Από την Schaubühne στη Volksbühne: Τι να δεις στο Βερολίνο

Η Volksbühne και η Schaubühne αποτελούν τους δύο πυλώνες του σύγχρονου γερμανικού θεάτρου στο Βερολίνο. Παρόλο που και οι δύο ταυτίστηκαν με την πρωτοπορία, ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες.

1. Volksbühne: "Το Θέατρο του Λαού"

Η ιστορία της ξεκινά το 1890 με το σύνθημα "Die Kunst dem Volke" (Η Τέχνη στον Λαό). Ιδρύθηκε από την ένωση "Freie Volksbühne" με σκοπό να προσφέρει ποιοτικό θέατρο στην εργατική τάξη σε προσιτές τιμές. Το εμβληματικό κτίριο στην πλατεία Rosa-Luxemburg-Platz ολοκληρώθηκε το 1914.

Μετά την πτώση του Τείχους, το 1992, την καλλιτεχνική διεύθυνση ανέλαβε ο Frank Castorf. Για 25 χρόνια, η Volksbühne έγινε το κέντρο του "αποδομητικού" θεάτρου, συνδυάζοντας οπτικοακουστικά μέσα, αυτοσχεδιασμό και πολιτική πρόκληση. Σήμερα, παραμένει ένας χώρος όπου τα όρια μεταξύ θεάτρου, εικαστικών και πολιτικού ακτιβισμού είναι ρευστά.

2. Schaubühne: ο ναός του ρεαλισμού και της έρευνας

Ιδρύθηκε το 1962 και αρχικά στεγαζόταν σε ένα μικρότερο χώρο στο Hallesches Ufer. Σε αντίθεση με τη Volksbühne, η Schaubühne γεννήθηκε ως ένα πειραματικό σχήμα με έμφαση στη συλλογική εργασία.

 Το 1970, ο σκηνοθέτης Peter Stein μετέτρεψε το θέατρο σε ένα από τα σημαντικότερα της Ευρώπης. Οι παραστάσεις του βασίζονταν στην εξαντλητική ανάλυση των κειμένων και στον κοινωνικό προβληματισμό.

Το 1981 μεταφέρθηκε στο εντυπωσιακό κτίριο Mendelsohn-Bau στο Kurfürstendamm, ένα παλιό κινηματογράφο που μετατράπηκε σε ένα από τα πιο ευέλικτα τεχνολογικά θέατρα στον κόσμο. Από το 1999, υπό τη διεύθυνση του Ostermeier, η Schaubühne έγινε παγκοσμίως γνωστή για τις μοντέρνες, ωμές και κινηματογραφικές αναγνώσεις κλασικών έργων (όπως του Σαίξπηρ και του Ίψεν).

Σύγκριση με μια ματιά

Volksbühne – Ανατολικό Βερολίνο (παράδοση εργατών): Κινείται με άξονες την αποδόμηση, το χάος, την πολιτική κραυγή. Το κοινό είναι εναλλακτικό, νεανικό και ριζοσπαστικό.

Schaubühne – Δυτικό Βερολίνο (πειραματικό συνολο): Κινείται με άξονες τον ψυχολογικό ρεαλισμό και την αισθητική τελειότητα. Το κοινό του είναι διεθνές, αποτελούμενο από διανοούμενους και φιλότεχνους.

Αν βρεθείτε αυτή την εποχή στη γερμανική πρωτεύουσα, δύο παραστάσεις ξεχωρίζουν, η κάθε μία για διαφορετικούς λόγους, προσφέροντας μια βαθιά βουτιά στην ανθρώπινη ψυχολογία και την πολιτική επικαιρότητα.

1. "The Silence"  – Schaubühne Berlin

Σκηνοθεσία: Falk Richter

Ο Falk Richter, ένας από τους πιο επιδραστικούς σκηνοθέτες της σύγχρονης γερμανικής σκηνής, επιστρέφει στη Schaubühne με μια παράσταση που είναι βαθιά προσωπική αλλά και οικουμενική.

Η παράσταση εξερευνά τα οικογενειακά μυστικά και το τραύμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Ο Richter "ανακρίνει" το παρελθόν της δικής του οικογένειας, εστιάζοντας στη σιωπή που κάλυπτε τις πράξεις των προγόνων του κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για ένα αριστούργημα αυτοβιογραφικού θεάτρου.

Συνδυάζει τη ζωντανή κινηματογράφηση επί σκηνής με συγκλονιστικές ερμηνείες, αναγκάζοντας στην ουσία το κοινό να αναλογιστεί ποιες αλήθειες κρύβονται στα δικά του οικογενειακά τραπέζια. Η χρήση της τεχνολογίας και η ωμότητα των συναισθημάτων καθιστούν το "The Silence" μια εμπειρία που σου κόβει την ανάσα.

2. "Glaube, Liebe, Hoffnung" (Πίστη, Αγάπη, Ελπίδα) – Volksbühne

Σκηνοθεσία: Christoph Marthaler

Στην ιστορική Volksbühne, από την άλλη, στην Rosa-Luxemburg-Platz, ο εμβληματικός Christoph Marthaler παρουσιάζει τη δική του οπτική πάνω στο έργο του Ödön von Horváth.

Το έργο ακολουθεί την Elisabeth, μια γυναίκα που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια γραφειοκρατική και οικονομικά σκληρή κοινωνία. Παρά τις προσπάθειές της, παγιδεύεται σε ένα σύστημα που στερείται ενσυναίσθησης. Ο Marthaler είναι γνωστός για το μοναδικό του στυλ, που παντρεύει τη μελαγχολία με το σουρεαλιστικό χιούμορ και τη μουσική.

Η παράσταση δεν είναι ένα τυπικό δράμα· είναι μια χορογραφία της ανθρώπινης απόγνωσης, ντυμένη με υπέροχες μουσικές παύσεις και μια αισθητική που μοιάζει με "ζωντανό πίνακα". Είναι μια καυστική κριτική στον καπιταλισμό που παραμένει τρομακτικά επίκαιρη.

Πρακτικές συμβουλές για τους θεατές

1. Υπότιτλοι: Πολλές παραστάσεις στη Schaubühne και τη Volksbühne προσφέρονται με αγγλικούς υπότιτλους σε συγκεκριμένες ημερομηνίες. Ελέγξτε το πρόγραμμα στα επίσημα sites.
2. Εισιτήρια: Το Βερολίνο αγαπά το θέατρο, οπότε η προκράτηση είναι απαραίτητη, ειδικά για τις παραγωγές του Richter.

Σημείωση: Η θεατρική σκηνή του Βερολίνου δεν φοβάται να προκαλέσει. Προετοιμαστείτε για παραστάσεις που συχνά διαρκούν πάνω από δύο ώρες χωρίς διάλειμμα, αλλά που θα συζητάτε για μέρες μετά.

Επειδή τα περισσότερα θέατρα στο Βερολίνο αλλάζουν το περιεχόμενο που διαθέτουν δωρεάν ανά περιόδους, οι παρακάτω σύνδεσμοι θα σε οδηγήσουν είτε σε μόνιμα αρχεία, είτε στις πλατφόρμες όπου «ανεβάζουν» υλικό.

1. Schaubühne (Το "οnline" πρόγραμμα)

Η Schaubühne είναι πολύ ενεργή ψηφιακά. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας δημιούργησαν ένα τεράστιο αρχείο, το οποίο πλέον προσφέρουν επιλεκτικά:

• Schaubühne Online Schedule: Εδώ ανεβαίνουν περιοδικά ολόκληρες παραστάσεις ή συζητήσεις (Streit ums Politische).
• YouTube Channel - Schaubühne: Θα βρεις εξαιρετικά trailers και behind-the-scenes από τον Hamlet και τον Richard III του Ostermeier, που δίνουν μια πολύ καλή εικόνα της αισθητικής τους.

2. Volksbühne (το αρχείο και η Videothek)

Η Volksbühne έχει μια πιο "αναρχική" προσέγγιση στο υλικό της, αλλά διαθέτει έναν θησαυρό ιστορικών παραστάσεων:

• Volksbühne Video Archive (1992-2017): Αυτό είναι το "παγωμένο" αρχείο της εποχής Castorf. Μπορείς να βρεις φωτογραφίες, κείμενα και συχνά βίντεο από την χρυσή εποχή του θεάτρου.
• Rosa Kanal: Μια πειραματική web-σειρά και αρχείο βίντεο που δημιουργήθηκε για τα 150 χρόνια της Rosa Luxemburg, αντιπροσωπευτικό του πολιτικού στυλ του θεάτρου.
• Vimeo - Volksbühne: Εδώ ανεβαίνουν συχνά teasers και μικρού μήκους ταινίες που συνοδεύουν τις παραστάσεις.

3. Πλατφόρμες με ολόκληρες παραστάσεις

Αν ψάχνεις για ολόκληρα έργα με υπότιτλους, αυτές είναι οι καλύτερες πηγές:

• ARTE Concert - Theater: Το γαλλογερμανικό κανάλι ARTE φιλοξενεί συχνά ολόκληρες παραστάσεις του Ostermeier (Schaubühne) ή του Castorf (Volksbühne).
• Nachtkritik Plus: Μια πλατφόρμα (συχνά επί πληρωμή, αλλά με δωρεάν πρεμιέρες) που ειδικεύεται στο γερμανόφωνο θέατρο.

Tip: Για να δεις τον θρυλικό Άμλετ του Ostermeier, μπορείς συχνά να τον βρεις ολόκληρο (μερικές φορές ανεπίσημα) στο YouTube αναζητώντας "Hamlet Ostermeier full play".