Το λογοτεχνικό βραβείο Booker Prize 2025 απονεμήθηκε στον Ουγγρο-Βρετανό συγγραφέα David Szalay για το έκτο του μυθιστόρημα, «Flesh» (Σάρκα), σε μια λαμπερή τελετή που πραγματοποιήθηκε στο Old Billingsgate του Λονδίνου τη Δευτέρα 10 Νοεμβρίου. Ο Szalay, ο οποίος είχε προηγουμένως βρεθεί στη βραχεία λίστα το 2016, γίνεται ο πρώτος συγγραφέας ουγγρικής καταγωγής που κατακτά το κορυφαίο αυτό βραβείο, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο {£50.000}.
Το νικητήριο μυθιστόρημα: «Flesh»
Το «Flesh» περιγράφεται από την κριτική επιτροπή ως ένα «εξαιρετικό, μοναδικό μυθιστόρημα – ένα σκοτεινό βιβλίο που είναι χαρά να το διαβάζεις».
Το μυθιστόρημα ακολουθεί τη ζωή του István, ενός σιωπηλού Ούγγρου άνδρα, από την εφηβεία μέχρι τη μέση ηλικία. Η ιστορία του István είναι ένα σαρωτικό ταξίδι που εξερευνά διαφορετικά αλλά αλληλένδετα με κάποιο τρόπο θέματα, όπως η ανδρική φύση και η τάξη: από τις ταπεινές του ρίζες στην Ουγγαρία και τη στρατιωτική του θητεία, μέχρι τη μετανάστευση στο Ηνωμένο Βασίλειο και την απίθανη ανάδειξή του στους κύκλους της υπερ-πλούσιας ελίτ του Λονδίνου. Εξερευνά τη σωματικότητα της ζωής: ο Szalay ήθελε να γράψει για τη «ζωή ως μια φυσική εμπειρία», όπως δήλωσε ο ίδιος, κάτι που αντικατοπτρίζεται στον τίτλο του και στην ωμή, αφαιρετική του πρόζα. Εξίσου ρίχνει τη διερευνητική του ματιά σε θέματα όπως το τραύμα, το σεξ και η εξουσία: το βιβλίο εξετάζει τις ανθρώπινες επιθυμίες, τη λαχτάρα για σύνδεση, και τις δυνάμεις της απληστίας και της εξουσίας που καθορίζουν τη μοίρα του πρωταγωνιστή.
Το «Flesh» ξεχωρίζει για το λιτό και απογυμνωμένο του ύφος. Οι κριτές τόνισαν ότι ο Szalay «έχει απογυμνώσει τα πράγματα ακόμα πιο βίαια» σε σχέση με τα προηγούμενα έργα του. Η πρόζα του, γεμάτη «πέτρινες, λιτές προτάσεις», αφήνει πολλά αναπάντητα ερωτήματα, με μεγάλα μέρη της ζωής του István (όπως η φυλάκιση ή η υπηρεσία του σε εμπόλεμη ζώνη) να υπονοούνται εκτός της σελίδας, προκαλώντας τον αναγνώστη. Ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, Roddy Doyle, το χαρακτήρισε ως ένα βιβλίο «για το να ζεις, και την παραξενιά του να ζεις».
Η κριτική επιτροπή και η διαδικασία
Η απόφαση της κριτικής επιτροπής ήταν ομόφωνη, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρός της, ο βραβευμένος με Booker το 1993, Roddy Doyle.
Τα μέλη της επιτροπής
Η επιτροπή του 2025 αποτελούνταν από τους:
- Roddy Doyle (Πρόεδρος): Συγγραφέας.
- Ayọ̀bámi Adébáyọ̀: Μυθιστοριογράφος (με προηγούμενη υποψηφιότητα για Booker).
- Sarah Jessica Parker: Ηθοποιός, παραγωγός και εκδότρια.
- Chris Power: Συγγραφέας, ραδιοφωνικός παραγωγός και κριτικός λογοτεχνίας.
- Kiley Reid: Συγγραφέας (με προηγούμενη υποψηφιότητα για Booker).
Οι κριτές εξέτασαν συνολικά 153 μυθιστορήματα γραμμένα στα αγγλικά και εκδοθέντα στο Ηνωμένο Βασίλειο ή/και την Ιρλανδία μεταξύ 1ης Οκτωβρίου 2024 και 30ής Σεπτεμβρίου 2025.
Η βραχεία λίστα (Shortlist)
Ο Szalay επικράτησε έναντι μιας ισχυρής βραχείας λίστας έξι μυθιστορημάτων, η οποία περιλάμβανε:
- Andrew Miller - The Land in Winter (το φαβορί των στοιχημάτων)
- Kiran Desai - The Loneliness of Sonia and Sunny (πρώτο της μυθιστόρημα μετά τη νίκη της το 2006)
- Susan Choi - Flashlight
- Katie Kitamura - Audition
- Ben Markovits - The Rest of Our Lives
Η σημασία της νίκης
Η νίκη του David Szalay φέρνει στο προσκήνιο ένα «ριψοκίνδυνο» μυθιστόρημα, όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος ο συγγραφέας, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση του Booker να επιβραβεύει έργα που τολμούν να είναι ασυμβίβαστα και μοναδικά.
Το Booker Prize συνεχίζει να λειτουργεί ως καταλύτης για τη διεθνή αναγνώριση, εξασφαλίζοντας στον Szalay και το «Flesh» μια τεράστια αύξηση πωλήσεων και έναν μόνιμο ρόλο στον κανόνα της σύγχρονης λογοτεχνίας.
David Szalay: το προφίλ του νικητή του Booker 2025
Ο David Szalay (Ντέιβιντ Σάλαϊ) είναι ένας συγγραφέας που έχει καθιερωθεί ως μία από τις πιο διεισδυτικές φωνές της σύγχρονης βρετανικής λογοτεχνίας, γνωστός για την ικανότητά του να αποτυπώνει την αστική αποξένωση και την ανδρική ταυτότητα με ψυχρή ακρίβεια.
Με τη νίκη του στο Booker Prize 2025 για το «Flesh», ο Szalay εδραιώνει τη θέση του ως ένας από τους κορυφαίους συγγραφείς της γενιάς του. Γεννημένος στο Μόντρεαλ του Καναδά (Μόντρεαλ) από Ούγγρους γονείς, μεγάλωσε και φοίτησε στην Αγγλία (Οξφόρδη). Σήμερα ζει και εργάζεται μεταξύ Βρετανίας και Ουγγαρίας (κυρίως στο Λονδίνο και τη Βουδαπέστη).
Η διπλή του κληρονομιά (Ουγγαρία-Καναδάς/Βρετανία) συχνά διαποτίζει τα έργα του, εξερευνώντας θέματα ταυτότητας, μετανάστευσης και πολιτισμικού αποπροσανατολισμού, όπως γίνεται εμφανές και στο νικητήριο μυθιστόρημα «Flesh».
Λογοτεχνικό έργο και ύφος
Το έργο του Szalay χαρακτηρίζεται από έναν λιτό, αιχμηρό ρεαλισμό και μια σχολαστική δομή. Τα μυθιστορήματά του συχνά παρουσιάζουν μια σειρά συνδεδεμένων ιστοριών ή κεφαλαίων που, παρόλο που μπορούν να διαβαστούν αυτόνομα, χτίζουν ένα ευρύτερο, συνεκτικό πορτρέτο της σύγχρονης ευρωπαϊκής ζωής.
Κυριότερα χαρακτηριστικά του ύφους του είναι:
- Η αποσπασματική αφήγηση: Χρησιμοποιεί συχνά ετερόκλητους χαρακτήρες ή χρονικά άλματα για να εξετάσει ένα κεντρικό θέμα.
- Τα θέματα: Εστιάζει συχνά στη μεσότητα, την κοινή ανδρική εμπειρία (με τις αδυναμίες της), τη φθορά του χρόνου και την αναζήτηση νοήματος.
- Η ψυχρή παρατήρηση: Η πρόζα του είναι σχολαστική, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις, επιτρέποντας στον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.
Το All That Man Is (2016), το οποίο τον έφερε για πρώτη φορά στη βραχεία λίστα, ήταν ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο, καθώς παρουσίαζε τη ζωή εννέα διαφορετικών ανδρών σε διαφορετικές χώρες και στάδια της ζωής τους, όλα συνδεδεμένα με το θέμα της θνητότητας και των αδυναμιών.
Η νίκη με το «Flesh» (2025)
Με το «Flesh», ο Szalay ακολούθησε μια πιο συμβατική δομή, επικεντρώνοντας σε έναν μόνο χαρακτήρα, τον István. Ωστόσο, διατήρησε την τυπική του τάση για αφήγηση που βασίζεται σε υπαινιγμούς και υπονοούμενα (ellipses), αφήνοντας τον αναγνώστη να γεμίσει τα κενά των πιο τραυματικών στιγμών της ζωής του πρωταγωνιστή.
Η κριτική επιτροπή αναγνώρισε την ακρότητα και την αμεσότητα με την οποία αντιμετωπίζει τα μεγάλα θέματα της ζωής – τη σάρκα, το τραύμα, την εξουσία και την κοινωνική αναρρίχηση.
