The Elephant Man
Ο Άνθρωπος Ελέφαντας είναι η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Lynch, αλλά η πρώτη ταινία-studio, παρά το ότι η χρηματοδότησή της ήταν ανεξάρτητη, όπως εξηγεί ο Lynch στον Hiddleston του Time out σε συνέντευξη του 2010. Ο παραγωγός Jonathan Sanger διάλεξε το σενάριο των Christopher de Vore και Eric Bergren, που έφτασε στα χέρια του από τη babysitter (!) του, ενώ εργαζόταν ως βοηθός σκηνοθέτης του Mel Brooks στο High Anxiety. Ο Sanger έδειξε το σενάριο στον Brooks, ο οποίος αμέσως αποφάσισε να βοηθήσει τη χρηματοδότηση της ταινίας μέσω της εταιρείας του Brooksfilm, χωρίς ωστόσο να υπάρχει το όνομά του στα credits, ώστε να μην αποπροσανατολιστούν οι προσδοκίες του κοινού. Ο προσωπικός βοηθός του Brooks πρότεινε στον Sanger τον Lynch, o οποίος τον συνάντησε και αντάλλαξαν τα σενάρια in progress του The Elephant Man και του (τελικά απραγματοποίητου) Ronnie Rocket. O Lynch περιέγραψε τις ιδέες του στον Sanger, o οποίος αποφάσισε να δείξει το Eraserhead στον Brooks, που φυσικά, τότε, δεν είχε καν ακουστά τον Lynch. Ο Brooks ενθουσιάστηκε και τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Ο Lynch εργάστηκε και στο σενάριο το οποίο βασίστηκε χαλαρά στην πραγματική ιστορία του Joseph Marick που έζησε στο Λονδίνο τον 19ο αιώνα, και σε δύο βιβλία: Τhe Elephant Man and other Reminiscences του Frederick Treves (1923) και The Elephant Man: a study in human dignity (1971). Η ταινία γυρίστηκε ασπρόμαυρη και είχε τεράστια επιτυχία, με 8 μάλιστα υποψηφιότητες στα Όσκαρ, και ήταν η αιτία να δημιουργηθεί το Όσκαρ για καλύτερο Make-up την επόμενη χρονιά. Έχει ενδιαφέρον ότι ο ίδιος ο Lynch θέλησε να κάνει το make-up χωρίς επιτυχία οπότε και ανέλαβε ο Christopher Tucker.
Η πλοκή έχει λίγο πολύ ως εξής: Ο Frederick Treves (Anthony Hopkins), χειρουργός στο London Hospital, βρίσκει τον John Merick σ’ ένα freak show του East End όπου ο «ιδιοκτήτης» του τον κρατάει αιχμάλωτο, με το κεφάλι του σκεπασμένο με ένα σακί, και τον θεωρεί νοητικά καθυστερημένο. Ο Treves τον πληρώνει για να φέρει τον John στο νοσοκομείο για εξέταση. Οι γιατροί εξετάζουν τον παραμορφωμένο John, αλλά το νοσοκομείο αρνείται να τον περιθάλψει και να τον στεγάσει μόνιμα ως ανίατο. Τότε ο Treves διδάσκει τον John κάποιες φράσεις κι έναν στίχο από τον 23ο ψαλμό. Αποδεικνύεται ότι ο John όχι μόνο δεν έχει καμία νοητική υστέρηση αλλά είναι ευαίσθητος και καλλιεργημένος άνθρωπος. Το νοσοκομείο δέχεται την παραμονή του και ο John είναι ευτυχισμένος για τη φιλία του με τον Treves και τη σύζυγό του αλλά και με τη διάσημη ηθοποιό Madge Kendall. Σύντομα ο John γίνεται talk of the town της υψηλής κοινωνίας και ξαναεκτίθεται έτσι στην ανθρώπινη περιέργεια. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο νυχτοφύλακας Jim κόβει εισιτήριο σε λούμπεν ντόπιους για νυχτερινές επισκέψεις στον John. Σε μία από αυτές τον απαγάγει ο παλιός του «ιδιοκτήτης», Bytes, και τον ξαναβγάζει στο τσίρκο. Ο John αρρωσταίνει βαριά και ο Bytes τον κλειδώνει σε ένα κλουβί με πιθήκους για να πεθάνει. Οι υπόλοιποι, όμως, «συνάδελφοι» του John στο freak show τον απελευθερώνουν και μετά από πολλές φριχτές περιπέτειες, ο John επιστρέφει στο νοσοκομείο και τον φίλο του Treves, όπου και πεθαίνει περιβλημένος με αγάπη, σε μία από τις εμβληματικότερες σκηνές της ιστορίας του παγκόσμιου σινεμά, με ένα όραμα της μητέρας του και τα λόγια του Lord Tennysson «Nothing will die», ντυμένη με το Adagio for Strings του Samuel Barber.
Τον ρόλο του John Merick ήθελε ο Dustin Hoffman αλλά ο Sanger απέρριψε την ιδέα. Η πρόταση του Lynch ήταν ο Jack Nance αλλά άλλαξε γνώμη υπέρ του John Hurt όταν είδε το The Naked Civil Servant. Ο Hurt εκείνη την εποχή ήταν παγιδευμένος στα μπλοκαρισμένα γυρίσματα του Michael Cimino για το Heaven’s Gate, που ήθελε πολύ να παίξει και ολοκλήρωσε τον Άνθρωπο Ελέφαντα στο ενδιάμεσο των γυρισμάτων του Cimino. Έφτανε στο σετ στις 5.00 αλλά λόγω του «επίπονου» make-up ξεκινούσε γύρισμα στις 12.00 έως τις 22.00. Είναι γνωστό «ανέκδοτο» πως μια μέρα τηλεφώνησε στην κοπέλα του λέγοντας: «Τελικά τα κατάφεραν να με κάνουν να μισήσω την ηθοποιία».
Σε αντίθεση με την αρχική υπόθεση του Eraserhead, το The Elephant Man ήταν μεγάλη εμπορική επιτυχία με εισπράξεις 26 εκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ. Εξάλλου η ταινία προτάθηκε για 8 Όσκαρ: καλύτερης ταινίας, Α’ ανδρικού ρόλου, σκηνικών-κοστουμιών, σκηνοθεσίας, μοντάζ, μουσικής, προσαρμοσμένου σεναρίου, χωρίς να κερδίσει κανένα.
Όπως αναφέραμε παραπάνω, μέχρι εκείνη την απονομή, την 53η, η ταινία δεν θα μπορούσε να έχει προταθεί για το μακιγιάζ, καθ’ ότι η κατηγορία… δεν υπήρχε. Οι ειδικοί του κλάδου έστειλαν επιστολή στην Ακαδημία με αίτημα να βραβευτεί τιμητικά ο Christopher Tucker και η δουλειά του στην ταινία, η οποία είχε βασιστεί σε εκμαγεία που είχαν φυλαχτεί στο Βασιλικό Νοσοκομείο του Λονδίνου. Τον επόμενο χρόνο η Ακαδημία θεσπίζει βραβείο στην κατηγορία μακιγιάζ, που απονέμεται στο An American Werewolf in London του John Lantis.
Φυσικά η επιδραστικότητα και αυτής της ταινία είναι έως σήμερα τεράστια και αναπόδραστη. Από τον Michael Jackson, τη Mylene Farmer και τους Jam ως τον Bat και τους Simpsons, τους REM και το American Horror Story. Η βασική της όμως συμβολή είναι αυτό που διηγήθηκε για την ανθρώπινη φύση, και πάμε στοίχημα πως αυτό ήταν που άφησε πολλούς από τους θεατές της άυπνους για καιρό.
