Μάρω Κοντού: πρεμιέρα αλλού
Η απώλεια της Μάρως Κοντού σε ηλικία 92 ετών σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για τον ελληνικό πολιτισμό. Η κορυφαία πρωταγωνίστρια άφησε την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» μετά από επιδείνωση της υγείας της. Πίσω της αφήνει μια τεράστια παρακαταθήκη που εκτείνεται σε επτά δεκαετίες καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Τα πρώτα χρόνια και η απώλεια που τη σημάδεψε
Η σπουδαία ηθοποιός γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1934 στην Αθήνα. Η γέννησή της στο Κουκάκι συνέβη εντελώς αναπάντεχα στο σπίτι των παππούδων της, κατά τη διάρκεια μιας απλής επίσκεψης της μητέρας της. Αν και οι πρώτοι μήνες της ζωής της πέρασαν στον Πειραιά, η μοίρα έφερε γρήγορα ανατροπές. Ο πατέρας της διαγνώστηκε με φυματίωση και η μικρή Μαριάνθη δεν είχε καν την άδεια να τον πλησιάζει για λόγους προστασίας. Έφυγε από τη ζωή όταν εκείνη ήταν μόλις δύο ετών. Μετά το τραγικό αυτό γεγονός, η μητέρα της ξεκίνησε αμέσως να εργάζεται στο Υπουργείο Παιδείας για να ζήσει την οικογένεια και επέστρεψε στο πατρικό της σπίτι για να ζήσει μαζί με τη μητέρα της.
Από τη Φιλοσοφική και τον χορό στο Εθνικό Θέατρο
Μεγαλώνοντας, η Μάρω Κοντού έλαβε μια σπουδαία και πολύπλευρη μόρφωση. Αποφοίτησε από το Γ' Γυμνάσιο Θηλέων στην περιοχή Μακρυγιάννη, ενώ παράλληλα έδειξε την κλίση της προς τις ανθρωπιστικές επιστήμες, ολοκληρώνοντας τις σπουδές της στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ωστόσο, η πρώτη της μεγάλη αγάπη παρέμενε η κίνηση. Σπούδασε στην Κρατική Σχολή Χορού, κερδίζοντας μάλιστα μια σημαντική υποτροφία για περαιτέρω εξειδίκευση στη σχολή HLADEK στη Γερμανία. Η επίσημη αφετηρία της στην επαγγελματική αρένα καταγράφηκε το 1954, όταν εντάχθηκε στον χορό της Αρχαίας Τραγωδίας του Εθνικού Θεάτρου, παραμένοντας εκεί έως το 1958. Η επιλογή της να ακολουθήσει την υποκριτική βρήκε αρχικά αντίθετο το συντηρητικό οικογενειακό της περιβάλλον, όμως το «εξαιρετικό ταλέντο» της αναγνωρίστηκε επίσημα από την Ανώτατη Κρατική Επιτροπή του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, η οποία της χορήγησε ειδική άδεια άσκησης επαγγέλματος. Έτσι, το 1959 πραγματοποίησε το θεατρικό της ντεμπούτο στην παράσταση «Ρομανσέρο» του Ζακ Ντεβάλ, στεκόμενη επάξια στο πλευρό του Δημήτρη Χορν.
Η «Οδός Ονείρων» και το δάκρυ που έγινε επιτυχία
Ένας από τους μεγαλύτερους σταθμούς στην πρώιμη καριέρα της ήταν η συμμετοχή της στην ιστορική παράσταση «Οδός Ονείρων», όπου είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με κορυφαία ονόματα των γραμμάτων και των τεχνών, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Αλέξης Σολομός και ο Νίκος Γκάτσος. Η ηθοποιός συμμετείχε μόνο σε ομαδικά σκετς και μουσικά κομμάτια, όπως το γνωστό «Οι Αδερφές Τατά» (μαζί με τη Ρένα Βλαχοπούλου, τη Ζωή Φυτούση κ.ά.). Επειδή ένιωσε καλλιτεχνικά ριγμένη και «αδικημένη» που δεν είχε ένα δικό της αποκλειστικό νούμερο, αποφάσισε να αποχωρήσει από την παράσταση. Όταν ο Χατζιδάκις συνειδητοποίησε την κατάσταση, έγραψε εσπευσμένα την ίδια κιόλας νύχτα —πάνω σε ένα πακέτο τσιγάρων άφιλτρα— ένα σόλο κομμάτι για εκείνη.
Όταν ο συνθέτης τής διάβασε για πρώτη φορά τους στίχους από τη «Μαύρη Φορντ», οι οποίοι ήταν πρόχειρα σημειωμένοι πάνω σε ένα πακέτο τσιγάρων, εκείνη ξέσπασε σε κλάματα, θεωρώντας ότι το κομμάτι δεν της ταίριαζε καθόλου. Με τον επιχειρηματία Τάκη Μακρίδη να της λέει πως δεν καταλαβαίνει, γιατί δεν ξέρει από μουσικό θέατρο, ο Δημήτρης Χορν παρενέβη για να την καθησυχάσει, λέγοντάς της προφητικά: «Δεν έχεις ιδέα! Από την Οδό Ονείρων δύο πράγματα θα μείνουν στην ιστορία: η "Μαύρη Φορντ" και το "Ηθοποιός σημαίνει φως" που ερμηνεύω εγώ». Τα λόγια του αποδείχθηκαν απόλυτα αληθινά, καθώς το κομμάτι με τη δική της χαρακτηριστική φωνή συνεχίζει να μεταδίδεται μέχρι σήμερα.
Η καθιέρωση στη Χρυσή Εποχή του ελληνικού σινεμά
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, η ηθοποιός αναδείχθηκε σε μία από τις πιο λαμπερές προσωπικότητες της μεγάλης οθόνης. Με μια εντυπωσιακή καριέρα που ξεπέρασε τα 35 χρόνια έντονης δραστηριότητας, πρωταγωνίστησε συνολικά σε 61 κινηματογραφικές ταινίες μεγάλου μήκους και περίπου 90 θεατρικές παραστάσεις, ερμηνεύοντας σπουδαίους ρόλους τόσο από το ελληνικό όσο και από το διεθνές ρεπερτόριο. Μάλιστα, απέρριψε ευκαιρίες για διεθνή καριέρα προκειμένου να παραμείνει στην Ελλάδα, γεγονός που σφράγισε τη διαχρονική της σχέση με τους θεατές.
Η συνεργασία της με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, τον Γιώργο Κωνσταντίνου, τον Δημήτρη Χόρν, τον Ντίνο Ηλιόπουλο την καθιέρωσε στη μεγάλη οθόνη με επιτυχίες όπως «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα», «Τα Κίτρινα Γάντια», «Ο Φίλος μου ο Λευτεράκης», «Αλλοίμονο στους Νέους». Η απαράμιλλη φινέτσα και η εκφραστικότητά της αποτυπώθηκαν σε πολλές άλλες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου και παραμένουν το σήμα κατατεθέν της.
Τηλεοπτική διαδρομή και πολυπραγμοσύνη
Η εμβέλειά της δεν περιορίστηκε στις κινηματογραφικές αίθουσες, καθώς άφησε έντονο αποτύπωμα και στη μικρή οθόνη. Από τις πρώτες της εμφανίσεις στη «Χαρούμενη Κυριακή» (1972) και το θρυλικό «Λούνα Παρκ» (1974-1981), μέχρι τους «Ενόχους» (1977), το «Έγκλημα στο Ψυχικό» (1981) και τις επιτυχημένες σειρές των επόμενων δεκαετιών όπως το «Και οι τέσσερις ήταν υπέροχες» (1992-1994), η παρουσία της ήταν καθηλωτική. Ακόμη και στα μετέπειτα χρόνια, η σχέση της με τους τηλεθεατές παρέμεινε ζωντανή μέσα από τη συμμετοχή της στη μακρόβια καθημερινή σειρά «Η Γη της Ελιάς».
Παράλληλα, δοκίμασε τις δυνάμεις της και στον ρόλο της παρουσιάστριας το 1990 με την εκπομπή συνεντεύξεων «Χωρίς παρεξήγηση» στην ΕΤ2, κάνοντας πρεμιέρα με καλεσμένη την εμβληματική Ρένα Βλαχοπούλου.
Η εργατικότητα και οι άλλες πτυχές της δημιουργίας
Πέρα από τη λάμψη της υποκριτικής, η ίδια ξεχώριζε για τον επαγγελματισμό, την αυστηρή πειθαρχία και την εργατικότητά της. Παρέμεινε ενεργή στο θεατρικό σανίδι για περισσότερα από εξήντα χρόνια, αρνούμενη να αποσυρθεί ακόμη και όταν οι συνάδελφοι της γενιάς της είχαν σταματήσει. Με τη γνώριμη ειλικρίνειά της, τόνιζε συχνά πως μετά από 70 χρόνια στον χώρο είχε πια εκφράσει τα πάντα, κρατώντας αποστάσεις από την άσκοπη προβολή.
Παράλληλα, διοχέτευε την καλλιτεχνική της ανησυχία και στα εικαστικά. Η ενασχόλησή της με τη ζωγραφική σφραγίστηκε με μια άκρως επιτυχημένη ατομική έκθεση στην γκαλερί «Αντήνωρ» το 1993, ενώ η ποιότητα των έργων της αναγνωρίστηκε και θεσμικά, με έναν από τους πίνακές της να εντάσσεται στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Βορρέ.
Κοινωνική δράση, πολιτική και θεσμικοί ρόλοι
Η δράση της επεκτάθηκε με την ίδια συνέπεια και εκτός των καλλιτεχνικών ορίων. Υπηρέτησε την τοπική αυτοδιοίκηση ως δημοτική σύμβουλος στον Δήμο Αθηναίων για μια οκταετία (1994-2002) υπό τη δημαρχία του Δημήτρη Αβραμόπουλου. Κατά την ίδια περίοδο ανέλαβε και την προεδρία του δημοτικού ραδιοφώνου «Αθήνα 9.84», επιδεικνύοντας έντονο διοικητικό έργο. Η διάθεσή της για προσφορά αποτυπώθηκε επίσης στη διετή θητεία της ως πρόεδρος του Κέντρου Βρεφών «ΜΗΤΕΡΑ» (2004-2006).
Η παρουσία της στα κοινά κορυφώθηκε με την εκλογή της ως βουλευτής στην περιφέρεια της Α' Αθηνών με το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, υπηρετώντας αρχικά από τον Ιούλιο του 1999 έως τον Απρίλιο του 2000. Στις αρχές του 2007 επέστρεψε στα βουλευτικά έδρανα ως πρώτη επιλαχούσα, αντικαθιστώντας τον Νικήτα Κακλαμάνη, όταν εκείνος αποχώρησε για να διεκδικήσει τον Δήμο Αθηναίων. Για εκείνη, η πολιτική δεν λειτούργησε ποτέ ως υποκατάστατο της καριέρας της, αλλά ως ένας εναλλακτικός τρόπος κοινωνικής συμμετοχής.
Συμφιλίωση με τον χρόνο και προσωπική ζωή
Πάνω από τις επαγγελματικές της επιτυχίες, αυτό που γοήτευε βαθιά ήταν η στάση της απέναντι στα γηρατειά. Σε έναν χώρο που συχνά αποθεώνει αποκλειστικά τη νεότητα, εκείνη επέλεξε να ωριμάσει χωρίς προκαλύμματα, μετατρέποντας τα σημάδια του χρόνου σε παράσημα μιας αυθεντικής διαδρομής. Στην προσωπική της ζωή συμπορεύτηκε με σημαντικές προσωπικότητες, έχοντας πραγματοποιήσει δύο γάμους: τον πρώτο με τον γνωστό διευθυντή φωτογραφίας της Φίνος Φιλμ, Αριστείδη Καρύδη-Φουκς, και τον δεύτερο με τον διαφημιστή Γιώργο Δόξα.
Ωστόσο, παρέμεινε πάντα μια γυναίκα βαθιά αυτόνομη. Στα μετέπειτα χρόνια υποστήριζε με θάρρος την ανάγκη της για μοναχικότητα, ξεκαθαρίζοντας πως η πληρότητά της δεν προϋπέθετε τη μόνιμη παρουσία ενός συντρόφου. Ακόμα και για την αναπόφευκτη αυλαία της ζωής μιλούσε με μια λυρική αισιοδοξία, εκφράζοντας την επιθυμία για έναν ήρεμο θάνατο στον ύπνο της ή κατά τη διάρκεια ενός χορού.
Ο επίλογος μιας ζωντανής ιστορίας
Η Μάρω Κοντού δεν υπήρξε απλώς μια αναγνωρίσιμη προσωπικότητα· αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο με την εποχή της αθωότητας του ασπρόμαυρου σινεμά. Κάθε προβολή των ταινιών της λειτουργεί μέχρι σήμερα σαν μια συνάντηση με έναν οικείο άνθρωπο για γενιές και γενιές θεατών. Το σπουδαιότερο επίτευγμά της σε αυτή την πολυετή δημόσια πορεία ήταν ότι κατάφερε να διατηρήσει την αμέριστη αγάπη του κόσμου, παραμένοντας μέχρι την τελευταία στιγμή πιστή στον εαυτό της, στις αρχές της και στην έμφυτη αρχοντιά της.
