David Lynch. Episode 1. Where it all started - UrbanOrama.gr
David Lynch. Episode 1. Where it all started

David Lynch. Episode 1. Where it all started

Ανάρτηση: 24 Ιαν 2025

To 1946 γεννιέται στο Missoula της Montana ο David Lynch. Μεγαλώνει με τους γονείς και τα αδέρφια του, ταξιδεύοντας στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω της δουλειάς του πατέρα του στο Υπουργείο Γεωργίας. Για κάποιο λόγο φαντάζει αυτονόητο πως ο μικρός David ήταν μέλος των Boy Scouts, το αμερικανικό σώμα των προσκόπων, φτάνοντας στην υψηλότερη βαθμίδα, μάλιστα, αυτή του Eagle Scout. Σύμφωνα με τον παιδικό του φίλο Toby Keeler, το moto των προσκόπων ενέπνευσε τον David Lynch στο να είναι ετοιμοπόλεμος να «το κάνει ο ίδιος» («do it yourself»), ιδιότητα με την οποία προσέγγισε τελικά την τέχνη του και να φτιάχνει κάτι από το τίποτα. Ζώντας αρμονικά σε μια ευτυχισμένη οικογένεια, κάνει την επανάστασή του φτιάχνοντας πυροτεχνήματα και παίζοντας bongos σε ένα νυχτερινό club όπου σύχναζε η γενιά των Beatniks, όπου έγινε γνωστός ως Bongo Dave. Η μητέρα του τον κατευθύνει στη ζωγραφική και μάλιστα, όπως έχει πει ο ίδιος, ήταν τυχερός που έμαθε να ζωγραφίζει σε παλιόχαρτα (άχρηστα χαρτιά που έφερνε ο πατέρας του στο σπίτι από τη δουλειά) και όχι σε μπλοκ ζωγραφικής, καθώς έτσι κατάφερε να μείνει έξω από τις γραμμές.

Σε μια επίσκεψη της οικογένειας στο Hungry Horse της Montana, στους θείους του, ο Lynch γνωρίζει τον Ace Powell, έναν γείτονα. Ο Powell και η σύζυγός του, ζωγράφοι και οι δύο, επέτρεπαν στον μικρό David να δουλεύει χρησιμοποιώντας τα υλικά τους. Με την επιστροφή του στη βάση της οικογένειας την ίδια εποχή, τη Virginia, ο Lynch γνωρίζει τον πατέρα του Toby Keeler, τον Bushnell. Ο Bushnell Keeler, καλλιτέχνης ο ίδιος, νοικιάζει το studio του στον Lynch και τον φίλο του Jack Fisk, μέχρι το τέλος της σχολικής του ζωής, οπότε και αρχίζει τη φοίτησή του στο School of the Museum of Fine Arts της Βοστώνης. Ο Bushnell Keeler θα πει αργότερα πως ο Lynch εγκατέλειψε τη σχολή για να αποφύγει τη σύγκρουση. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, ένας καθηγητής του, ο οποίος βρισκόταν στη διαδικασία διαζυγίου, ζήτησε από τον νεαρό φοιτητή να φιλοξενήσει τον ίδιο και την ερωμένη του στο δωμάτιό του. Αφού ο καθηγητής καταχράστηκε τη φιλοξενία του, ο Lynch αποφάσισε πως ήταν προτιμότερο να... εγκαταλείψει τις σπουδές του παρά να συγκρουστεί με τον καθηγητή του! Οπωσδήποτε, όμως, προφανώς δεν βρήκε εκεί την έμπνευση που αναζητούσε, γι’ αυτό και φεύγει με τον Jack Fisk για την Ευρώπη, και συγκεκριμένα για την Αυστρία, για να μαθητεύσουν με τον εξπρεσιονιστή Oskar Kokoschka που σύμφωνα με τον κριτικό Greg Olson, ήταν ένας από τους… λιγότερο αγαπημένους του!

Καθώς και το σχέδιο αυτό ναυαγεί, ο Lynch επιστρέφει στις Ηνωμένες Πολιτείες και εγκαθίσταται στη Φιλαδέλφεια προκειμένου να αφιερωθεί στη γλυπτική και στη ζωγραφική, στο πλαίσιο των σπουδών του στην Pennsylvania Academy of the Fine Arts. Εκεί αναπτύσσει το στυλ του, γοτθικό με «ασυνήθιστες μεθόδους και υλικά». (Guardian, John O’ Mahony, 2002) Σύμφωνα με τον Jack Fisk: «Μια μέρα έφερε έναν πίνακα όλο πράσινο και μαύρο και παχύρρευστο με λάδι, και τότε αυτός ο σκόρος πέταξε και κόλλησε πάνω στο παχύ στρώμα λαδιού χτυπώντας τα φτερά του ώσπου δημιούργησε μια μεγάλη σπείρα, τον θάνατο του εντόμου». Από τότε ο Lynch άρχισε να βάζει στους πίνακές του έντομα.

Όπως έχει πει ο ίδιος: «Τα παιδικά μου χρόνια ήταν γεμάτα κομψά σπίτια, δεντροφυτεμένους δρόμους, τον γαλατά, οχυρά στην πίσω αυλή, αεροπλανάκια, μπλε ουρανούς, φράχτες, πράσινο γρασίδι, κερασιές. Η Μέση Αμερική όπως αναμένεται να είναι. Αλλά πάνω στην κερασιά υπάρχει μια πίσσα που αναβλύζει και μαύρα, κίτρινα και εκατομμύρια κόκκινα μυρμήγκια σέρνονται παντού. Ανακάλυψα ότι αν κοιτάξει κανείς λίγο πιο προσεκτικά αυτόν τον όμορφο κόσμο, υπάρχουν πάντα κόκκινα μυρμήγκια από κάτω.»

Ωστόσο ο ίδιος έχει παραδεχτεί ότι μεγαλώνοντας στις ήσυχες κωμοπόλεις της Μέσης Αμερικής, περίμενε πάντα κάτι να συμβεί. Ο αδερφός του John θυμόταν τον David να μαλώνει τους γονείς του γιατί δεν καυγάδιζαν συχνά ή παραπονιόταν στη μητέρα του ότι το φαγητό τους ήταν πολύ καθαρό.

Και να λοιπόν που η ζωή στη Φιλαδέλφεια είναι πολύ διαφορετική. Ο Lynch είναι πλέον παντρεμένος και έχει ήδη οικογένεια με τη γέννηση της κόρης του, Jennifer, που αργότερα θα ασχοληθεί και εκείνη με τον κινηματογράφο. Η οικογένεια ζει σε μια περιοχή που κατατρύχεται από τη βρωμιά και το έγκλημα. Κάπως έτσι, η εικόνα της τέλειας Αμερικής αντιστρέφεται και, όπως θα πει ο ίδιος στον Richard Woodwar των New York Times, είδε πολλά πράγματα που δεν μπορούσε να πιστέψει, πράγμα που σύμφωνα με τον Greg Olson διαμόρφωσε το «δίπολο της οπτικής του πάνω στην Αμερική: Κόλαση-Παράδεισος».

Η γλυπτική, ο πειραματισμός του με την κίνηση στα γλυπτά αλλά κι ένα… αεράκι που φύσηξε τα σχέδιά του και του παρουσίασε την εικόνα τους σε κίνηση, ήταν η έμπνευσή του να ασχοληθεί με το σινεμά.

The shorts

Six Men Getting Sick

 

To 1966 κάνει την πρώτη του απόπειρα. Πρόκειται για ένα έγχρωμο animation ενός λεπτού. Αρχικά χωρίς τίτλο, ονομάστηκε τελικά με τον απολύτως περιγραφικό τίτλο Six Men Getting Sick. Έξι βρόγχοι προβάλλονται σε μια οθόνη κατασκευασμένη σε σχήμα τριών ανθρώπινων μορφών (βασισμένη σε εκμαγεία του κεφαλιού του ίδιου του Lynch, φτιαγμένα από τον Jack Fisk) που παραμορφώνει την προβολή. Οι έξι ανθρώπινες φιγούρες αρρωσταίνουν καθώς τα στομάχια τους συστέλλονται και τα κεφάλια τους πιάνουν φωτιά. Το budget της ταινίας ήταν 200 δολάρια.

Μετά από το Six Men Getting Sick, ένας συμφοιτητής του Lynch, ο Barton Wasserman, του πρόσφερε 1000 δολάρια για να φτιάξει μια παρόμοια ταινία ως μέρος ενός installation που θα στηνόταν στο σπίτι του. Ο Lynch αγόρασε μια BOLEX και άρχισε να μαθαίνει κινηματογράφηση, με σκοπό τη δημιουργία μιας ταινίας animation και live action σε split screen. Από ένα λάθος, το φιλμ καταστράφηκε. Ο Wasserman όμως του επέτρεψε να κρατήσει το budget, ή μάλλον ό,τι είχε απομείνει από αυτό και έτσι ο Lynch χρηματοδοτεί την επόμενη μικρού μήκους του, The Alphabet, το 1968. Πρόκειται πάλι για μια ταινία που συνδυάζει live action και animation σε 16mm. Η μόνη ηθοποιός είναι η σύζυγός του Peggy και η ταινία βασίζεται σε ένα περιστατικό στο οποίο υπήρξε εκείνη μάρτυρας, όταν είδε μια ανιψιά της να λέει την αλφαβήτα στον ύπνο της σαν ασυνείδητο μηχανισμό αντιμετώπισης ενός εφιάλτη. Ο Lynch αρχίζει τους πειραματισμούς του με τον ήχο, ηχογραφώντας το κλάμα της κόρης του μ’ ένα χαλασμένο recorder.

The Alphabet

 

Όσο μεγαλώνει το ενδιαφέρον του για το σινεμά, όμως, μεγαλώνει και η συνειδητοποίηση πως οι ταινίες χρειάζονται χρήματα. Τότε ο Bushnell του προτείνει να ζητήσει χρηματοδότηση από το νεοσυσταθέν AFI (American Film Institute). Πράγματι, λαμβάνει το ποσό των 5000 δολαρίων. Η ταινία, διάρκειας 33 λεπτών, θα στοιχίσει εντέλει 7000 δολάρια και είναι το The Grandmother, στο ίδιο μοτίβο συνδυασμού animation και live action και είναι η ιστορία ενός αγοριού που αναζητώντας προστασία από το κακοποιητικό του περιβάλλον, προσπαθεί να καλλιεργήσει μια γιαγιά από έναν σπόρο. Είναι η πρώτη συνεργασία του Lynch με τον Adam Splet και χρειάστηκαν 63 μέρες για να φτιάξουν τα δικά τους sound effects στην κατά τα άλλα σιωπηλή ταινία. Οι δυο τους αιτήθηκαν υποτροφίας από το Center for Andvanced Film Studies του AFI και έγιναν δεκτοί και οι δύο.

The Grandmother

 

Έτσι το 1974, ο Lynch γυρίζει το The Amputee για το AFI, το οποίο τότε τέσταρε δύο διαφορετικά αποθέματα βίντεο. Ο Lynch ζήτησε να χρησιμοποιήσει το ένα οπότε και προέκυψε αυτό το μονοπλάνο που συνέγραψε με την Catherine Coulson. Η Coulson είναι μια γυναίκα που προσπαθεί να γράψει ένα γράμμα ενώ ένας νοσοκόμος (ο ίδιος ο Lynch) φροντίζει τα ξύλινα πόδια της. Υπάρχουν δύο βερσιόν της ταινίας, μία σχεδόν 5λεπτη και μία σχεδόν 4λεπτη.

Αξίζει εδώ να σημειώσουμε και τις μεταγενέστερες μικρής φόρμας ταινίες του, που δημιουργήθηκαν μετά την καταξίωσή του.

  • The Cowboy and the Frenchman

Πρόκειται για ένα slapstick του 1988, διάρκειας 26 λεπτών, φτιαγμένο για τη γαλλική τηλεόραση ως μέρος της σειράς του Figaro, The French as seen by... με τους Harry Jean Stanton, Jack Nance, Tracey Walter, Michael Horse και Frederic Golchan

      The Cowboy and the Frenchman

 

  • Premonition Following an Evil Deed

Γυρίζεται το 1995 με διάρκεια 52 λεπτών σαν μέρος της ανθολογίας Lumiere et compagnie όπου 40 σκηνοθέτες κλήθηκαν να δημιουργήσουν ταινίες με το πρωτότυπο Cinematographe των αδελφών Lumiere.

Premonition Following an Evil Deed

 

  • Rabbits

Πρόκειται για μια σειρά 8 ταινιών μικρού μήκους φτιαγμένες για το διαδίκτυο που ο ίδιος ο Lynch χαρακτηρίζει sitcom. Πράγματι, όπως στα sitcom, η πλοκή λαμβάνει χώρα σ’ ένα living room, σε μια «ανώνυμη πόλη που κατακλύζεται από συνεχή βροχή… τρία κουνέλια ζουν με ένα τρομακτικό μυστικό». Τα παραπάνω τρία κουνέλια, ένας «άντρας» και δύο «γυναίκες» μπαινοβγαίνουν και συζητούν. Το POV είναι αυτό που θα ήταν η συσκευή της τηλεόρασης στο σαλόνι σαν μια αντίστροφη στραμμένη προς τα έσω χρήση της συσκευής. Οι διάλογοι, που απαρτίζονται από λογικές προτάσεις παράλογα συνδυασμένες, διακόπτονται από γέλια σαν να υπάρχει ζωντανό κοινό.

Rabbits

 

Τα κουνέλια, ο Jack, η Susie και η Jane, γίνονται μάρτυρες διάφορων μυστηριωδών γεγονότων, όπως η εμφάνιση μιας φλεγόμενης τρύπας, η παρουσία μιας δαιμονικής φωνής, μέχρι την κορύφωση της σειράς που τελειώνει με ένα χτύπημα στην πόρτα που παραβιάζει την περίκλειστη ζωή των κουνελιών, αφού, μάλιστα, έχει προηγηθεί ένα τηλεφώνημα. Η σειρά τελειώνει με τα τρία κουνέλια στον καναπέ και την Jane να λέει: «Αναρωτιέμαι ποιος θα είμαι».

Τα κουνέλια υποδύονται οι Naomi Watts, Laura Harring, Scott Coffey. Κομμάτια των ταινιών αυτών περιλήφθηκαν στο Inland Empire.

Αρχικά τα 8 επεισόδια προβλήθηκαν αποκλειστικά στον ιστότοπο του Lynch.

 

Back to top