Η τέχνη της φυγής: Parkour
Από τα πυκνά δάση της Αφρικής και τα πεδία μαχών του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, μέχρι τα γκρίζα προάστια του Παρισιού και την παγκόσμια ψηφιακή κουλτούρα του 21ου αιώνα, το Parkour (Παγκόσμια γνωστό και ως L'Art du Déplacement – Η Τέχνη της Μετακίνησης) αποτελεί μια από τις πιο συναρπαστικές, φιλοσοφικές και, σωματικά, απαιτητικές τέχνες που γεννήθηκαν στη σύγχρονη εποχή.
Δεν πρόκειται απλώς για μια σειρά από εντυπωσιακά ακροβατικά άλματα. Το Parkour είναι, στον πυρήνα του, η τέχνη της υπέρβασης των εμποδίων –σωματικών και πνευματικών– με τον πιο γρήγορο, αποδοτικό και ασφαλή τρόπο, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά το ανθρώπινο σώμα.
Οι προγονικές ρίζες: Georges Hébert και η "Φυσική Μέθοδος"
Για να κατανοήσουμε τη γέννηση του Parkour, πρέπει να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, στις αρχές του 20ού αιώνα, και να γνωρίσουμε έναν αξιωματικό του γαλλικού ναυτικού, τον Georges Hébert (Ζορζ Εμπέρ).
Το 1902, καθώς ο Hébert ταξίδευε ανά τον κόσμο, εντυπωσιάστηκε βαθιά από τους ιθαγενείς πληθυσμούς της Αφρικής. Παρατήρησε ότι, χωρίς να έχουν γυμναστήρια ή θεωρητικές γνώσεις ανατομίας, διέθεταν εκπληκτικά, ευκίνητα και δυνατά σώματα. Η φυσική τους κατάσταση πήγαζε αποκλειστικά από την καθημερινή τους ανάγκη να επιβιώσουν στο φυσικό τους περιβάλλον: να τρέξουν, να σκαρφαλώσουν, να πηδήξουν ποτάμια και να αποφύγουν θηρευτές.
Georges Hébert
Επιστρέφοντας στη Γαλλία, ο Hébert ανέπτυξε μια δική του μέθοδο εκγύμνασης, τη Méthode Naturelle. Η μέθοδος αυτή βασιζόταν σε 10 βασικές κινητικές δεξιότητες:
Βάδισμα, τρέξιμο, άλμα, τετράποδη κίνηση, αναρρίχηση, ισορροπία, ρίψη, άρση βαρών, αυτοάμυνα, κολύμβηση.
Το μότο του Hébert ήταν: "Être fort pour être util (Να είσαι δυνατός για να είσαι χρήσιμος). Η φιλοσοφία αυτή έγινε αργότερα ο ακρογωνιαίος λίθος του Parkour. Κατά τη διάρκεια του Α' και Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η μέθοδος του Hébert ενσωματώθηκε στην εκπαίδευση του γαλλικού στρατού, δημιουργώντας τους πρώτους στρατιωτικούς στίβους μάχης (parcours du combattant).
Μαθητές του Georges Hébert το 1909
Η γέφυρα προς τη σύγχρονη εποχή
Η στρατιωτική αυτή εκπαίδευση βρήκε τον απόλυτο εκφραστή της στο πρόσωπο του Raymond Belle. Γεννημένος στο Βιετνάμ το 1939, ο Raymond βρέθηκε σε ορφανοτροφείο κατά τη διάρκεια του Πρώτου Πολέμου της Ινδοκίνας. Για να επιβιώσει και να προστατεύσει τον εαυτό του, άρχισε να προπονείται κρυφά τη νύχτα, χρησιμοποιώντας τα δέντρα και τα στρατιωτικά εμπόδια, υιοθετώντας τις αρχές της "Φυσικής Μεθόδου".
Όταν μετακόμισε στη Γαλλία, ο Raymond Belle κατατάχθηκε στο επίλεκτο σώμα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας του Παρισιού (Sapeurs-Pompiers). Λόγω της απίστευτης σωματικής του διάπλασης και της ικανότητάς του να σκαρφαλώνει σε κτίρια με μοναδική ταχύτητα και χωρίς σχοινιά, έγινε θρύλος, κερδίζοντας πολλά μετάλλια ανδραγαθίας.
Ο Raymond Belle ήταν ο άνθρωπος που μετέφερε αυτή την αυστηρή, χρηστική πειθαρχία στον γιο του, David Belle, ο οποίος έμελλε να αλλάξει τον κόσμο.
Η γέννηση των "Yamakasi"
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, στα γκρίζα, τσιμεντένια προάστια του Παρισιού (συγκεκριμένα στο Lisses και το Évry), ο έφηβος David Belle άρχισε να εφαρμόζει όσα του είχε μάθει ο πατέρας του για τη "Φυσική Μέθοδο". Η αρχιτεκτονική των προαστίων, γεμάτη με τσιμεντένιες πλατείες, πεζούλια, στέγες και κάγκελα, έγινε το ιδανικό πεδίο δοκιμών.
David Belle
Σύντομα, ο David Belle βρήκε μια ομάδα συνομηλίκων του που μοιράζονταν το ίδιο πάθος για την κίνηση και την αυτοβελτίωση. Μαζί, ίδρυσαν την ομάδα Yamakasi.
Τα ιδρυτικά μέλη των Yamakasi ήταν οι David Belle, Sébastien Foucan, Châu Belle Dinh, Williams Belle, Yann Hnautra, Laurent Piemontesi, Guylain N'Guba Boyeke, Charles Perrière, Malik Diouf
Η λέξη Yamakasi προέρχεται από τη γλώσσα Λινγκάλα του Κονγκό και σημαίνει: ισχυρό σώμα, ισχυρό πνεύμα, ισχυρός άνθρωπος.
Η προπόνηση των Yamakasi ήταν σκληρή, σχεδόν στρατιωτική. Δεν αφορούσε την επίδειξη. Ξυπνούσαν τα ξημερώματα, έτρεχαν χιλιόμετρα, έκαναν εκατοντάδες κάμψεις και επαναλάμβαναν το ίδιο άλμα για ώρες μέχρι να το τελειοποιήσουν. Η φιλοσοφία τους ήταν η αλληλεγγύη: "Ξεκινάμε μαζί, τελειώνουμε μαζί". Αν ένα μέλος της ομάδας δεν μπορούσε να ολοκληρώσει μια άσκηση, όλη η ομάδα τιμωρούνταν με επιπλέον προπόνηση.
Yamakasi
Η μεγάλη διάσπαση: Parkour εναντίον Freerunning
Όπως συμβαίνει συχνά με τα μεγάλα καλλιτεχνικά και κοινωνικά κινήματα, η εσωτερική ιδεολογική σύγκρουση δεν άργησε να έρθει. Γύρω στο 1997-1998, η ομάδα των Yamakasi άρχισε να διασπάται λόγω διαφορετικών οραμάτων για το μέλλον της τέχνης τους.
Η διάσπαση αυτή αποκρυσταλλώθηκε κυρίως ανάμεσα σε δύο πρόσωπα: τον David Belle και τον Sébastien Foucan.
Ο Belle μετονόμασε την τέχνη του σε Parkour (τροποποιώντας τη λέξη parcours που σημαίνει διαδρομή). Για τον Belle, το Parkour έπρεπε να παραμείνει πιστό στις στρατιωτικές και χρηστικές του ρίζες. Η κίνηση έπρεπε να είναι αποδοτική. Αν έπρεπε να ξεφύγεις από έναν κίνδυνο ή να σώσεις κάποιον, μια κωλοτούμπα στον αέρα (flip) ήταν χάσιμο χρόνου και ενέργειας. Το Parkour ήταν μια ευθεία γραμμή επιβίωσης.
Ο Foucan, από την άλλη, έβλεπε την κίνηση ως μέσο προσωπικής, καλλιτεχνικής έκφρασης. Όταν το 2003 συμμετείχε στο εμβληματικό ντοκιμαντέρ του βρετανικού Channel 4, "Jump London", ο όρος "Freerunning" χρησιμοποιήθηκε για να μεταφραστεί το Parkour στα αγγλικά. Ωστόσο, ο Foucan οικειοποιήθηκε τον όρο για να δημιουργήσει μια νέα σχολή. Στο Freerunning, η αποδοτικότητα έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Στόχος είναι η αισθητική (aesthetics) και η δημιουργικότητα: τούμπες, περιστροφές, στοιχεία από breakdance και εντυπωσιακά ακροβατικά ενσωματώθηκαν στο αστικό τοπίο.
Sébastien Foucan
Η έκρηξη της ποπ κουλτούρας και η παγκοσμιοποίηση
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η τέχνη αυτή ξέφυγε από τα στενά όρια των παρισινών προαστίων και κατέκτησε τον κόσμο, χάρη σε τρεις βασικούς πυλώνες: τον κινηματογράφο, το διαδίκτυο και τα video games.
Η ταινία Yamakasi σε παραγωγή του Luc Besson παρουσίασε την αυθεντική ομάδα Yamakasi στο ευρύ κοινό, μετατρέποντάς τους σε σύγχρονους "Ρομπέν των Δασών" των πόλεων.
* Banlieue 13 / District 13 (2004): Ο David Belle πρωταγωνίστησε στη γαλλική ταινία δράσης Banlieu 13/District 13 (2004). Η εναρκτήρια σκηνή καταδίωξης θεωρείται μέχρι σήμερα η πιο εμβληματική και αγνή αποτύπωση του Parkour στον κινηματογράφο.
.jpg)
Banlieue 13 / District 13 (2004)
Ο Sébastien Foucan εμφανίζεται στην αρχή της ταινίας του James Bond «Casino Royal», σε μια συγκλονιστική καταδίωξη με τον Daniel Craig πάνω σε γερανούς και εργοτάξια. Το Parkour είχε πλέον γίνει mainstream στο Hollywood.
Casino Royale
Η επανάσταση του YouTube
Η άνοδος του YouTube (μετά το 2005) λειτούργησε ως ο απόλυτος καταλύτης. Νέοι από όλο τον κόσμο (από τη Μεγάλη Βρετανία και τη Ρωσία μέχρι τις ΗΠΑ και την Ασία) έβλεπαν ερασιτεχνικά βίντεο, μάθαιναν τις τεχνικές μόνοι τους στις γειτονιές τους και ανέβαζαν τα δικά τους κατορθώματα. Δημιουργήθηκαν οι πρώτες παγκόσμιες ομάδες, όπως οι Storror από τη Μεγάλη Βρετανία, οι οποίοι μετέτρεψαν το Parkour σε έναν παγκόσμιο τρόπο ζωής με εκατομμύρια followers.
Βιντεοπαιχνίδια όπως το Assassin's Creed, το Mirror's Edge και το Prince of Persia βάσισαν ολόκληρο το gameplay τους στους μηχανισμούς του Parkour, κάνοντας την κουλτούρα αυτή αναγνωρίσιμη σε κάθε έφηβο του πλανήτη.
Storror
Η θεσμοθέτηση και η διαμάχη με τη γυμναστική
Με την πάροδο των ετών, το Parkour ωρίμασε. Από μια "παράνομη" δραστηριότητα των δρόμων, άρχισαν να ανοίγουν εξειδικευμένα κλειστά γυμναστήρια Parkour παγκοσμίως, προσφέροντας ασφαλή εκπαίδευση σε παιδιά και ενήλικες.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη σύγχρονη πολιτική μάχη για το Parkour ξεκίνησε το 2017, όταν η Διεθνής Ομοσπονδία Γυμναστικής (FIG) επιχείρησε να εντάξει το Parkour υπό την ομπρέλα της ως επίσημο υπο-άθλημα της γυμναστικής, με στόχο την ένταξή του στους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Αυτό προκάλεσε τεράστια οργή στην παγκόσμια κοινότητα του Parkour. Οργανισμοί όπως η Parkour Earth ιδρύθηκαν από τους ίδιους τους αθλητές για να προστατεύσουν την αυτονομία της τέχνης. Το επιχείρημά τους ήταν σαφές: το Parkour δεν είναι γυμναστική, δεν γεννήθηκε σε αίθουσες με στρώματα και κριτές, και η μετατροπή του σε ένα αυστηρά βαθμολογούμενο σπορ αλλοιώνει την ελεύθερη, μη ανταγωνιστική φιλοσοφία του.
Παρά τις αντιδράσεις, η FIG διοργανώνει πλέον επίσημα Παγκόσμια Πρωταθλήματα Parkour, δημιουργώντας μια εμφανή διάσταση ανάμεσα στο "Αγωνιστικό Parkour" (Speed-run και Freestyle) και στο "Parkour του Δρόμου" (Street Parkour).
Βασικό Γλωσσάρι των Κινήσεων
Η ορολογία του Parkour παραμένει σε μεγάλο βαθμό γαλλική, ως φόρος τιμής στις ρίζες του.
Κίνηση (Γαλλικός όρος): Passement
Διεθνής/Αγγλικός όρος: Vault
Περιγραφή: Τεχνική υπέρβασης ενός εμποδίου (π.χ. κάγκελο, τοίχος) με τη χρήση των χεριών.
Κίνηση (Γαλλικός όρος): Saut de Chat
Διεθνής/Αγγλικός όρος: Kong Vault
Περιγραφή: Άλμα όπου ο αθλητής βάζει τα χέρια του στο εμπόδιο και περνάει τα πόδια του ανάμεσα από τα χέρια.
Κίνηση (Γαλλικός όρος): Saut de Précision
Διεθνής/Αγγλικός όρος: Precision Jump
Περιγραφή: Άλμα ακριβείας από ένα στενό σημείο σε ένα άλλο (π.χ. από κάγκελο σε κάγκελο), με προσγείωση στις μύτες των ποδιών.
Κίνηση (Γαλλικός όρος): Roulade
Διεθνής/Αγγλικός όρος: Roll
Περιγραφή: Η πλάγια δυναμική κωλοτούμπα στο έδαφος που χρησιμοποιείται για την απορρόφηση των κραδασμών μετά από πτώση από μεγάλο ύψος.
Κίνηση (Γαλλικός όρος): Passe-Muraille
Διεθνής/Αγγλικός όρος: Wall Run
Περιγραφή: Το τρέξιμο πάνω σε έναν κάθετο τοίχο για την επίτευξη ύψους και την αναρρίχηση σε αυτόν.
Κίνηση (Γαλλικός όρος): Lâché
Διεθνής/Αγγλικός όρος: Lache
Περιγραφή: Το άλμα και η απελευθέρωση από μια μπάρα ή ένα κλαδί για τη μετάβαση σε άλλο σημείο.
Κάτι παραπάνω από ένα άθλημα
Σήμερα, το Parkour δεν είναι πλέον μια φευγαλέα μόδα των '00s, αλλά μια εδραιωμένη παγκόσμια κουλτούρα. Η μεγαλύτερη κληρονομιά του δεν βρίσκεται στα εντυπωσιακά βίντεο των social media, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αλλάζει τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον του.
Για έναν traceur (τον ασκούμενο στο Parkour) ή μια traceuse, η πόλη σταματά να είναι ένας περιοριστικός λαβύρινθος από τσιμέντο. Τα εμπόδια μετατρέπονται σε ευκαιρίες, οι τοίχοι σε σκάλες και το γκρίζο αστικό τοπίο σε μια απέραντη παιδική χαρά δημιουργικότητας και ελευθερίας. Το Parkour αποδεικνύει ότι, ακόμα και στο πιο ασφυκτικό περιβάλλον, ο άνθρωπος μπορεί πάντα να βρει έναν τρόπο να κινείται ελεύθερος.
