεν πρόσθεσε απλώς μέλη, αλλά ενσωμάτωσε υψηλής ποιότητας στρατιωτικές δυνατότητες στη Συμμαχία.
- Φιλανδία
Προστιθέμενη ικανότητα: Μεγάλος στρατός ξηράς (άριστα εκπαιδευμένος στις δασικές συνθήκες), τεράστιες εφεδρείες (~280.000) και μεγάλη δύναμη πυροβολικού. Επίσης διαθέτει έναν σύγχρονο στόλο F/A-18 Hornet (που θα αντικατασταθεί με F-35).
Γεωγραφική σημασία: Άμεση απειλή για την Πετρούπολη (200 χλμ. από τα σύνορα) και για τη βάση του ρωσικού στόλου στη Κροστάνδη (Kronstadt).
- Σουηδία
Προστιθέμενη ικανότητα: Προηγμένη πολεμική αεροπορία, (Gripen), εξαιρετικά σύγχρονο Ναυτικό (ειδικά υποβρύχια ικανά για επιχειρήσεις στη Βαλτική) και προηγμένη βιομηχανία όπλων (π.χ. ρουκέτες ΑΤ4).
Γεωγραφική σημασία: Απολύτως κρίσιμη για τον έλεγχο του εναέριου και θαλάσσιου χώρου της Βαλτικής. Η Σουηδία γεφυρώνει το κενό μεταξύ των Βαλτικών κρατών και της Νορβηγίας.
3. Η κρίσιμη σημασία του «Γκότλαντ»
Το σουηδικό νησί Γκότλαντ (Gotland), που βρίσκεται στο κέντρο της Βαλτικής, έχει πλέον ανακτήσει τον ζωτικό στρατηγικό του ρόλο.
- Το «Αβύθιστο Αεροπλανοφόρο»: Το Γκότλαντ, λόγω της κεντρικής του θέσης, λειτουργεί ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο». Η ανάπτυξη αντιαεροπορικών (SAM) και αντιπλοϊκών συστημάτων (AShM) στο νησί επιτρέπει στο ΝΑΤΟ να ελέγχει τα δύο τρίτα της Βαλτικής Θάλασσας.
- Ενίσχυση της άμυνας: Σε περίπτωση σύγκρουσης, η στρατιωτική παρουσία στο Γκότλαντ μπορεί να εμποδίσει οποιαδήποτε ρωσική απόπειρα απόβασης ή απόπειρα αποκοπής του Διαδρόμου Σουβάλκι (Suwalki Gap).
4. Οι ρωσικές αντιδράσεις
Η Μόσχα έχει χαρακτηρίσει την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας ως «απειλή» και έχει υποσχεθεί «αντίμετρα» στρατιωτικού και τεχνικού χαρακτήρα:
- Ενίσχυση των συνόρων: Η Ρωσία έχει ανακοινώσει την ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας στα σύνορα με τη Φινλανδία, αν και οι ενέργειες αυτές παραμένουν περιορισμένες λόγω της δέσμευσης των δυνάμεών της στην Ουκρανία.
- Αύξηση ασκήσεων: Αναμένεται αύξηση των ρωσικών στρατιωτικών ασκήσεων στη Βαλτική Θάλασσα και στην περιοχή του Καλίνινγκραντ, ως επίδειξη ισχύος και ως στρατηγική εκφοβισμού.
Συνοψίζοντας, η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ αύξησε δραματικά την ασφάλεια των σκανδιναβικών χωρών και των Βαλτικών κρατών, ενώ εξασθένησε σημαντικά τη στρατηγική θέση της Ρωσίας στη Βαλτική Θάλασσα, η οποία πλέον βρίσκεται σε αμυντική θέση στην περιοχή.
