J.D. Salinger: ο φύλακας της σιωπής πίσω από τη σίκαλη
Υπάρχουν συγγραφείς που ζουν για τη δόξα και συγγραφείς που ζουν για τη λέξη. Ο Jerome David Salinger (1919–2010) ανήκε σε μια τρίτη, πιο αινιγματική κατηγορία: ήταν ο άνθρωπος που χρησιμοποίησε τη λέξη για να κατακτήσει την απόλυτη σιωπή.
Περισσότερο από ένας λογοτέχνης, ο Salinger υπήρξε το τολμηρό σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς που ένιωθε ξένη μέσα στον ίδιο της τον κόσμο και εξελίχτηκε ως μία από τις πιο αινιγματικές και επιδραστικές μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Παρά το γεγονός ότι δημοσίευσε μόλις ένα μυθιστόρημα και μερικές συλλογές διηγημάτων, κατάφερε να αποτυπώσει την υπαρξιακή αγωνία της μεταπολεμικής νεολαίας με τρόπο που παραμένει επίκαιρος μέχρι σήμερα.
Βιογραφία: η διαμόρφωση ενός ερημίτη
Γεννημένος την 1η Ιανουαρίου 1919 στο Μανχάταν, ο Σάλιντζερ ήταν γιος ενός Εβραίου εμπόρου τροφίμων και μιας μητέρας σκωτσέζικης καταγωγής, που ασπάστηκε τον ιουδαϊσμό. Δεν ήταν ιδιαίτερα καλός μαθητής, κάτι που οδήγησε τους γονείς του να τον στείλουν στη Στρατιωτική Ακαδημία Valley Forge. Εκεί άρχισε να γράφει τις πρώτες του ιστορίες κάτω από τα σκεπάσματα με τη βοήθεια ενός φακού, συνήθεια που αργότερα θα... "αποκτούσε" και ο Χόλντεν Κόλφιλντ. Η συμμετοχή του στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν το γεγονός που τον καθόρισε. Συμμετείχε στην απόβαση στη Νορμανδία και ήταν από τους πρώτους στρατιώτες που μπήκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Λέγεται ότι κουβαλούσε τις σημειώσεις για τον "Φύλακα στη Σίκαλη" μαζί του στις μάχες. Οι φρικαλεότητες που είδε του προκάλεσαν μετατραυματικό στρες (PTSD), το οποίο διαπότισε όλο το μετέπειτα έργο του, καθώς παρέμενε στοιχειωμένος από τη μυρωδιά της καμένης ανθρώπινης σάρκας, όπως θα εκμυστηρευόταν αργότερα στην κόρη του.
Το 1953, στο απόγειο της δόξας του, εγκατέλειψε τη Νέα Υόρκη για το Κορνίς του Νιου Χάμσαϊρ. Έζησε εκεί σχεδόν σε πλήρη απομόνωση μέχρι τον θάνατό του το 2010, αρνούμενος συνεντεύξεις και εμπλεκόμενος σε συνεχείς δικαστικές διαμάχες για την προστασία της ιδιωτικότητάς του.
Το έργο του Σάλιντζερ περιστρέφεται γύρω από την απώλεια της αθωότητας, την υποκρισία του κόσμου των ενηλίκων και την αναζήτηση της πνευματικότητας.
Ο Φύλακας στη Σίκαλη (The Catcher in the Rye, 1951)
Το απόλυτο μανιφέστο της εφηβικής επανάστασης όπου ο ήρωας, Χόλντεν Κόλφιλντ, γίνεται το σύμβολο του ανθρώπου που αρνείται να ενταχθεί σε μια "κάλπικη" (phony) κοινωνία, θα γίνει το ευαγγέλιο των ανήσυχων νέων όλων των εποχών Η γλώσσα του βιβλίου ήταν σοκαριστική για την εποχή, καθώς χρησιμοποιούσε την αργκό και τον κυνισμό της νεολαίας.
Εννέα Ιστορίες (Nine Stories, 1953)
Μια συλλογή που περιλαμβάνει αριστουργήματα, όπως το "Ιδανική μέρα για μπανανόψαρα". Εδώ εισάγεται η οικογένεια Γκλας, μια σειρά από ιδιοφυή αλλά ψυχικά εύθραυστα αδέλφια που θα πρωταγωνιστήσουν στα επόμενα έργα του. Οι ιστορίες αυτές είναι επηρεασμένες βαθιά από τον Ζεν Βουδισμό.
Φράνι και Ζούι (Franny and Zooey, 1961)
Δύο ξεχωριστές ιστορίες που λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο, εστιάζουν στην πνευματική κατάρρευση της Φράνι Γκλας και στην προσπάθεια του αδελφού της, Ζούι, να τη βοηθήσει μέσω μιας βαθιάς φιλοσοφικής και θρησκευτικής αναζήτησης.
Ψηλά σηκώστε τη σκεπή, μαστόροι / Σέυμουρ: Μια Εισαγωγή (1963)
Τα τελευταία έργα που εξέδωσε όσο ζούσε. Είναι πειραματικά, με δαιδαλώδη αφήγηση, επικεντρωμένα στον Σέυμουρ Γκλας, τον "πνευματικό οδηγό" της οικογένειας που αυτοκτόνησε στις "Εννέα Ιστορίες".
Ανέκδοτα και παράδοξα
Ο Σάλιντζερ ήταν ερωτευμένος με την κόρη του Ευγένιου Ο'Νιλ, η οποία όμως τον εγκατέλειψε για να παντρευτεί τον... Τσάρλι Τσάπλιν, κάτι που τον πλήγωσε βαθιά.
Στο σπίτι του στο Νιου Χάμσαϊρ, είχε χτίσει ένα ξεχωριστό τσιμεντένιο δωμάτιο-γραφείο με φεγγίτη, όπου έγραφε επί 40 χρόνια χωρίς να δημοσιεύει τίποτα.
Στα τελευταία του χρόνια ακολουθούσε ακραίες δίαιτες με ωμά λαχανικά και ομοιοπαθητικές μεθόδους, ενώ φημολογείται ότι πειραματίστηκε με διάφορες ανατολικές θρησκείες και την Σαηεντολογία.
Η οικογένεια Glass
Η οικογένεια Γκλας (Glass family) αποτελεί το επίκεντρο του λογοτεχνικού σύμπαντος του Σάλιντζερ. Πρόκειται για μια οικογένεια επτά παιδιών, όλα τους πρώην "παιδιά-θαύματα" που συμμετείχαν σε ένα ραδιοφωνικό παιχνίδι γνώσεων με τίτλο "Είναι ένα Έξυπνο Παιδί".
Η πολυπλοκότητα αυτής της οικογένειας είναι τέτοια, που ο Σάλιντζερ αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της συγγραφικής του ζωής στο να χτίζει το γενεαλογικό τους δέντρο και την ψυχοσύνθεσή τους. Λέγεται πως στο συγγραφικό του καταφύγιο, οι τοίχοι ήταν γεμάτοι σημειώσεις, ώστε να αποφύγει λάθη σε σχέση με τη γενεαλογία των Γκλας και τις ημερομηνίες της.
Τα μέλη της οικογένειας Γκλας
Οι γονείς είναι ο Λες και η Μπέσι, δύο παλιοί καλλιτέχνες του βαριετέ (vaudeville). Τα επτά παιδιά τους, με σειρά ηλικίας, είναι:
- Σέυμουρ (Seymour): Ο πνευματικός αρχηγός, μια ιδιοφυΐα με βαθιά εννόηση του Ζεν. Η αυτοκτονία του το 1948 (στο διήγημα "Ιδανική μέρα για μπανανόψαρα") στοιχειώνει όλα τα υπόλοιπα αδέλφια.
- Μπάντι (Buddy): Ο αφηγητής των περισσότερων ιστοριών και το "alter ego" του ίδιου του Σάλιντζερ. Είναι αυτός που προσπαθεί να ερμηνεύσει τον Σέυμουρ στον κόσμο.
- Μπου Μπου (Boo Boo): Η πιο "φυσιολογική" και ισορροπημένη από τα αδέλφια, παντρεμένη με παιδιά.
- Γουόλτ (Walt): Ο "γελαστός" της οικογένειας. Σκοτώθηκε σε ένα παράξενο ατύχημα κατά τη διάρκεια της θητείας του στον στρατό στην Ιαπωνία, μετά τον πόλεμο.
- Γουόκερ (Walker): Ο δίδυμος αδελφός του Γουόλτ, ο οποίος έγινε Ιησουίτης μοναχός.
- Ζούι (Zooey): Ένας πανέμορφος και ταλαντούχος ηθοποιός, ο οποίος όμως παλεύει με τον κυνισμό του και την πνευματική κληρονομιά των μεγαλύτερων αδελφών του.
- Φράνι (Franny): Η μικρότερη της οικογένειας. Φοιτήτρια που παθαίνει νευρικό κλονισμό προσπαθώντας να βρει την αυθεντικότητα μέσω της "Προσευχής της Καρδιάς".
Κεντρικά θέματα στον Κύκλο των Γκλας
1. Η "κατάρα" της ιδιοφυΐας
Τα παιδιά Γκλας είναι "υπερ-μορφωμένα" και πνευματικά ανήσυχα. Αυτό τα καθιστά ανίκανα να επικοινωνήσουν με τον υπόλοιπο κόσμο, τον οποίο θεωρούν ρηχό και υποκριτικό. Η γνώση γι' αυτά δεν είναι πηγή ευτυχίας αλλά απομόνωσης.
2. Η σύγκρουση Ανατολής και Δύσης
Ο Σάλιντζερ χρησιμοποιεί τους Γκλας για να εξερευνήσει τη φιλοσοφία. Συνδυάζει τον Χριστιανικό μυστικισμό με τον Βουδισμό και τον Ινδουισμό. Τα παιδιά προσπαθούν να εφαρμόσουν αυτές τις αρχές στην καθημερινή ζωή της Νέας Υόρκης, συχνά με τραγικά αποτελέσματα.
3. Η αναζήτηση της "καθαρής" αγάπης
Στο τέλος του "Φράνι και Ζούι", ο Ζούι εξηγεί στην αδελφή του την έννοια της "Παχιάς Κυρίας" (The Fat Lady): την ιδέα ότι πρέπει να κάνεις το καθήκον σου και να αγαπάς τους ανθρώπους, όσο αδαείς ή αντιπαθείς κι αν φαίνονται, γιατί ο καθένας τους είναι "ο ίδιος ο Χριστός".
Γιατί είναι σημαντικοί;
Οι Γκλας δεν είναι απλώς χαρακτήρες· είναι μια μελέτη πάνω στην ψυχική υγεία, τη θρησκευτικότητα και την οικογενειακή δυναμική. Πολλοί αναγνώστες ταυτίζονται μαζί τους γιατί εκφράζουν το αίσθημα του "ξένου" σε μια κοινωνία που απαιτεί συμμόρφωση.
Η "Προσευχή της Καρδιάς" (ή "Νοερά Προσευχή") είναι το κλειδί για να κατανοήσουμε τη Φράνι Γκλας, αλλά και την πνευματική αγωνία που διακατείχε τον ίδιο τον Σάλιντζερ.
1. Η "Προσευχή της Καρδιάς" και η Φράνι
Στο βιβλίο Φράνι και Ζούι, η Φράνι κουβαλάει μαζί της ένα μικρό βιβλίο με τίτλο "Οι περιπέτειες ενός προσκυνητή" (ένα κλασικό ρωσικό ορθόδοξο κείμενο του 19ου αιώνα). Η προσευχή είναι η φράση: "Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με". Ο στόχος είναι να την επαναλαμβάνεις τόσο συχνά, μέχρι η προσευχή να συγχρονιστεί με τον παλμό της καρδιάς και να γίνεται αυτόματα, ακόμα και στον ύπνο. Η Φράνι προσπαθεί να ξεφύγει από τον εγωισμό της και την "ψευτιά" των συμφοιτητών της. Πιστεύει ότι μέσω της προσευχής θα καθαρίσει την ψυχή της και θα δει τον κόσμο με άλλα μάτια. Αντί για γαλήνη, η Φράνι παθαίνει νευρικό κλονισμό. Ο Ζούι την επικρίνει, λέγοντάς της ότι χρησιμοποιεί την προσευχή ως "πνευματικό ναρκωτικό" για να απομονωθεί, αντί να αγαπήσει τους ανθρώπους γύρω της.
2. Σέυμουρ Γκλας vs Χόλντεν Κόλφιλντ
Αν και ο Χόλντεν (Ο Φύλακας στη Σίκαλη) και ο Σέυμουρ δεν συναντιούνται ποτέ στις σελίδες των βιβλίων, είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος στην κοσμοθεωρία του Σάλιντζερ.
Κοινά σημεία:
- Η απέχθεια για το "ψεύτικο" (Phony): Και οι δύο υποφέρουν από την υποκρισία των ενηλίκων. Ο Χόλντεν αντιδρά με κυνισμό και φυγή, ενώ ο Σέυμουρ με εσωτερική απόσυρση και, τελικά, αυτοκτονία.
- Η αγάπη για την παιδική αθωότητα: Ο Χόλντεν θέλει να σώσει τα παιδιά από τον γκρεμό της ενηλικίωσης. Ο Σέυμουρ νιώθει άνετα μόνο όταν μιλάει με παιδιά (όπως η Σύμπιλ στην παραλία), γιατί μόνο εκεί βρίσκει ειλικρίνεια. Η ειδοποιός διαφορά: ο Χόλντεν είναι ένας έφηβος που παλεύει να μη γίνει ενήλικας. Ο Σέυμουρ είναι ένας ενήλικας που κατέχει όλη τη γνώση του κόσμου, αλλά δεν μπορεί να βρει πού να την τοποθετήσει. Αν ο Χόλντεν είναι η "ερώτηση", ο Σέυμουρ είναι η τραγική "απάντηση".
3. Η φιλοσοφική κληρονομιά των Γκλας
Ο Σάλιντζερ χρησιμοποίησε τους Γκλας για να δείξει ότι η "καθαρότητα" στον σύγχρονο κόσμο μοιάζει με τρέλα.
Η λύση του Ζούι (Η "παχιά κυρία")
Το τέλος του κύκλου των Γκλας έρχεται με μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές στη λογοτεχνία. Ο Ζούι λέει στη Φράνι ότι ακόμα και η πιο αντιπαθητική, ιδρωμένη, "παχιά κυρία" που κάθεται στην κερκίδα και υποφέρει, είναι ο Χριστός. Δεν χρειάζεται να αποσυρθείς σε ένα μοναστήρι ή στην προσευχή για να βρεις το Θείο. Πρέπει να προσφέρεις την "παράστασή" σου (τη ζωή σου) με αγάπη, ακόμα και για τους ανθρώπους που δεν σε καταλαβαίνουν.
Ο Σάλιντζερ πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του προσπαθώντας να εφαρμόσει αυτή την ηρεμία στην απομόνωση του Κορνίς.
Τα χρόνια της απομόνωσης του Σάλιντζερ στο Κορνίς (Cornish) του Νιου Χάμσαϊρ είναι τυλιγμένα στον πέπλο ενός μύθου, που ο ίδιος καλλιέργησε σχολαστικά. Από το 1953 έως τον θάνατό του το 2010, έζησε ως ένα "λογοτεχνικό φάντασμα", μετατρέποντας τη σιωπή του σε μια εκκωφαντική παρουσία.
1. Η καθημερινή ρουτίνα: η "ασκητική" του γραψίματος
Παρά τη φήμη του ερημίτη, ο Σάλιντζερ δεν ήταν αδρανής. Η ζωή του ήταν αφιερωμένη σε μια αυστηρή, σχεδόν θρησκευτική πειθαρχία: ξυπνούσε πολύ νωρίς και πήγαινε στο μικρό, τσιμεντένιο οίκημα με τους φεγγίτες λίγο πιο μακριά από το κυρίως σπίτι. Εκεί περνούσε έως και δεκαπέντε ώρες την ημέρα γράφοντας. Έτρωγε κυρίως ωμά λαχανικά, κατεψυγμένο αρνί που ξεπάγωνε σε χαμηλή θερμοκρασία και έπινε μεγάλες ποσότητες τσαγιού. Αφιέρωνε χρόνο στον διαλογισμό και τη μελέτη των Βεδών. Η κόρη του, Μάργκαρετ, στο βιβλίο της "Dream Catcher", περιγράφει έναν πατέρα που μπορούσε να παραμείνει σε απόλυτη σιωπή για μέρες, βυθισμένος στις σκέψεις του.
2. Η "προδομένη" συνέντευξη του 1953
Η απόφαση για την πλήρη απομόνωση επισπεύστηκε από ένα περιστατικό με μια τοπική εφημερίδα. Ο Σάλιντζερ συμφώνησε να δώσει μια συνέντευξη σε μια μαθήτρια λυκείου για τη σχολική της εφημερίδα. Όταν όμως η συνέντευξη δημοσιεύτηκε, κατέληξε στην πρώτη σελίδα της τοπικής εφημερίδας της πόλης ως "αποκλειστικότητα". Ο Σάλιντζερ ένιωσε βαθιά προδομένος. Έκτοτε, έχτισε έναν ψηλό φράχτη γύρω από το σπίτι του και σταμάτησε να μιλάει σε οποιονδήποτε ξένο.
3. Η δικαστική διαμάχη: Salinger v. Random House (1987)
Αυτή είναι η πιο διάσημη νομική υπόθεση που αφορά την πνευματική ιδιοκτησία και την ιδιωτικότητα. Ο βιογράφος Ian Hamilton επιχείρησε να γράψει μια βιογραφία του Σάλιντζερ χρησιμοποιώντας αποσπάσματα από ανέκδοτες επιστολές που ο συγγραφέας είχε στείλει σε φίλους και εκδότες (και οι οποίες φυλάσσονταν σε πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες). Ο Σάλιντζερ μήνυσε τον εκδοτικό οίκο για να σταματήσει την έκδοση. Το Ανώτατο Δικαστήριο δικαίωσε τον Σάλιντζερ, ορίζοντας ότι ένας συγγραφέας έχει το δικαίωμα να ελέγχει την πρώτη δημοσίευση του έργου του, ακόμη και αν πρόκειται για ιδιωτική αλληλογραφία. Η ειρωνεία; Για να κερδίσει τη δίκη, ο Σάλιντζερ αναγκάστηκε να εμφανιστεί στο δικαστήριο και να καταθέσει, εκθέτοντας τον εαυτό του στα φώτα της δημοσιότητας που τόσο μισούσε.
Η δικαστική διαμάχη με τον "J.D. California" (ψευδώνυμο του Σουηδο-αμερικανού συγγραφέα Fredrik Colting) το 2009, ήταν η τελευταία μεγάλη "μάχη" του Σάλιντζερ πριν από τον θάνατό του. Ήταν η στιγμή που ο 90χρονος τότε συγγραφέας βγήκε από τη σιωπή του για να προστατεύσει τον πιο πολύτιμο χαρακτήρα του: τον Χόλντεν Κόλφιλντ.
Το χρονικό της σύγκρουσης
1. Το "απαγορευμένο" βιβλίο
Ο Colting έγραψε ένα μυθιστόρημα με τίτλο "60 Years Later: Coming Through the Rye". Σε αυτό, ο πρωταγωνιστής είναι ένας 76χρονος άνδρας με το όνομα "Mr. C", ο οποίος δραπετεύει από ένα γηροκομείο και περιπλανιέται στη Νέα Υόρκη. Ήταν προφανές ότι ο Mr. C ήταν ο Χόλντεν Κόλφιλντ σε μεγάλη ηλικία.
2. Η νομική επίθεση
Μόλις ο Σάλιντζερ έμαθε για την επικείμενη έκδοση του βιβλίου στις ΗΠΑ, κατέθεσε αμέσως μήνυση για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Οι δικηγόροι του υποστήριξαν ότι:
* Ο Χόλντεν Κόλφιλντ είναι πνευματική ιδιοκτησία του Σάλιντζερ.
* Το βιβλίο δεν ήταν παρωδία ή κριτική (κάτι που θα επέτρεπε τη χρήση του χαρακτήρα), αλλά μια απλή εκμετάλλευση της φήμης του πρωτότυπου έργου.
3. Η υπεράσπιση του "J.D. California"
Ο Colting ισχυρίστηκε ότι το έργο του ήταν μια λογοτεχνική σχολιαστική προσέγγιση (transformative work). Υποστήριξε ότι εξετάζει τη σχέση μεταξύ δημιουργού και δημιουργήματος, καθώς στο βιβλίο εμφανίζεται και ένας χαρακτήρας που μοιάζει στον ίδιο τον Σάλιντζερ.
Η απόφαση του δικαστηρίου
H δικαστής Deborah Batts δικαίωσε τον Σάλιντζερ, εκδίδοντας μια ιστορική απόφαση που απαγόρευσε επ' αόριστον την κυκλοφορία του βιβλίου στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά.
Το δικαστήριο έκρινε ότι ο χαρακτήρας του Χόλντεν Κόλφιλντ είναι τόσο μοναδικός και συγκεκριμένος, που προστατεύεται από τον νόμο ως αυτόνομη πνευματική ιδιοκτησία.
Η απόφαση αυτή θεωρήθηκε νίκη για τους συγγραφείς που θέλουν να ελέγχουν την τύχη των χαρακτήρων τους, αλλά επικρίθηκε από όσους υποστηρίζουν την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης και το "fan fiction".
Γιατί είχε σημασία για τον Σάλιντζερ;
Για τον Σάλιντζερ, η δικαστική διαμάχη δεν αφορούσε τα χρήματα. Θεωρούσε τον Χόλντεν "παιδί" του. Είχε αρνηθεί δεκάδες προτάσεις από το Χόλιγουντ (ακόμα και από τον Στίβεν Σπίλμπεργκ και τον Μάρλον Μπράντο) για τη μεταφορά του βιβλίου στον κινηματογράφο.
Κάθε προσπάθεια κάποιου άλλου να "συνεχίσει" την ιστορία του, παραβίαζε την εσκεμμένη ασάφεια που ο ίδιος είχε επιλέξει για το τέλος του "Φύλακα στη Σίκαλη".
Οι λόγοι που προέβαλε ήταν κυρίως αισθητικοί και φιλοσοφικοί.
Ο Σάλιντζερ πίστευε ότι η δύναμη του βιβλίου βασίζεται αποκλειστικά στην εσωτερική φωνή του Χόλντεν Κόλφιλντ. Στο βιβλίο, ο Χόλντεν "μιλάει" απευθείας στον αναγνώστη. Ο συγγραφέας θεωρούσε ότι από τη στιγμή που ένας ηθοποιός θα ενσάρκωνε τον ρόλο, η "φωνή" θα έπαυε να ανήκει στη φαντασία του αναγνώστη και θα γινόταν η ερμηνεία ενός τρίτου.
Η αποστροφή του, εξάλλου, για το "Dramatizing" εκφράζεται σε μια επιστολή του το 1957, όπου εξήγησε ότι ο Χόλντεν είναι ένας χαρακτήρας που "δεν μπορεί να παιχτεί". Πίστευε ότι ένας ηθοποιός, όσο ταλαντούχος κι αν ήταν, θα κατέληγε να δείχνει επιτηδευμένος ή "ψεύτικος" (phony) — αυτό ακριβώς που ο Χόλντεν μισούσε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.
Ο Σάλιντζερ υποστήριζε ότι δεν υπήρχε νεαρός ηθοποιός με την πνευματική ωριμότητα και την τεχνική ικανότητα να αποδώσει τις λεπτές αποχρώσεις του Χόλντεν. Αντίθετα, ένας έμπειρος ενήλικας ηθοποιός θα φαινόταν γελοίος προσπαθώντας να υποδυθεί έναν 16χρονο.
Η "ακατάλληλη" φύση του μέσου, όπως το αντιμετώπιζε ο Σάλιντζερ, αφού για εκείνον ο κινηματογράφος ήταν ένα μέσο που βασιζόταν υπερβολικά στην εικόνα και την εξωτερική δράση, καθιστούσε την όποια μεταφορά αδύνατη. Ο "Φύλακας στη Σίκαλη" εξάλλου είναι ένα βιβλίο στατικό, όπου όλα συμβαίνουν σχεδόν εξ ολοκλήρου μέσα στο μυαλό του ήρωα. Φοβόταν επομένως ότι το Χόλιγουντ θα μετέτρεπε την υπαρξιακή αγωνία του Χόλντεν σε ένα απλό εφηβικό δράμα.
"Δεν μπορώ να φανταστώ κανέναν να φοράει το κόκκινο κυνηγετικό καπέλο του Holden και να μην δείχνει γελοίος." — J.D. Salinger
Μετά τον θάνατό του το 2010, η διαχείριση της περιουσίας του συνεχίζει να τηρεί την επιθυμία του, κρατώντας τον Χόλντεν μακριά από τη μεγάλη οθόνη.
Ο J.D. Salinger ήταν εξίσου απόλυτος και ιδιότροπος με τα εξώφυλλα των βιβλίων του όσο και με τις κινηματογραφικές μεταφορές. Η στάση του πήγαζε από την επιθυμία του για απόλυτο έλεγχο πάνω στο έργο του και την πεποίθηση ότι τίποτα δεν πρέπει να μεσολαβεί ανάμεσα στο κείμενο και τη φαντασία του αναγνώστη.
Ο Σάλιντζερ πίστευε ακράδαντα ότι οποιαδήποτε εικόνα στο εξώφυλλο αποτελεί μια μορφή "ερμηνείας" που επιβάλλεται στον αναγνώστη. Ειδικά για τον "Φύλακα στη Σίκαλη", απαγόρευε να εμφανίζεται το πρόσωπο του Holden Caulfield. Ήθελε ο κάθε αναγνώστης να πλάσει τη δική του εικόνα για τον ήρωα. Η πρώτη έκδοση του 1951 είχε ένα κόκκινο αλογάκι από καρουζέλ (σχέδιο του φίλου του, E. Michael Mitchell), το οποίο ο Σάλιντζερ ενέκρινε, αλλά αργότερα μετάνιωσε και ζήτησε να αφαιρεθεί από τις επόμενες εκδόσεις.
Σταδιακά, επέβαλε συμβόλαια που όριζαν ότι τα εξώφυλλα έπρεπε να περιλαμβάνουν μόνο τον τίτλο και το όνομα του συγγραφέα, χωρίς περιλήψεις (blurbs) στο οπισθόφυλλο, χωρίς κριτικές ή αποσπάσματα από εφημερίδες και χωρίς βιογραφικό του ίδιου. Πίστευε ότι το βιβλίο πρέπει να "μιλάει" από μόνο του και ότι όλη αυτή η "συσκευασία" ήταν εμπορική υποκρισία (phony, κατά την έκφραση του Χόλντεν).
Παρά την αποστροφή του για το design, ο ίδιος ασχολήθηκε προσωπικά με τις λεπτομέρειες. Στις μεταγενέστερες εκδόσεις των βιβλίων του (όπως στο Franny and Zooey), ο ίδιος σχεδίασε ή ενέκρινε το χαρακτηριστικό μικρό ουράνιο τόξο στην επάνω γωνία του λευκού εξωφύλλου. Είχε εμμονή με το μέγεθος και το είδος της γραμματοσειράς, απαιτώντας συχνά το όνομά του να είναι σε συγκεκριμένη θέση και μέγεθος σε σχέση με τον τίτλο.
Μετά τις πρώτες εκδόσεις, απαίτησε να αφαιρεθεί η φωτογραφία του από το οπισθόφυλλο. Όταν είδε τη φωτογραφία του σε μια έκδοση, φέρεται να είπε ότι ένιωθε σαν έκθεμα σε ζωολογικό κήπο και ότι η ιδιωτικότητά του ήταν πιο σημαντική από την προώθηση του βιβλίου.
Σήμερα, αν προσέξει κανείς τις εκδόσεις των βιβλίων του παγκοσμίως, θα δει ότι παραμένουν εξαιρετικά απλές (συνήθως λευκές ή μονόχρωμες με σκέτα γράμματα), καθώς οι κληρονόμοι του τηρούν ευλαβικά αυτές τις οδηγίες.
Μετά τον θάνατο του Σάλιντζερ
Παρά την απαγόρευση στις ΗΠΑ, το βιβλίο κυκλοφόρησε σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά η νομική νίκη του Σάλιντζερ έθεσε ένα πολύ ισχυρό προηγούμενο. Μετά τον θάνατό του το 2010, τη διαχείριση των δικαιωμάτων ανέλαβε το J.D. Salinger Literary Trust, το οποίο παραμένει εξαιρετικά αυστηρό.
4. Οι επιστολές και η Joyce Maynard
Μία από τις πιο σκοτεινές πτυχές της απομόνωσής του ήταν η σχέση του με τη νεαρή τότε συγγραφέα Joyce Maynard. Το 1972, αφού διάβασε ένα άρθρο της στους New York Times, ο 53χρονος Σάλιντζερ άρχισε να της στέλνει επιστολές, προτρέποντάς την να εγκαταλείψει τις σπουδές της στο Yale και να ζήσει μαζί του. Έζησαν μαζί για λιγότερο από έναν χρόνο, κατά τη διάρκεια του οποίου ο Σάλιντζερ την έλεγχε απόλυτα (ακόμη και το τι θα τρώει). Τελικά, την έδιωξε απότομα. Χρόνια αργότερα, το 1999, η Maynard δημοπράτησε τις επιστολές του.
Τις επιστολές της Τζόις Μέιναρντ αγόρασε ο Πίτερ Νόρτον (Peter Norton), ο γνωστός εκατομμυριούχος προγραμματιστής και δημιουργός του διάσημου λογισμικού προστασίας υπολογιστών Norton Antivirus.
Η κίνηση αυτή το 1999 ήταν μια από τις πιο ευγενικές και ασυνήθιστες χειρονομίες στην ιστορία της λογοτεχνίας. Και να γιατί…
Το χρονικό της αγοράς
Η Τζόις Μέιναρντ, ισχυριζόμενη ότι χρειαζόταν τα χρήματα για τις σπουδές των παιδιών της, έβγαλε σε δημοπρασία στον οίκο Sotheby's τις 14 ιδιόχειρες επιστολές που της είχε στείλει ο Σάλιντζερ κατά τη διάρκεια της σχέσης τους το 1972. Ο Νόρτον αγόρασε τις επιστολές έναντι του ποσού των 156.500 δολαρίων. Αμέσως μετά την αγορά, ο Νόρτον δήλωσε ότι δεν είχε καμία πρόθεση να τις δημοσιεύσει ή να τις εκθέσει. Αντιθέτως, τις επέστρεψε στον ίδιο τον Σάλιντζερ, ώστε ο συγγραφέας να έχει τον απόλυτο έλεγχο της ιδιωτικής του αλληλογραφίας.
Ο Νόρτον δήλωσε ότι ένιωθε πως οι επιστολές ανήκαν στον δημιουργό τους και ότι η πώληση της ιδιωτικής αλληλογραφίας ενός ανθρώπου ήταν μια "εισβολή" που δεν έπρεπε να επικροτηθεί. Ήθελε να σταματήσει την εμπορευματοποίηση της προσωπικής ζωής του συγγραφέα.
Η "εκδίκηση" της Μέιναρντ
Παρόλο που οι επιστολές επέστρεψαν στον Σάλιντζερ, η Μέιναρντ είχε ήδη δημοσιεύσει το βιβλίο της "At Home in the World", όπου περιέγραφε με λεπτομέρειες τη σχέση τους. Η αποκάλυψη ότι ο Σάλιντζερ είχε σχέση με μια 18χρονη κοπέλα ενώ εκείνος ήταν 53 ετών, και οι λεπτομέρειες για την ελεγχόμενη καθημερινότητά του, προκάλεσαν τεράστιο πλήγμα στην εικόνα του "αγίου ερημίτη" που είχε καλλιεργηθεί.
Το βιβλίο της Μάργκαρετ Σάλιντζερ, με τίτλο "Dream Catcher" (2000), προκάλεσε σοκ στους θαυμαστές του συγγραφέα, καθώς ήταν η πρώτη φορά που κάποιος από το πολύ στενό του περιβάλλον "έσπαγε" τη σιωπή του, παρουσιάζοντας μια εικόνα κάθε άλλο παρά κολακευτική.
Ενώ ο κόσμος έβλεπε στον Σάλιντζερ έναν πνευματικό δάσκαλο, η κόρη του περιέγραψε έναν άνθρωπο δέσμιο των εμμονών του.
Οι σκληρές αποκαλύψεις της Μάργκαρετ
1. Ο "πνευματικός νάρκισσος"
Η Μάργκαρετ περιγράφει έναν πατέρα που ήταν απόμακρος και απορροφημένος από τον εαυτό του. Υποστήριξε ότι ο Σάλιντζερ χρησιμοποιούσε τη θρησκεία και τον διαλογισμό ως εργαλεία ελέγχου πάνω στην οικογένειά του. Αν κάποιος δεν ακολουθούσε τις αυστηρές του πεποιθήσεις, απομονωνόταν συναισθηματικά.
2. Οι παράδοξες εμμονές (Quackery)
Το βιβλίο αποκαλύπτει μια σειρά από αλλόκοτες συνήθειες του συγγραφέα: είχε εμμονή με εναλλακτικές θεραπείες, φτάνοντας στο σημείο να δοκιμάζει μέχρι και την ουροποσία (drinking urine) για λόγους υγείας.
Είχε στο σπίτι ένα "κουτί οργόνης" (μια κατασκευή του Βίλχελμ Ράιχ), όπου κλεινόταν πιστεύοντας ότι έτσι συσσωρεύει ζωτική ενέργεια. Επέβαλλε στην οικογένεια ακραίες δίαιτες, απαγορεύοντας τροφές που θεωρούσε "τοξικές", δημιουργώντας ένα περιβάλλον συνεχούς στέρησης.
3. Η σχέση με τις γυναίκες
Η Μάργκαρετ επιβεβαίωσε την τάση του πατέρα της να "γοητεύεται" από πολύ νεαρές κοπέλες (όπως η μητέρα της, Κλερ Ντάγκλας, που ήταν έφηβη όταν γνωρίστηκαν, και αργότερα η Τζόις Μέιναρντ). Τις παρουσίαζε ως "αθώες μούσες", αλλά μόλις άρχιζαν να ωριμάζουν και να αποκτούν δική τους βούληση, τις απέρριπτε ψυχρά.
4. Η αντίδραση της οικογένειας
Η κυκλοφορία του βιβλίου δίχασε την οικογένεια:
Ο αδελφός της, Ματ Σάλιντζερ (ο οποίος είναι σήμερα ο διαχειριστής της κληρονομιάς του πατέρα του), αποκήρυξε το βιβλίο, λέγοντας ότι η αδελφή του έχει "ταραγμένη φαντασία" και ότι ο πατέρας τους δεν ήταν έτσι.
Ο ίδιος ο J.D. Salinger, πιστός στη σιωπή του, δεν σχολίασε ποτέ δημόσια τις αποκαλύψεις της κόρης του, αλλά λέγεται ότι έκοψε κάθε επαφή μαζί της.
Η επίδραση στον μύθο του
Το "Dream Catcher" άλλαξε τον τρόπο που οι μελετητές βλέπουν το έργο του. Πολλοί άρχισαν να αναρωτιούνται: είναι οι ήρωες του Σάλιντζερ (όπως ο Σέυμουρ ή ο Χόλντεν) πρότυπα αθωότητας ή μήπως είναι πορτρέτα μιας παθολογικής αδυναμίας να αποδεχθεί κανείς την πραγματικότητα;
5. Τι απέγιναν τα χειρόγραφα;
Ο Σάλιντζερ συνέχισε να γράφει μέχρι την τελευταία του πνοή. Λέγεται ότι είχε ένα σύστημα με χρωματιστούς φακέλους:
- Κόκκινοι: Έργα που πρέπει να καταστραφούν.
- Μπλε: Έργα που χρειάζονται επεξεργασία.
- Πράσινοι: Έργα έτοιμα προς έκδοση μετά τον θάνατό του.
Σύμφωνα με την οικογένειά του, υπάρχει ένας τεράστιος όγκος υλικού που αφορά κυρίως την οικογένεια Γκλας. Το χρονοδιάγραμμα της έκδοσής τους παραμένει ασαφές, αλλά η υπόσχεση νέων έργων κρατά τον μύθο του ζωντανό.
Η κληρονομιά του Σάλιντζερ βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε μια μεταβατική και εξαιρετικά συναρπαστική φάση. Μετά τον θάνατό του το 2010, ο γιος του, Ματ Σάλιντζερ, ανέλαβε το τιτάνιο έργο της αρχειοθέτησης και προετοιμασίας των ανέκδοτων χειρογράφων που ο πατέρας του παρήγαγε επί πέντε δεκαετίες στην απομόνωση.
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες δηλώσεις του Ματ Σάλιντζερ, ο "θησαυρός" που άφησε πίσω του ο δημιουργός είναι τεράστιος και πρόκειται να αλλάξει την εικόνα που έχουμε για το συνολικό του έργο.
1. Τι περιλαμβάνει το αρχείο;
Ο Σάλιντζερ δεν σταμάτησε ποτέ να γράφει. Στο θησαυροφυλάκιο του σπιτιού του βρέθηκαν:
* Περισσότερες ιστορίες για την οικογένεια Γκλας: Αυτό είναι το πιο αναμενόμενο υλικό. Ο Σάλιντζερ είχε εμμονή με τα επτά αδέλφια Γκλας και φέρεται να έχει γράψει εκτενώς για τη ζωή τους πριν και μετά την αυτοκτονία του Σέυμουρ.
* Νέοι χαρακτήρες και κόσμοι: Υπάρχουν αναφορές για έργα που δεν σχετίζονται με τους Γκλας ή τον Χόλντεν Κόλφιλντ, που εξερευνούν νέες θεματικές.
* Ημερολόγια και σημειώσεις: Μια βαθιά βουτιά στις φιλοσοφικές και θρησκευτικές του αναζητήσεις (Βεδάντα, Ζεν).
Η επίσημη θέση της οικογένειας είναι ότι "όλο το ανέκδοτο υλικό θα δημοσιευθεί". Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική καθυστέρηση για πολλούς λόγους:
Ο Σάλιντζερ έγραφε σε γραφομηχανή, σε σημειωματάρια, ακόμα και σε χαρτοπετσέτες. Η δουλειά της ψηφιοποίησης και της επιμέλειας είναι τεράστια.
Ο Ματ Σάλιντζερ δήλωσε ότι ο πατέρας του ήθελε το υλικό να εκδοθεί "ως σύνολο" ή με μια συγκεκριμένη σειρά, και όχι αποσπασματικά για εμπορικούς λόγους.
* Χρονοδιάγραμμα: Αν και αρχικά υπήρχαν ελπίδες για το 2020-2025, οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι η διαδικασία μπορεί να πάρει λίγα χρόνια ακόμα, καθώς ο γιος του επιθυμεί να διασφαλίσει ότι κάθε λέξη είναι ακριβώς όπως την άφησε ο πατέρας του.
Η δημοσίευση αυτών των έργων θα είναι το λογοτεχνικό γεγονός του 21ου αιώνα.
"Δεν υπάρχει τίποτα που να μην είναι έτοιμο ή που να μην είναι στο επίπεδο που περιμένουν οι θαυμαστές του. Απλώς είναι πάρα πολύ υλικό" έχει δηλώσει ο Ματ Σάλιντζερ.
Πάντως, υπάρχουν τρεις συγκεκριμένες ιστορίες που ο Σάλιντζερ είχε ολοκληρώσει αλλά δεν επέτρεψε ποτέ να εκδοθούν επίσημα. Το 2013, ωστόσο, συνέβη μια «ψηφιακή διαρροή» που επέτρεψε στο κοινό να πάρει μια γεύση από αυτό που ο ίδιος φύλαγε στο χρηματοκιβώτιό του.
Αυτές οι ιστορίες είναι:
1. "The Ocean Full of Bowling Balls" (Ένας Ωκεανός γεμάτος Μπάλες του Μπόουλινγκ)
Θεωρείται το «ιερό δισκοπότηρο» των θαυμαστών του.
Είναι το prequel του «Φύλακα στη Σίκαλη». Περιγράφει τον θάνατο του Άλι, του μικρού αδελφού του Χόλντεν Κόλφιλντ (στο βιβλίο ο Χόλντεν φοράει το γάντι του μπέιζμπολ που ανήκε στον Άλι). Δίνει μια απίστευτα συναισθηματική διάσταση στον κυνισμό και το τραύμα του Χόλντεν.
Το πρωτότυπο φυλάσσεται στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Πρίνστον με την εντολή να μην εκδοθεί πριν από το 2060 (50 χρόνια μετά τον θάνατό του). Ωστόσο, η διαρροή του 2013 το έφερε στο φως της δημοσιότητας.
2. "Birthday Boy"
Μια σκοτεινή και μελαγχολική ιστορία που διαδραματίζεται σε ένα νοσοκομείο. Επικεντρώνεται σε έναν νεαρό που παλεύει με τον αλκοολισμό και την απομόνωση, θέματα που ο Σάλιντζερ γνώριζε καλά από τη δική του εμπειρία μετά τον πόλεμο.
3. "Paula"
Μια αρκετά παράξενη ιστορία για μια γυναίκα που βιώνει μια ψυχολογικά φορτισμένη εγκυμοσύνη. Δείχνει μια πιο "μαύρη" και κλειστοφοβική πλευρά της γραφής του Σάλιντζερ.
Η ύπαρξη αυτών των διαρροών ανάγκασε την οικογένεια Σάλιντζερ να επιταχύνει τις διαδικασίες. Ο Ματ Σάλιντζερ έχει δηλώσει ότι οι ιστορίες που διέρρευσαν ήταν «πρώιμες μορφές» και ότι οι εκδόσεις που ετοιμάζει ο ίδιος θα περιλαμβάνουν τις τελικές, επεξεργασμένες εκδοχές που ο πατέρας του δούλευε για χρόνια.
Η επίδραση στην παγκόσμια λογοτεχνία
Όταν αυτά τα έργα κυκλοφορήσουν (πιθανότατα μέσα στην επόμενη πενταετία), αναμένεται:
* Επανεκτίμηση της οικογένειας Γκλας: Θα δούμε το "τέλος" της ιστορίας τους, κάτι που οι αναγνώστες περιμένουν από το 1963.
* Αποκατάσταση του Σάλιντζερ: Πολλοί ελπίζουν ότι τα νέα έργα θα δείξουν έναν συγγραφέα που, παρά την απομόνωσή του, δεν έχασε ποτέ την επαφή με την ανθρώπινη φύση.
Η… κατάρα του Χόλντεν
Η σύνδεση του Φύλακα στη Σίκαλη με εγκληματικές πράξεις είναι ένα από τα πιο σκοτεινά και παράδοξα κεφάλαια της λογοτεχνικής ιστορίας. Το βιβλίο, που γράφτηκε για να εκφράσει την αποξένωση, έγινε δυστυχώς το "μανιφέστο" ορισμένων διαταραγμένων προσωπικοτήτων.
Οι φόνοι και η σύνδεση με τον "Φύλακα"
Mark David Chapman (Δολοφονία John Lennon, 1980)
Είναι η πιο διάσημη και τραγική περίπτωση. Ο Τσάπμαν πυροβόλησε τον Λένον έξω από το κτίριο Dakota στη Νέα Υόρκη.
Μετά τους πυροβολισμούς, ο Τσάπμαν δεν έφυγε. Κάθισε στο πεζοδρόμιο και διάβαζε τον Φύλακα στη Σίκαλη μέχρι να έρθει η αστυνομία. Μέσα στο βιβλίο είχε γράψει: "Αυτή είναι η δήλωσή μου", υπογράφοντας ως Χόλντεν Κόλφιλντ. Θεωρούσε ότι σκοτώνοντας τον Λένον, τον οποίο έβλεπε ως "ψεύτικο" (phony), θα προστάτευε την αθωότητα του κόσμου.
John Hinckley Jr. (Απόπειρα δολοφονίας Ronald Reagan, 1981)
Μόλις έναν χρόνο αργότερα, ο Χίνκλεϊ προσπάθησε να δολοφονήσει τον Αμερικανό Πρόεδρο για να εντυπωσιάσει την ηθοποιό Τζόντι Φόστερ. Στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του βρέθηκε ένα αντίτυπο του Φύλακα στη Σίκαλη. Ο Χίνκλεϊ ήταν επίσης θαυμαστής του Τσάπμαν και είχε αναπτύξει μια παρόμοια εμμονή με τον Χόλντεν Κόλφιλντ.
Robert John Bardo (Δολοφονία Rebecca Schaeffer, 1989)
Ο Μπάρντο καταδίωξε και σκότωσε τη νεαρή ηθοποιό Ρεμπέκα Σέφερ.
Τη στιγμή του φόνου, είχε μαζί του ένα αντίτυπο του βιβλίου του Σάλιντζερ.
Ο Σάλιντζερ ήταν συγκλονισμένος από αυτές τις συνδέσεις. Η ιδέα ότι το έργο του, που υμνούσε την προστασία των παιδιών, χρησιμοποιήθηκε ως δικαιολογία για φόνους, τον ώθησε ακόμη περισσότερο στην απομόνωση.
Προτάσεις βιβλίων με την "αύρα" του Σάλιντζερ
Αν αναζητάτε την ίδια ατμόσφαιρα υπαρξιακής ανησυχίας, κριτικής στην κοινωνία και μελαγχολίας, αυτά τα βιβλία είναι ιδανικά:
Ο Δρόμος της Επανάστασης του Richard Yates | Η απόλυτη αποδόμηση του αμερικανικού ονείρου. Σκληρό, ειλικρινές και μελαγχολικό.
Rabbit, Run του John Updike | Ένας ήρωας που προσπαθεί να δραπετεύσει από τις ευθύνες της ενήλικης ζωής, θυμίζοντας έναν μεγαλύτερο Χόλντεν.
Στοχοποίηση (The Bell Jar) | Sylvia Plath | Η "θηλυκή" εκδοχή της υπαρξιακής κρίσης και της αποξένωσης από την κοινωνία.
Λιγότερο από Μηδέν | Bret Easton Ellis | Μια πιο σύγχρονη, ωμή και κυνική ματιά στην αποξενωμένη νεολαία (η "γενιά του Σάλιντζερ" στα 80s).
Η κληρονομιά του JD Salinger in his own words
Οι φράσεις του Σάλιντζερ έχουν μείνει στην ιστορία γιατί καταφέρνουν να συνδυάσουν την ωμότητα, τον κυνισμό, αλλά και μια βαθιά, σχεδόν παιδική ευαισθησία. Οι περισσότερες προέρχονται από τον Φύλακα στη Σίκαλη και τις ιστορίες της οικογένειας Γκλας.
1. Από τον «Φύλακα στη Σίκαλη» (The Catcher in the Rye)
* Για την υποκρισία:
«Είναι γεμάτο από ψεύτες (phonies) εκεί έξω. Και το μόνο που κάνουν είναι να μαζεύονται και να πηγαίνουν σινεμά και να μιλάνε για το πώς θα γίνουν πλούσιοι.»
* Για τη μοναξιά:
«Είμαι ένας τρομερός ψεύτης. Αν πηγαίνω στον δρόμο για να πάρω ένα περιοδικό και κάποιος με ρωτήσει πού πάω, είμαι ικανός να πω ότι πάω στην κηδεία της γιαγιάς μου.»
* Για την ανάγκη προστασίας (Η ουσία του τίτλου):
«Θέλω να είμαι ο φύλακας στη σίκαλη. Ξέρω ότι είναι τρελό, αλλά είναι το μόνο πράγμα που θα ήθελα πραγματικά να είμαι.»
* Για την εκπαίδευση:
«Δεν μπορείς ποτέ να βρεις ένα μέρος που να είναι ωραίο και ήσυχο, γιατί δεν υπάρχει τέτοιο μέρος. Μπορεί να νομίζεις ότι υπάρχει, αλλά μόλις φτάσεις εκεί, κάποιος θα γράψει μια βρισιά στον τοίχο ακριβώς κάτω από τη μύτη σου.»
* Η διάσημη κατακλείδα:
«Μην πείτε ποτέ τίποτα σε κανέναν. Αν το κάνετε, θα αρχίσουν να σας λείπουν όλοι.»
2. Από την οικογένεια Γκλας (Franny and Zooey / Nine Stories)
* Για τη θρησκεία και τον εγωισμό (Ζούι):
«Αν πρόκειται να πεις μια προσευχή, πες τη σωστά. Μην την κάνεις να ακούγεται σαν να ζητάς από κάποιον να σου κάνει χάρη.»
* Η έννοια της «Παχιάς Κυρίας»:
«Θα σου πω ένα μυστικό. Η Παχιά Κυρία... είναι ο ίδιος ο Χριστός. Ο ίδιος ο Χριστός, αδελφούλα μου.»
* Για τη γνώση (Σέυμουρ):
«Ο άνθρωπος που διαβάζει μόνο και μόνο για να μαθαίνει, είναι σαν τον άνθρωπο που τρώει μόνο και μόνο για να χορτάσει. Χάνει όλη τη γεύση.»
* Για την αγάπη:
«Η αγάπη είναι ένας δρόμος διπλής κατεύθυνσης που βρίσκεται υπό κατασκευή.»
3. Από τις «Εννέα Ιστορίες»
* Από το «Ιδανική μέρα για μπανανόψαρα»:
«Βλέπεις, Σύμπιλ, τα μπανανόψαρα έχουν μια πολύ τραγική ζωή. Μπαίνουν σε μια τρύπα γεμάτη μπανάνες... και μετά παχαίνουν τόσο πολύ που δεν μπορούν να βγουν ποτέ ξανά.»
4. Από τις επιστολές και τη ζωή του
* Για το γράψιμο:
«Γράφω για τον εαυτό μου και για τη δική μου ευχαρίστηση. Και θέλω να με αφήσουν μόνο μου να το κάνω.»
* Για τη δημοσιότητα:
«Υπάρχει μια υπέροχη γαλήνη στο να μην δημοσιεύεις. Είναι γαλήνιο. Καθαρό.»
Ο Σάλιντζερ, όμως, δεν έγραφε απλώς ατάκες· αποτύπωνε συναισθηματικές καταστάσεις. Κάθε μία από αυτές τις φράσεις είναι ένα παράθυρο στον τρόπο που έβλεπε τον κόσμο: έναν κόσμο που ταυτόχρονα ένιωθε την ανάγκη να τον "σώσει", αλλά και να αποσυνδεθεί από αυτόν, κάπως όπως ο Σέυμουρ: η τελευταία πρόταση του διηγήματος «Μια τέλεια μέρα για μπανανόψαρα» (A Perfect Day for Bananafish) είναι μια από τις πιο ψυχρές, απότομες και σοκαριστικές κατακλείδες στην παγκόσμια λογοτεχνία.
Αφού ο Σέυμουρ Γκλας επιστρέφει στο δωμάτιο του ξενοδοχείου από την παραλία, κοιτάζει τη γυναίκα του, Μιούριελ, που κοιμάται, βγάζει ένα πιστόλι από τη βαλίτσα του και η ιστορία τελειώνει ως εξής:
«Έπειτα κάθισε στο ελεύθερο κρεβάτι, κοίταξε την κοπέλα, στόχευσε με το πιστόλι και τίναξε τον δεξιό του κρόταφο.»
(Original: "Then he went over and sat down on the unoccupied twin bed, looked at the girl, aimed the pistol, and fired a bullet through his right temple.")
