ΟΝΟΜΑΤΑ
Ιφιγένεια
Trivia: Η Ιφιγένεια είναι όνομα με αρχαιοελληνική προέλευση, το οποίο προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων ἶφι (ισχυρά, με δύναμη) και γίγνομαι/γένος (γεννιέμαι) και σημαίνει ουσιαστικά την «ισχυρή από τη γέννησή της» ή εκείνη που «γεννά ισχυρούς απογόνους». Στην ελληνική μυθολογία, η Ιφιγένεια ήταν η πρωτότοκη κόρη του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας, η οποία έμεινε στην ιστορία, όταν ο πατέρας της αναγκάστηκε να τη θυσιάσει στην Αυλίδα για να εξευμενίσει τη θεά Άρτεμη, ώστε να φυσήξει ούριος άνεμος για να σαλπάρει ο ελληνικός στόλος προς την Τροία. Η τραγική της ιστορία ενέπνευσε μερικά από τα σπουδαιότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως τις τραγωδίες «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» και «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Ευριπίδη, καθιστώντας το όνομα διαχρονικό σύμβολο καθήκοντος, αυτοθυσίας και τραγικής ειρωνείας.
Fun facts: Αν και όλοι θυμούνται τη θυσία της, το μυστικό είναι ότι η Ιφιγένεια τελικά δεν πέθανε στην Αυλίδα! Την τελευταία στιγμή, η θεά Άρτεμη τη λυπήθηκε, την άρπαξε από τον βωμό αντικαθιστώντας την με ένα ελάφι, και τη μετέφερε στην Ταυρίδα (τη σημερινή Κριμαία) για να την κάνει ιέρειά της.
Το όνομα έχει ταξιδέψει μέχρι το διάστημα! Ο «112 Ιφιγένεια» (112 Iphigenia) είναι ένας μεγάλος και πολύ σκοτεινός αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών, ο οποίος ανακαλύφθηκε το 1870 από τον Γερμανοαμερικανό αστρονόμο Κρίστιαν Χάινριχ Φρίντριχ Πέτερς.
Αν και πρόκειται για αρχαίο όνομα, η Ιφιγένεια γιορτάζει κανονικά στο ορθόδοξο εορτολόγιο στις 16 Νοεμβρίου, ημέρα που τιμάται η Αγία Ιφιγένεια η Παρθενομάρτυρας.
ΖΩΑ
Ίβις
Trivia: Η Ίβις (ή Ίβιδα) είναι ένα μεσαίου προς μεγάλου μεγέθους παρυδάτιο πουλί, το οποίο ανήκει στην ίδια οικογένεια με τη χουλιαρομύτα και ξεχωρίζει για το μακρύ, λεπτό και κυρτό προς τα κάτω ράμφος του, το οποίο χρησιμοποιεί σαν τσιμπίδα για να ψάχνει τροφή στη λάσπη. Στην Αρχαία Αίγυπτο, η ιερή ίβιδα (Threskiornis aethiopicus) θεωρούνταν η ζωντανή ενσάρκωση του Θωθ, του θεού της σοφίας, της γραφής και της επιστήμης, με αποτέλεσμα οι Αιγύπτιοι να τις προστατεύουν αυστηρά, να τις εκτρέφουν μέσα σε ναούς και, όταν πέθαιναν, να τις ταριχεύουν με ευλάβεια. Σήμερα, οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει εκατομμύρια μούμιες ιβίδων σε ειδικές κατακόμβες (όπως στη Σακάρα), γεγονός που αποδεικνύει τον τεράστιο θρησκευτικό σεβασμό που έτρεφαν οι αρχαίοι λαοί για το συγκεκριμένο πτηνό.
Fun facts: Οι αρχαίοι Έλληνες (ανάμεσά τους ο Πλίνιος και ο Πλούταρχος) πίστευαν ότι η ίβιδα εφηύρε το κλύσμα! Παρατήρησαν ότι το πουλί χρησιμοποιούσε το μακρύ του ράμφος για να βάζει νερό στον πρωκτό του για να καθαριστεί, μια ιατρική πρακτική που οι Αιγύπτιοι γιατροί υποστήριζαν ότι αντέγραψαν από το πουλί.
Στην Ελλάδα έχουμε ένα πανέμορφο είδος ίβιδας που ονομάζεται Χαλκόκοτα. Το όνομά της το πήρε επειδή από μακριά φαίνεται σκούρα, αλλά μόλις τη χτυπήσει ο ήλιος, το φτέρωμά της ιριδίζει με εντυπωσιακές μεταλλικές αποχρώσεις. Οι ίβιδες έχουν ένα απίστευτο εσωτερικό «βαρόμετρο». Στη Φλόριντα των ΗΠΑ, οι ντόπιοι ξέρουν ότι έρχεται μεγάλος τυφώνας, όταν δουν τις λευκές ίβιδες να μαζεύονται ομαδικά και να πετούν προς το εσωτερικό της στεριάς, μέρες πριν ξεσπάσει η καταιγίδα!
ΦΥΤΑ
Ίασμος
Trivia: Ίασμος είναι η επίσημη, επιστημονική ονομασία του πασίγνωστου και αγαπημένου γιασεμιού (Jasminum), ενός γένους που περιλαμβάνει περίπου 200 είδη θάμνων και αναρριχώμενων φυτών που ανήκουν στην οικογένεια της ελιάς (Oleaceae). Το όνομά του προέρχεται από την περσική λέξη «yasmin», που σημαίνει «δώρο από τον Θεό», αναδεικνύοντας τη διαχρονική εκτίμηση των λαών της Ανατολής προς το φυτό. Αν και είναι ιθαγενές των τροπικών και θερμών περιοχών της Ασίας και της Αφρικής, ο ίασμος έχει εγκλιματιστεί πλήρως στη Μεσόγειο, αποτελώντας σήμα κατατεθέν των ελληνικών αυλών. Είναι παγκοσμίως διάσημος για το μεθυστικό, γλυκό του άρωμα, το οποίο αποτελεί βασικό συστατικό για μερικά από τα πιο ακριβά και πολυτελή αρώματα της υψηλής αρωματοποιίας, καθώς και για τη δημιουργία χαλαρωτικών αφεψημάτων, όπως το περίφημο τσάι γιασεμιού.
Fun facts: Τα περισσότερα είδη ιάσμου ανθίζουν και αναδύουν το έντονο άρωμά τους μόνο μετά τη δύση του ήλιου και κατά τη διάρκεια της νύχτας, ειδικά όταν πέφτει η θερμοκρασία. Γι' αυτό το λόγο, σε πολλές χώρες της Ασίας το αποκαλούν «Βασίλισσα της Νύχτας».
Για να παραχθεί μόλις ένα κιλό καθαρού αιθέριου ελαίου ιάσμου, απαιτούνται περίπου 7,5 εκατομμύρια λουλούδια, τα οποία πρέπει να μαζευτούν προσεκτικά με το χέρι ένα-ένα, τα χαράματα, πριν τα κάψει ο ήλιος! Αυτός είναι ο λόγος που το λάδι του είναι πιο ακριβό και από τον χρυσό.
Ο ίασμος δεν είναι απλά ένα όμορφο φυτό, αλλά έχει τεράστια πολιτική και πολιτιστική σημασία. Είναι το εθνικό σύμβολο τεσσάρων χωρών (Ινδονησία, Φιλιππίνες, Πακιστάν και Τυνησία), ενώ η ειρηνική εξέγερση της Τυνησίας το 2011 ονομάστηκε επίσημα «Η Επανάσταση του Γιασεμιού».
ΠΡΑΓΜΑΤΑ
Ικρίωμα
Τrivia: Το ικρίωμα είναι ελληνική λέξη που αναφέρεται σε οποιαδήποτε προσωρινή, ξύλινη ή μεταλλική κατασκευή (σκελετό) που στήνεται για να υποστηρίξει εργάτες και υλικά κατά τη διάρκεια οικοδομικών εργασιών – αυτό δηλαδή που σήμερα ονομάζουμε κοινώς σκαλωσιά. Ιστορικά, η χρήση των ικριωμάτων ξεκινά από την αρχαιότητα, καθώς υπάρχουν αναφορές και απεικονίσεις σε αρχαία αγγεία που δείχνουν ότι οι Αρχαίοι Έλληνες και οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν παρόμοια συστήματα, για να χτίσουν τους μνημειώδεις ναούς και τις πυραμίδες τους. Παράλληλα, στην ιστορία του δικαίου και της εγκληματολογίας, η λέξη «ικρίωμα» έχει συνδεθεί στενά με την εξέδρα που στηνόταν για την εκτέλεση των θανατικών ποινών (την κρεμάλα), αποτελώντας για αιώνες ένα μακάβριο σύμβολο της δημόσιας τιμωρίας.
Fun facts: Στο Χονγκ Κονγκ και σε πολλές περιοχές της Ασίας, ακόμα και σήμερα, δεν χρησιμοποιούν σιδερένιες σκαλωσιές, αλλά χτίζουν τεράστιους ουρανοξύστες χρησιμοποιώντας ικριώματα από μπαμπού! Είναι απίστευτα πιο ελαφριά, φθηνά, στήνονται με τρομερή ταχύτητα και, παραδόξως, είναι πιο ευέλικτα και ανθεκτικά στους δυνατούς τυφώνες από ό,τι το ατσάλι.
Όταν ο Μιχαήλ Άγγελος κλήθηκε να ζωγραφίσει την οροφή της Καπέλα Σιστίνα, αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει το ικρίωμα που είχε σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας Μπραμάντε (το οποίο κρεμόταν με σχοινιά από την οροφή και θα άφηνε τρύπες στο έργο). Αντίθετα, σχεδίασε μια δική του, πρωτοποριακή πλατφόρμα που στηριζόταν σε τρύπες στους τοίχους ψηλά κοντά στα παράθυρα, επιτρέποντάς του να κινείται ελεύθερα χωρίς να ακουμπάει το πάτωμα!
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ
Ιστορικός
Trivia: Ο ιστορικός είναι ο επιστήμονας που μελετά, αναλύει και ερμηνεύει το παρελθόν μέσα από γραπτές πηγές, αρχεία και αντικείμενα. Πατέρας της Ιστορίας θεωρείται ο Ηρόδοτος (5ος αιώνας π.Χ.).
Fun fact: Οι πρώτοι «ιστορικοί» της ανθρωπότητας δεν έγραφαν, αλλά τραγουδούσαν! Στις αρχαίες κοινωνίες, οι τροβαδούροι, οι ραψωδοί και οι παραμυθάδες ήταν οι αποκλειστικοί φύλακες της ιστορίας μιας φυλής, απομνημονεύοντας χιλιάδες στίχους για να μεταφέρουν τα γεγονότα από γενιά σε γενιά.
ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ
Ισλανδία
Trivia: Η Ισλανδία είναι μια νησιωτική χώρα του Βόρειου Ατλαντικού, γνωστή ως η «Γη του Πυρός και του Πάγου» λόγω των αμέτρητων ηφαιστείων και των παγετώνων της. Είναι επίσης μια από τις πιο αραιοκατοικημένες χώρες της Ευρώπης.
Fun fact: Στην Ισλανδία δεν υπάρχουν καθόλου κουνούπια! Λόγω των ξαφνικών και απρόβλεπτων αλλαγών του καιρού μέσα στην ίδια μέρα, τα κουνούπια δεν προλαβαίνουν να ολοκληρώσουν τον κύκλο ζωής τους. Επίσης, δεν θα βρεις ούτε ένα κατάστημα McDonald's σε ολόκληρη τη χώρα.
ΔΙΑΣΗΜΟΙ
Ιούλιος Καίσαρας
Trivia: Ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρας ήταν Ρωμαίος στρατηγός και πολιτικός που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον μετασχηματισμό της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας σε Αυτοκρατορία. Η δολοφονία του στις Ειδούς του Μαρτίου (15 Μαρτίου 44 π.Χ.) άλλαξε την πορεία της παγκόσμιας ιστορίας.
Fun fact: Ο Ιούλιος Καίσαρας είχε τόσο μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του (και τόση εξουσία) που άλλαξε το ημερολόγιο και ονόμασε έναν μήνα προς τιμήν του. Ο μήνας Quintilis μετονομάστηκε σε Julius (Ιούλιος), επειδή ήταν ο μήνας των γενεθλίων του!
ΦΑΓΗΤA
Ισκεντέρ Κεμπάμπ
Trivia: Το Ισκεντέρ κεμπάπ (İskender kebap) είναι ένα από τα πιο διάσημα και εμβληματικά πιάτα της τουρκικής κουζίνας, το οποίο γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα (γύρω στο 1867) στην Προύσα από τον μάγειρα Ισκεντέρ Εφέντι. Το πιάτο αποτελείται από λεπτοκομμένες φέτες τρυφερού γύρου (ντονέρ) από αρνίσιο ή μοσχαρίσιο κρέας, οι οποίες τοποθετούνται πάνω σε μια ζεστή βάση από κομμένα κομμάτια παραδοσιακής πίτας (πίντε). Στη συνέχεια, το κρέας περιχύνεται με μια πλούσια, ζεστή σάλτσα ντομάτας και συνοδεύεται απαραίτητα από μια γενναία δόση δροσερού πρόβειου γιαουρτιού και ψητές πιπεριές. Η απόλυτη ιεροτελεστία του πιάτου ολοκληρώνεται τη στιγμή του σερβιρίσματος, όταν ο σερβιτόρος περιχύνει το κρέας μπροστά στα μάτια του πελάτη με καυτό, λιωμένο πρόβειο βούτυρο, το οποίο τσιτσιρίζει πάνω στο πιάτο.
Fun facts: Ο Ισκεντέρ Εφέντι δεν επινόησε απλώς τη συνταγή, αλλά είναι ο άνθρωπος που άλλαξε την παγκόσμια γαστρονομία, καθώς εφηύρε το κάθετο single-spit (το όρθιο ντονέρ/γύρο)! Μέχρι τότε, το κρέας ψηνόταν οριζόντια πάνω από τα κάρβουνα. Εκείνος σκέφτηκε να το στήσει όρθιο, ώστε το λίπος να κυλάει προς τα κάτω και να ποτίζει όλο το κρέας, δημιουργώντας τη μέθοδο που χρησιμοποιούμε σήμερα για τον γύρο.
Η λέξη Iσκεντέρ είναι η αραβική/τουρκική απόδοση του ονόματος «Αλέξανδρος». Έτσι, αν μεταφράζαμε το πιάτο στα ελληνικά, η επίσημη ονομασία του θα ήταν πολύ απλά: «Το Κεμπάπ του Αλέξανδρου».
Το όνομα "Kebapçı İskender" είναι εγγεγραμμένο εμπορικό σήμα από τους απογόνους του Ισκεντέρ Εφέντι στην Τουρκία. Αν και θα το βρεις σε κάθε γωνιά του κόσμου, θεωρητικά μόνο τα εστιατόρια της οικογένειας στην Προύσα και την Κωνσταντινούπολη έχουν το νόμιμο δικαίωμα να το αποκαλούν με το αυθεντικό του όνομα!
