Ενώ ο κόσμος έξω «εκρήγνυται» σε χρώματα και φως, υπάρχει μια παράδοξη γωνιά της ανθρώπινης ψυχολογίας που επιλέγει να αποσυρθεί στη σκιά. Τα Spring Blues δεν είναι απαραιτήτως μια διάθεση· μπορεί να αποτελούν και μια αισθητική επιλογή, μια ανάγκη για ενδοσκόπηση την ώρα που όλοι οι άλλοι γιορτάζουν την αναγέννηση της φύσης.
Στον κινηματογράφο, αυτή η «ανοιξιάτικη μελαγχολία» μεταφράζεται σε ταινίες που χρησιμοποιούν το φως του ήλιου όχι για να ζεστάνουν αλλά για να αναδείξουν την εσωτερική μοναξιά.
Η ανατομία της ανοιξιάτικης μελαγχολίας
Η άνοιξη στην οθόνη συχνά λειτουργεί ως αντίστιξη. Η αντίθεση ανάμεσα στην εξωτερική άνθηση και το εσωτερικό κενό δημιουργεί ένα μοναδικό κινηματογραφικό συναίσθημα. Το φως δεν είναι το χρυσό φως του καλοκαιριού, αλλά ένα φως διάχυτο, μερικές φορές σκληρό, που αποκαλύπτει ατέλειες και αλήθειες. Η φύση λειτουργεί ως υπενθύμιση του χρόνου που περνά, των ευκαιριών που χάνονται και, εντέλει, της θνητότητας. Οι ήχοι της φύσης (πουλιά, αέρας) συχνά τονίζουν τη σιωπή μέσα στα δωμάτια των πρωταγωνιστών.
Επιλογές για «ανοιξιάτικη» ενδοσκόπηση
Αν αισθάνεστε αυτή την γλυκόπικρη έλξη προς την οθόνη ενώ οι μέρες μεγαλώνουν, οι παρακάτω ταινίες αποτελούν το τέλειο καταφύγιο:
- Virgin Suicides (Αυτόχειρες Παρθένοι), 1999: η παστέλ ασφυξία
Σκηνοθεσία/Σενάριο: Sofia Coppola (βασισμένο στο μυθιστόρημα του Jeffrey Eugenides).
Πρωταγωνιστούν: Kirsten Dunst, Josh Hartnett, James Woods, Kathleen Turner.
Photo by Maximum Film, Alamy
Η Sofia Coppola, στο σκηνοθετικό της ντεμπούτο, κατάφερε να μετατρέψει την άνοιξη σε μια «φυλακή» από φως, αποδίδοντας την απόλυτη ανοιξιάτικη μελαγχολία. Το φως φιλτράρεται μέσα από τα δέντρα των προαστίων, δημιουργώντας μια ονειρική αλλά πνιγηρή ατμόσφαιρα. Η ταινία αποτυπώνει την εφηβική απομόνωση μέσα στην καρδιά της ανθοφορίας.
Το soundtrack των Γάλλων Air είναι ο ορισμός του ανοιξιάτικου λήθαργου. Synthesizers που μοιάζουν με πρωινή ομίχλη και μελωδίες που αιωρούνται χωρίς να καταλήγουν κάπου συγκεκριμένα. Η διευθύντρια φωτογραφίας Edward Lachman χρησιμοποίησε φίλτρα που δίνουν την αίσθηση παλιάς Polaroid. Το πράσινο των κήπων του Michigan δεν είναι ζωηρό, αλλά ελαφρώς ξεθωριασμένο, σαν μια οδυνηρη ανάμνηση.
2. Spring, Summer, Fall, Winter... and Spring, 2003: ο κύκλος της ενοχής
Σκηνοθεσία: Kim Ki-duk.
Πρωταγωνιστούν: Oh Yeong-su, Kim Jong-ho.
Ο Νοτιοκορεάτης Kim Ki-duk στήνει ένα πλωτό μοναστήρι σε μια λίμνη, όπου η άνοιξη δεν είναι μόνο η αρχή της ζωής, αλλά και η γέννηση της επιθυμίας που οδηγεί στην πτώση. Μια σπουδή πάνω στον κύκλο της ζωής. Το τμήμα της άνοιξης δεν είναι μόνο αναγέννηση, αλλά και η αρχή των λαθών, της ενοχής και της απώλειας της αθωότητας. Ένα εικαστικό ποίημα για την πνευματική αναζήτηση.
Στο τμήμα της Άνοιξης, ένας νεαρός δόκιμος μοναχός βασανίζει ζώα (ένα ψάρι, έναν βάτραχο, ένα φίδι) δένοντάς τους πέτρες. Η σκληρότητα της φύσης αναδεικνύεται μέσα από την απόλυτη γαλήνη του τοπίου. Η Άνοιξη εδώ αντιπροσωπεύει την ορμή που στερείται σοφίας. Η μελαγχολία πηγάζει από τη διαπίστωση ότι κάθε νέα αρχή κουβαλάει μαζί της το βάρος των προηγούμενων κύκλων.
3. Bright Star (Το Φως πριν το Σκοτάδι), 2009
Σκηνοθεσία: Jane Campion.
Πρωταγωνιστούν: Ben Whishaw, Abbie Cornish.
Η ιστορία του ποιητή John Keats και της Fanny Brawne. Η φύση εδώ είναι οργιώδης, γεμάτη λεβάντες και ανθισμένα λιβάδια, αλλά η ιστορία είναι ποτισμένη με το ανεκπλήρωτο και τη φθορά. Είναι η οπτικοποίηση του στίχου «η ομορφιά είναι αλήθεια».
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Η ταινία είναι ένας οπτικός θρίαμβος. Η Janet Patterson (κοστούμια/σκηνικά) δημιούργησε κάδρα που μοιάζουν με πίνακες του 19ου αιώνα.
Η μελαγχολία του "High Spring": Υπάρχει μια σκηνή σε ένα δωμάτιο γεμάτο πεταλούδες, ενώ έξω όλα ανθίζουν. Η αντίθεση ανάμεσα στην εύθραυστη υγεία του Keats και την οργιώδη φύση γύρω του δημιουργεί μια αίσθηση επείγοντος. Είναι η μελαγχολία του να ξέρεις ότι αυτή η ομορφιά είναι προσωρινή.
Γιατί μας ελκύει η μελαγχολία την άνοιξη;
«Η άνοιξη είναι η εποχή των σχεδίων αλλά και η εποχή που η πραγματικότητα συχνά αποτυγχάνει να συμβαδίσει με την υπόσχεση της αναγέννησης.» Στην ψυχολογία αυτό ονομάζεται μερικές φορές αντίστροφη εποχιακή κατάθλιψη. Κινηματογραφικά, είναι η αναζήτηση της αυθεντικότητας. Όταν όλα γύρω μας μοιάζουν «υποχρεωτικά» χαρούμενα λόγω του καιρού, η στροφή σε ταινίες με μελαγχολική χροιά λειτουργεί λυτρωτικά.
Τα στοιχεία της ανοιξιάτικης αισθητικής
Στοιχείο Συναισθηματική ερμηνεία
Παστέλ χρώματα Η απαλή θλίψη, το «σχεδόν» αλλά όχι «ακόμα».
Ανοιχτά παράθυρα Η επιθυμία για απόδραση ή η εισβολή του έξω
κόσμου.
Λουλούδια σε βάζα Η ομορφιά που έχει αποκοπεί από τις ρίζες της
(φθορά).
Τα Spring Blues στην οθόνη δεν είναι μια σκοτεινή κατάσταση, αλλά μια παλέτα από σκιές πάνω σε φωτεινό φόντο. Είναι η υπενθύμιση ότι μπορούμε να ανθίσουμε με το δικό μας ρυθμό, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να μείνουμε λίγο παραπάνω μπροστά στην οθόνη, συντροφιά με τις ανοιξιάτικες μελαγχολίες μας.
Η "ανοιξιάτικη παλέτα" της μελαγχολίας
Για να κατανοήσουμε πώς οι δημιουργοί μεταφέρουν αυτό το συναίσθημα, ας δούμε τα τεχνικά χαρακτηριστικά:
Ταινία Κυρίαρχο χρώμα Αίσθηση
Virgin Suicides Παστέλ κίτρινο/Σάπιο μήλο Νοσταλγία και
απομόνωση
Spring... and Spring Έντονο πράσινο/Τυρκουάζ Πνευματική ένταση
Bright Star Λευκό/Λιλά/Ανθισμένο μωβ Ρομαντική θλίψη
Γιατί τα Spring Blues μας αγγίζουν;
Η άνοιξη είναι η εποχή της προσδοκίας. Όταν η εσωτερική μας κατάσταση δεν συνάδει με την «υπόσχεση» της εποχής, δημιουργείται ένα κενό. Οι παραπάνω δημιουργοί δεν φοβήθηκαν αυτό το κενό· το έντυσαν με εικόνες, υπενθυμίζοντάς μας ότι η μελαγχολία είναι απλώς μια άλλη μορφή ομορφιάς που αναζητά το δικό της φως.
