10 εμβληματικοί πίνακες ζωγραφικής με πρωταγωνιστές τα… αναψυκτικά

10 εμβληματικοί πίνακες ζωγραφικής με πρωταγωνιστές τα… αναψυκτικά

Ναι, ναι είναι η απόλυτη κοινοτυπία πως "η τέχνη συχνά καθρεφτίζει την καθημερινότητά μας". Και τίποτα δεν είναι πιο «καθημερινό» και αναγνωρίσιμο υπό τους 40 βαθμούς υπό σκιάν ενός ακόμη ελληνικού θέρους από ένα κουτάκι ή ένα μπουκάλι αναψυκτικού. Από το κίνημα της Pop Art μέχρι τον σύγχρονο ρεαλισμό, τα αναψυκτικά έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες που θέλησαν να σχολιάσουν τον καταναλωτισμό, το χρώμα και την ποπ κουλτούρα.

Ακολουθούν 10 εμβληματικά έργα όπου τα αναψυκτικά… κλέβουν την παράσταση:

1. Andy Warhol – Coca-Cola (3) (1962)

Ο «βασιλιάς» της Pop Art λάτρευε την Coca-Cola και  χρησιμοποίησε το iconic μπουκάλι ως σύμβολο ισότητας: όλοι, από τον φτωχότερο έως τον πλουσιότερο, πίνουν την ίδια κόλα.

2. Wayne Thiebaud – Two Paint Cans (1987)

Ο Thiebaud, γνωστός για τους πίνακές του με γλυκά, αποδίδει το αναψυκτικό με την ίδια νοσταλγική και «λαχταριστή» υφή που δίνει στα κέικ και τις πάστες του, αναδεικνύοντας τις έντονες σκιές του.

3. Mel Ramos – Coca-Cola (1960s)

Ο Ramos συνδύασε τον αισθησιασμό με τη διαφήμιση. Στους πίνακές του, γυναίκες σε στυλ pin-up αλληλεπιδρούν με μπουκάλια αναψυκτικών, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση μεταξύ σεξουαλικότητας και καταναλωτικών προϊόντων.

             

4. James Rosenquist – I Love You with My Ford (1961)

Αν και το αναψυκτικό δεν είναι το κεντρικό θέμα, η παρουσία του (σε μορφή διαφήμισης) σε αυτό το κολοσσιαίο έργο αναδεικνύει την αμερικανική κουλτούρα της δεκαετίας του '60.

           

5. Tom Wesselmann – Still Life #30 (1963)

Πρόκειται για ένα «κολάζ» της καθημερινότητας που περιλαμβάνει κουτάκια αναψυκτικών τοποθετημένα δίπλα σε άλλα αντικείμενα της κουζίνας. Εδώ ο Wesselmann αποθέωσε την αισθητική του «έτοιμου» προϊόντος.

6. Jasper Johns – Painted Bronze (Ale Cans) (1960)

Αν και τεχνικά είναι γλυπτό (ζωγραφισμένος μπρούντζος), το έργο αυτό επηρέασε βαθιά τη ζωγραφική προσέγγιση του αντικειμένου και ταυτόχρονα ο  Johns μετέτρεψε τα κουτάκια μπίρας και αναψυκτικού σε υψηλή τέχνη.

7. Claudio Bravo – Soda Bottles (Διάφορα έργα)

Ο μετρ του υπερρεαλισμού ζωγράφισε μπουκάλια αναψυκτικών με τέτοια ακρίβεια, που μοιάζουν περισσότερο με φωτογραφίες, καθώς εστιάζει στο παιχνίδι του φωτός πάνω στο γυαλί και το υγρό.

8. Richard Estes – Food Shop (1967)

Ο Estes, εκπρόσωπος του φωτορεαλισμού, αποτυπώνει βιτρίνες μαγαζιών όπου τα πολύχρωμα αναψυκτικά δημιουργούν αντανακλάσεις και μια αίσθηση βάθους που μαγνητίζει το βλέμμα.

9. Banksy – Coca-Cola Napalm (2004)

Σε μια πιο πολιτική προσέγγιση, ο  Banksy χρησιμοποιεί το λογότυπο της Coca-Cola για να σχολιάσει τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, συνδυάζοντάς το με την εμβληματική φωτογραφία του κοριτσιού από τον πόλεμο του Βιετνάμ.

10. Pedro Campos – Soda Can Series (Σύγχρονα)

Ο Campos ζωγραφίζει μεταλλικά κουτάκια αναψυκτικών με απίστευτη λεπτομέρεια. Η τέχνη του εστιάζει στην υφή του αλουμινίου και στον τρόπο που το φως διαθλάται στις καμπύλες του αντικειμένου.

Γιατί, όμως, φτάνει μια τενεκεδένια τους λάμψη για να τα επιθυμήσουμε, τι κάνει τις φυσαλίδες τους τόσο ποθητές, γιατί μας ελκύουν;

Τα αναψυκτικά στην τέχνη δεν είναι απλώς αντικείμενα, αλλά σύμβολα που αντιπροσωπεύουν τη μαζική παραγωγή, την αισιοδοξία του 20ού αιώνα, την ικανοποίηση της δίψας και την οπτική ταυτότητα που όλοι μοιραζόμαστε. Όταν βλέπουμε ένα πίνακα με ένα αναψυκτικό, δεν βλέπουμε απλώς ένα ποτό –βλέπουμε ένα κομμάτι της δικής μας καθημερινότητας που μεταμορφώθηκε σε τέχνη.

Για να κατανοήσουμε γιατί τα αναψυκτικά έγιναν «πρωταγωνιστές» στους καμβάδες, πρέπει να δούμε πώς συνδέεται η Pop Art  με τον Υπερρεαλισμό και πώς αυτά τα κινήματα «κούμπωσαν» στην αισιοδοξία της εποχής.

Η ειρωνεία και το «δημοκρατικό» της κατανάλωσης

Η Pop Art (1950-1970) γεννήθηκε ως αντίδραση στον σοβαροφανή και εσωστρεφή Αφηρημένο Εξπρεσιονισμό. Εγκαθίδρυσε λοιπόν μεταξύ άλλων τη «Δημοκρατία» του προϊόντος: όπως ισχυριζόταν  ο Andy Warhol, «ένα αναψυκτικό είναι ένα αναψυκτικό». Δεν υπάρχει «καλύτερη» Coca-Cola για τον πρόεδρο των ΗΠΑ και «χειρότερη» για έναν άστεγο. Το προϊόν είναι το ίδιο για όλους. Αυτό το στοιχείο ήταν επαναστατικό για την τέχνη καθώς ο καταναλωτισμός έγινε το νέο «κοινό έδαφος» της κοινωνίας.

Οι καλλιτέχνες της Pop Art πήραν κάτι «φτηνό» και μαζικό (ένα κουτάκι) και το ανύψωσαν... κυριολεκτικά στους τοίχους των γκαλερί. Αυτή η κίνηση ήταν ένας τρόπος να «ειρωνευτούν » την ίδια τη σοβαρότητα του κόσμου της τέχνης, δείχνοντας ότι το προϊόν που αγοράζουμε στο σούπερ μάρκετ είναι εξίσου εμβληματικό όσο μια προσωπογραφία της Αναγέννησης. 

Ο θαυμασμός για τη λεπτομέρεια

Αν η Pop Art εστιάζει στην ιδέα του αναψυκτικού, ο Υπερρεαλισμός (ή Φωτορεαλισμός) εστιάζει στην ύλη.

Η τεχνική εδώ βιώνεται ως τελετουργία: οι υπερρεαλιστές ζωγράφοι, όπως ο Pedro Campos ή ο Claudio Bravo, χρησιμοποιούν την ακρίβεια για να προσδώσουν «ιερότητα» σε καθημερινά αντικείμενα. Ζωγραφίζοντας τις σταγόνες συμπύκνωσης (την υγρασία) στο εξωτερικό ενός κρύου κουτιού, ο καλλιτέχνης αναγκάζει τον θεατή να σταματήσει και να προσέξει κάτι που κανονικά, στη ροή της μέρας του, θα πετούσε στα σκουπίδια χωρίς δεύτερη σκέψη.

Στον υπερρεαλισμό, το αναψυκτικό γίνεται μια άσκηση αισθητικής. Το παιχνίδι του φωτός πάνω στο γυαλί, το χρώμα του υγρού, οι καμπύλες του αλουμινίου –όλα αυτά μετατρέπουν ένα βιομηχανικό αντικείμενο σε αντικείμενο μελέτης, σχεδόν αντίστοιχης  με εκείνη των κλασικών ζωγράφων στα φρούτα σε μια «νεκρή φύση».

Η «αισιοδοξία του 20ού Αιώνα»

Γιατί όμως το αναψυκτικό έγινε το σύμβολο αυτής της αισιοδοξίας;

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η Δύση βίωσε μια έκρηξη οικονομικής ανάπτυξης. Τα αναψυκτικά ήταν το εύκολο, προσιτό σύμβολο της ευημερίας. Το να έχεις ένα παγωμένο αναψυκτικό στο χέρι σου σήμαινε ότι ζούσες σε έναν κόσμο τεχνολογικής προόδου, όπου η άνεση ήταν πλέον προσβάσιμη σε όλους.

Από την άλλη τα έντονα χρώματα (κόκκινο, μπλε, κίτρινο) των συσκευασιών και η «φρεσκάδα» τους αντιπροσώπευαν μια εποχή που κοιτούσε μόνο μπροστά. Ήταν η εποχή του διαστήματος, της διαφήμισης, της μουσικής rock 'n' roll και της πεποίθησης ότι η επιστήμη και η βιομηχανία θα έλυναν όλα τα προβλήματα της ανθρωπότητας.

Τα αναψυκτικά έγιναν το «διαβατήριο» για το αμερικανικό όνειρο, που τότε εξαπλωνόταν σε όλο τον κόσμο και ταυτόχρονα συμβόλιζαν την αιώνια νεότητα, το διαρκές καλοκαίρι και τη χαρά.

Ενώ η Pop Art χρησιμοποίησε, λοιπόν, το αναψυκτικό για να μας δείξει πώς ο καπιταλισμός άλλαξε τη ζωή μας, ο Υπερρεαλισμός το χρησιμοποίησε για να μας δείξει την ομορφιά που κρύβεται ακόμα και στα πιο «τετριμμένα» πράγματα. Και τα δύο κινήματα, ωστόσο, καθρέφτισαν μια εποχή που το μέλλον έμοιαζε λαμπρό, δροσερό και γεμάτο υποσχέσεις – ακριβώς όπως ένα αναψυκτικό μια ζεστή μέρα.