Το Ζώα Φυτά Πράγματα είναι παιχνίδι δημοφιλές και αρχαιότατο. Έλκει την καταγωγή του από την αρχαία Ελλάδα του τέλους των 80’ς ή των αρχών των 90’ς (οι γνώμες των αρχαιολόγων διίστανται) και πιο συγκεκριμένα, από τις σχολικές τάξεις της εποχής εκείνης. Ορδές βαριεστημένων μαθητών απεγνωσμένων να βρουν τρόπο να αποφύγουν την ώρα της παράδοσης άρχισαν σιγά σιγά να δομούν το φορμά του παιχνιδιού. Το παιχνίδι δεν χρειαζόταν παρά χαρτί και μολύβι, αξεσουάρ ταυτόσημα με την έννοια του μαθητή. Είχε εξάλλου ένα βασικό αβαντάζ. Ήταν σχεδόν σιωπηλό και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια αλλά με περισσό θράσσος μπορούσες να περάσεις και για επιμελές σπασικλάκι που κρατάς σημειώσεις, στους βιβλικούς εκείνους καιρούς που τα μαθήματα λάμβαναν χώρα αποκλειστικά σε σχολικές αίθουσες και δια ζώσης. Όπως ακριβώς η επική ποίηση, το παιχνίδι διαδόθηκε από στόμα σε στόμα και διασώθηκε στο πέρασμα των αιώνων. Στήλες μπαινόβγαιναν ανάλογα με την έμπνευση της σαιζόν, της στιγμής, των εφηβικών παθών κ.λ.π., όπως για παράδειγμα στήλες που δεν διασώθηκαν στο mainstream, τύπου: Αντιπαθούκλα ολκής, Κρετίνος από κούνια, για να αναφέρουμε αυτές που δεν επισείουν χρηματικά πρόστιμα. Η δημοφιλία του παιχνιδιού έφτασε σε τέτοια επίπεδα που κυκλοφόρησε σε βιομηχανικό επιτραπέζιο, app, τατουάζ και γκράφιτι. Στη live μορφή του, ένας παίκτης λέει από μέσα του την αλφαβήτα και κάποιος άλλος τον διακόπτει. Το γράμμα στο οποίο σταματάει, είναι το αρχικό των λέξεων που καταγράφονται σε κάθε κατηγορία.
Στη δική μας στήλη, το αρχικό γράμμα θα μας υπαγορεύει ο κάθε μήνας, δηλαδή Ν για Νοέμβριος, Δ για Δεκέμβριος κ.ο.κ. Το φορμά που χρησιμοποιούμε είναι generic για να συνεννοούμαστε και δηλώνουμε εξ’ αρχής πως φιλοδοξούμε η στήλη να αποτελέσει ένα σικ cheatsheet για όποιον συνεχίζει να παίζει το παίγνιον τούτο εκεί έξω…
ΟΝΟΜΑΤΑ
ΔΑΜΙΑΝΟΣ
Trivia: Το όνομα Δαμιανός έχει αρχαιοελληνικές ρίζες και προέρχεται από τη λέξη «δαμάζω», που σημαίνει «υποτάσσω», «τιθασεύω» ή «δυνατός άνδρας». Έγινε ιδιαίτερα γνωστό και διαδόθηκε ευρέως λόγω του Αγίου Δαμιανού (4ος αιώνας), ο οποίος μαζί με τον δίδυμο αδερφό του, Κοσμά, ήταν ιατροί και θεωρούνται οι προστάτες των γιατρών.
Fun facts: Ένα ενδιαφέρον fun fact είναι πως οι Άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός ήταν γνωστοί ως "Ανάργυροι" επειδή πρόσφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες δωρεάν. Το όνομα έχει πολλές παραλλαγές σε άλλες γλώσσες, όπως Damian (Αγγλικά/Πολωνικά), εκδοχή αρκετά τρομακτική, ικανή να σε στείλει κυριολεκτικά στον οξαποδώ λόγω της εμβληματικής ταινίας «The Οmen» του 1976, Damien (Γαλλικά) και Damiano (Ιταλικά) που ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας δεν παραπέμπει ποτέ σε τίποτα άλλο εκτός από τον frontman των Μaneskin.
ΖΩΑ
ΔΙΚΕΡΟΣ
(ΜΑΥΡΟΣ ΡΙΝΟΚΕΡΟΣ)
Trivia: Ο Μαύρος Ρινόκερος, γνωστός επιστημονικά ως Diceros bicornis, πήρε το όνομά του όχι από το χρώμα του (το οποίο είναι στην πραγματικότητα γκρι), αλλά πιθανώς σε αντιδιαστολή με τον Λευκό Ρινόκερο, ή λόγω της σκούρας επιφάνειας που συχνά καλύπτει το δέρμα του. Το πιο εντυπωσιακό του χαρακτηριστικό είναι το πρόσθιο κέρατο, το οποίο μπορεί να φτάσει σε μήκος έως και τα 1,5 μέτρα (αν και συνήθως είναι μικρότερο). Παρά τη φήμη του ως ιδιαίτερα επιθετικός, οι επιθέσεις του οφείλονται συχνά στη φτωχή του όραση. Αντιλαμβάνεται μια απειλή και επιτίθεται λόγω σύγχυσης και φόβου, και μάλιστα έχει παρατηρηθεί να επιτίθεται ακόμα και σε μεγάλους κορμούς δέντρων ή σωρούς τερμιτών.
Fun Facts: Ο Μαύρος Ρινόκερος διαφέρει από τον Λευκό Ρινόκερο όχι μόνο στη συμπεριφορά αλλά και στο χείλος του. Έχει ένα χαρακτηριστικό μυτερό και αρπακτικό άνω χείλος που λειτουργεί σαν δάχτυλο, για να αρπάζει και να τραβάει φύλλα και κλαδιά από θάμνους και δέντρα, καθώς είναι φυλλοφάγος (browser) και όχι χορτοφάγος (grazer) σαν τον Λευκό Ρινόκερο. Τα θηλυκά γεννούν ένα μόνο μικρό, εντυπωσιακά κακομαθημένο, το οποίο μένει με τη μητέρα του για περίπου 2 έως 4 χρόνια πριν απογαλακτιστεί. Επίσης, ο Δίκερος συχνά αναπτύσσει μια συμβιωτική σχέση με πουλιά, όπως οι οξυπέκτες (oxpeckers), οι οποίοι τρέφονται με τα τσιμπούρια και τα παράσιτα που βρίσκονται στο δέρμα του και λειτουργούν ως "συναγερμός" όταν πλησιάζει κίνδυνος.
ΦΥΤΑ
ΔΡΥΣ (ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ)
Trivia: Η δρυς είναι ένα δέντρο με πλούσια ιστορία και ενδιαφέρουσες ιδιότητες. Είναι αξιοσημείωτο ότι η δρυς είναι το εθνικό δέντρο των Ηνωμένων Πολιτειών (από το 2004), συμβολίζοντας τη δύναμη και την αντοχή. Ωστόσο, προφανώς είναι δημοφιλέστατο, καθώς είναι επίσης εθνικό δέντρο σε αρκετές άλλες χώρες, όπως η Αγγλία, η Γερμανία, η Πολωνία και η Λιθουανία! Μια άλλη ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι τα βελανίδια, ο καρπός της δρυός, θεωρούνται καρποί, όχι σπόροι, και παράγονται μόνο αφού το δέντρο φτάσει σε ηλικία περίπου 20 ετών. Επίσης, αν και παράγονται χιλιάδες βελανίδια ετησίως, μόνο 1 στα 10.000 περίπου θα καταφέρει να αναπτυχθεί σε ένα νέο δέντρο.
Fun Facts: Οι δρύες είναι γνωστοί γίγαντες του δασικού βασιλείου, καθώς πολλά είδη τους μπορούν να ζήσουν για πάνω από 200 χρόνια, ενώ μερικά εκτιμάται ότι ξεπερνούν ακόμη και τα 1.000 χρόνια. Λόγω της ανθεκτικότητας και της σκληρότητάς του το ξύλο δρυός έχει χρησιμοποιηθεί από την αρχαιότητα για την κατασκευή πλοίων (όπως τα πειρατικά πλοία του 15ου και 16ου αιώνα) και βαρελιών για την παλαίωση αλκοολούχων ποτών, όπως το ουίσκι και το κρασί, προσδίδοντάς τους το χαρακτηριστικό τους άρωμα. Ένα ώριμο δέντρο δρυός μπορεί να απορροφήσει έως και 50 γαλόνια (περίπου 190 λίτρα) νερού την ημέρα, γεγονός που τις καθιστά σημαντικές για τον έλεγχο των πλημμυρών. Τέλος, παραδόξως, οι δρύες πλήττονται από κεραυνούς συχνότερα από άλλα δέντρα, κάτι που μερικοί επιστήμονες αποδίδουν στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε νερό και τον τραχύ φλοιό τους.
ΠΡΑΓΜΑΤΑ
ΔΑΝΤΕΛΑ
Trivia: Η δαντέλα, με την περίτεχνη πλέξη της, υπήρξε σύμβολο κοινωνικής τάξης και πλούτου για αιώνες. Κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, η παραγωγή της ήταν τόσο πολύτιμη, που οι κυβερνήσεις επέβαλαν αυστηρούς νόμους για να προστατεύσουν τις εγχώριες βιομηχανίες δαντέλας από εισαγωγές, οδηγώντας σε μεγάλο λαθρεμπόριο. Η δαντέλα της Βενετίας και των Βρυξελλών θεωρούνταν το "χρυσάφι του υφάσματος". Είναι ενδιαφέρον ότι η βιομηχανική επανάσταση, με την εφεύρεση της μηχανής κροσέ (Leavers machine) τον 19ο αιώνα, επέτρεψε την μαζική παραγωγή της, καθιστώντας την προσβάσιμη σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ενώ παράλληλα έθεσε σε κίνδυνο την επιβίωση της παραδοσιακής χειροποίητης τέχνης.
Fun Facts: Γνωρίζατε ότι κάποιοι ιστορικοί πιστεύουν πως η τέχνη της δαντέλας μπορεί να προέρχεται από την Κίνα, πολύ πριν εμφανιστεί στην Ευρώπη; Ωστόσο, η Ιταλία και το Βέλγιο διεκδικούν τον τίτλο της γενέτειρας της σύγχρονης ευρωπαϊκής δαντέλας. Ένα ακόμη fun fact είναι ότι ο βασιλιάς Κάρολος Β' της Αγγλίας είχε τόσο μεγάλη εμμονή με τη δαντέλα, που δημιούργησε ένα "Γραφείο Ελέγχου Δαντέλας" για να ελέγχει την ποιότητα. Επίσης, η δαντέλα δεν χρησιμοποιούνταν μόνο για ρούχα: κατά την εποχή του μπαρόκ, ήταν δημοφιλές να διακοσμούνται με δαντέλα ακόμη και τα περίτεχνα καλύμματα κεφαλής, κοινώς… σεμέν για άλογα! Τέλος, ορισμένοι τύποι δαντέλας, όπως η Needlepoint Lace, φτιάχνονταν εξ ολοκλήρου με βελόνα και κλωστή χωρίς κανένα ύφασμα ως βάση.
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ
ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ
Trivia: Ο δασολόγος, ως επιστήμονας, καλείται να διαχειριστεί όχι μόνο τα δέντρα, αλλά ολόκληρα οικοσυστήματα. Ιστορικά, η σύγχρονη δασολογία αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στη Γερμανία τον 18ο και 19ο αιώνα, κυρίως λόγω της ανάγκης για βιώσιμη διαχείριση των δασών προκειμένου να εξασφαλιστεί η ξυλεία για τη βιομηχανία. Ένα σημαντικό trivia είναι ότι οι δασολόγοι ήταν από τους πρώτους επαγγελματίες που εφάρμοσαν συστηματικά μαθηματικά μοντέλα (όπως η εκτίμηση της ανάπτυξης και της παραγωγής) για τη διαχείριση φυσικών πόρων. Η εργασία τους, ιδίως στον τομέα της δενδροκομίας, απαιτεί γνώση γεωλογίας, βιολογίας, οικολογίας αλλά και οικονομίας.
Fun Facts: Γνωρίζατε ότι ένας δασολόγος μπορεί να αφιερώσει χρόνο για να μετρήσει την "πυκνότητα στέψης" ενός δάσους, δηλαδή το πόσο καλύπτει ο θόλος των δέντρων το έδαφος; Αυτή η μέτρηση είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του δάσους. Πολλοί δασολόγοι εργάζονται και στον τομέα της αστικής δασοπονίας, όπου ο στόχος δεν είναι η παραγωγή ξυλείας, αλλά η διαχείριση των δέντρων μέσα στις πόλεις για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και τη μείωση της θερμοκρασίας (το φαινόμενο της «αστικής θερμικής νησίδας»). Επίσης, η ειδικότητα του δασολόγου περιλαμβάνει τη μελέτη και την πρόληψη των πυρκαγιών, καθώς και την αναγνώριση και προστασία σπάνιων ειδών χλωρίδας και πανίδας που ζουν στα δάση.
ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ
ΔΑΜΑΣΚΟΣ
Trivia: Η Δαμασκός, πρωτεύουσα της Συρίας, θεωρείται ευρέως η παλαιότερη συνεχώς κατοικούμενη πόλη στον κόσμο, με ενδείξεις οικισμού να χρονολογούνται έως και το 10.000 π.Χ. Λόγω της στρατηγικής της θέσης στα σταυροδρόμια Ανατολής και Δύσης, ανάμεσα στην Αφρική και την Ασία, υπήρξε ένα σημαντικό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο για χιλιάδες χρόνια. Ένα σημαντικό trivia είναι ότι η Παλαιά Πόλη της Δαμασκού περιβάλλεται ακόμη από ιστορικά τείχη, πολλά τμήματα των οποίων σώζονται μέχρι σήμερα, με οκτώ, παρακαλώ, πύλες, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν κλασική (Ρωμαϊκή/Βυζαντινή)
Fun Facts: Ένα από τα πιο γνωστά fun facts για τη Δαμασκό είναι το ποιητικό της προσωνύμιο: "Πόλη του Γιασεμιού" (Madīnat al-Yāsmīn), λόγω του πλήθους των όμορφων ανθισμένων γιασεμιών που παραδοσιακά ευδοκιμούν στην περιοχή. Επίσης, η πόλη είναι γνωστή για την αρχαία "Οδό την Ευθείαν" (γνωστή από τη Βίβλο, που δεν χωνεύεται πως δεν υπονοεί το δρόμο το σωστό) έναν κεντρικό δρόμο που διασχίζει την Παλαιά Πόλη. Επιπλέον, η Δαμασκός υπήρξε το κέντρο παραγωγής του περίφημου "Ατσαλιού της Δαμασκού" (Damascus Steel), ένα είδος χάλυβα ξακουστού για την εξαιρετική του σκληρότητα, ανθεκτικότητα και το χαρακτηριστικό κυματιστό σχέδιο των λεπίδων του, που συνέβαλε στη φήμη της πόλης ως κέντρου τεχνογνωσίας και εμπορίου.
ΔΙΑΣΗΜΟΙ
ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ
Trivia: Ο Δημόκριτος, γνωστός ως ο «Γελαστός Φιλόσοφος» λόγω της υποτιθέμενης συνήθειάς του να γελάει με την ανθρώπινη ανοησία, θεωρείται ο κύριος εκπρόσωπος της αρχαίας ατομικής θεωρίας, την οποία κληρονόμησε από τον δάσκαλό του, Λεύκιππο. Ήταν πολυμαθής με ευρύτατο έργο που κάλυπτε τη φυσική, τα μαθηματικά, την ηθική, τη μουσική, ακόμη και την τέχνη —το σύνολο των συγγραμμάτων του υπολογιζόταν σε περίπου 60 έργα, τα περισσότερα από τα οποία χάθηκαν. Ένα εντυπωσιακό επίτευγμα είναι ότι ήταν ένας από τους πρώτους που υπολόγισε ορθά πως ο όγκος ενός κώνου ή μιας πυραμίδας είναι το ένα τρίτο (1/3) του όγκου ενός κυλίνδρου ή πρίσματος αντίστοιχα, αν έχουν την ίδια βάση και ύψος.
Fun Facts: Σύμφωνα με αρχαίες πηγές, ο Δημόκριτος ταξίδεψε σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο, φτάνοντας μέχρι την Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα και ίσως την Ινδία, ξοδεύοντας μάλιστα την τεράστια περιουσία που κληρονόμησε για να αποκτήσει γνώση. Όταν επέστρεψε φτωχός στην πόλη του, τα Άβδηρα, οι συμπολίτες του τον περιφρόνησαν αρχικά, μέχρι που αναγνώρισαν τη σοφία του και τον τίμησαν. Επίσης, ο Δημόκριτος ήταν ο πρώτος που αντιλήφθηκε ότι ο Γαλαξίας είναι το φως που προέρχεται από μακρινά αστέρια, ενώ είχε διατυπώσει την ιδέα ότι το σύμπαν έχει πολλούς άλλους «κόσμους», μερικοί από τους οποίους ίσως ήταν κατοικημένοι! Τέλος, το ύφος των γραπτών του επαινούνταν τόσο πολύ στην αρχαιότητα, που θεωρούνταν ισάξιο με αυτό του Πλάτωνα.
ΦΑΓΗΤΑ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
Trivia: Τα σύγχρονα, έτοιμα προς κατανάλωση δημητριακά πρωινού έχουν τις ρίζες τους στην Αμερική του 19ου αιώνα, με πρωτοπόρους τον Δρ. Τζον Χάρβεϊ Κέλογκ και τον Τσαρλς Γ. Ποστ, οι οποίοι αρχικά τα ανέπτυξαν ως μέρος μιας υγιεινής, φυτικής διατροφής για τους ασθενείς τους. Το πρώτο εμπορικό δημητριακό που έγινε ευρέως διαθέσιμο ήταν το Granula το 1863, που φτιάχτηκε από τον Τζέιμς Κάλεμπ Τζάκσον και έπρεπε να μουλιάσει όλη τη νύχτα. Ο Χάρβεϊ Κέλογκ εφηύρε κατά λάθος τις νιφάδες καλαμποκιού (Corn Flakes) το 1894, όταν αυτός και ο αδελφός του, Γουίλ, προσπαθούσαν να φτιάξουν ζύμη από βρασμένο σιτάρι.
Fun Facts: Σήμερα, τα δημητριακά πρωινού αποτελούν μια βιομηχανία δισεκατομμυρίων δολαρίων, με πάνω από 160 διαφορετικά είδη να πωλούνται μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το δημητριακό Cheerios (που αρχικά ονομαζόταν CheeriOats) ήταν το πρώτο που χρησιμοποίησε τηλεοπτική διαφήμιση για να απευθυνθεί στα παιδιά. Μια συνηθισμένη διατροφική λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπεται είναι ότι τα περισσότερα ενισχυμένα δημητριακά περιέχουν σκόνη σιδήρου που είναι τόσο ισχυρή, ώστε μπορείτε να τη μαζέψετε με έναν μαγνήτη αν τη διαλύσετε σε νερό! Επιπλέον, το πρώτο δημητριακό που χρησιμοποίησε ένα παιχνίδι ή ένα δώρο στο κουτί ήταν το Cracker Jack το 1912, μια πρακτική που έκτοτε υιοθετήθηκε από πολλά παιδικά δημητριακά.
