Το Urbanorama συναντά τη Μαριλένα Ορφανού
Με αφορμή τη βράβευση της στα βραβεία ΙΡΙΣ, για τη μουσική της στην ταινία του Γιώργου Γεωργόπουλου Πολύ Κοριτσίστικο Όνομα το Πάττυ, το Urbanorama ξανασυναντά την παλιά του γνώριμη Μαριλένα Ορφανού.
Μαριλένα, συγχαρητήρια για το Βραβείο Ίρις που έλαβες για τη μουσική στο "Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ". Η μουσική σου διατρέχει διαφορετικές πλατφόρμες – από τη θεατρική σκηνή μέχρι το σκοτάδι της κινηματογραφικής αίθουσας. Πώς διαμορφώνεται η ταυτότητα ενός μουσικού, όταν καλείται να "ντύσει" τόσα διαφορετικά είδη αφηγήσεων;
Η βράβευση και το «Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ»
Τι σήμαινε για εσένα προσωπικά η κατάκτηση του Βραβείου Ίρις, όπως και γενικά η κάθε στιγμή από τις πολλές βραβεύσεις σου; Είναι μια δικαίωση για τον δρόμο που έχεις διανύσει; Δημιουργεί κάποιο καινούριο κάθε φορά πλαίσιο;
Η Πάττυ είναι η πρώτη μου μεγάλου μήκους. Οπότε είμαι διπλά ενθουσιασμένη για αυτή τη βράβευση! Χάρηκα πάρα πολύ, προφανώς. Μου φάνηκε απίστευτο, γιατί είναι ένα βραβείο από μια Ακαδημία που περιλαμβάνει όλους τους ανθρώπους του ελληνικού σινεμά! Είναι όμορφο όταν άνθρωποι του χώρου σού λένε, με αυτόν τον τρόπο, ότι αυτό που κάνεις τους άγγιξε. Αλλά δεν το ένιωσα σαν έναν τερματισμό ή σαν "τα κατάφερα". Περισσότερο σαν μια στάση στη διαδρομή.
Δεν ξέρω αν θα το έλεγα δικαίωση. Η μεγαλύτερη δικαίωση για μένα είναι ότι συνεχίζω να κάνω αυτό που αγαπώ και να συνεργάζομαι με ανθρώπους που με εμπνέουν. Το βραβείο, όμως, σου δίνει μια ώθηση. Σου δίνει αυτοπεποίθηση, σου ανοίγει κάποιες πόρτες και σε κάνει να νιώθεις ότι ίσως αξίζει να συνεχίσεις να παίρνεις δημιουργικά ρίσκα. Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό.
Γράφω μουσική με το ένστικτο. Το ακολουθώ πιστά και σχεδόν πάντα με δικαιώνει. Διαβάζω το σενάριο, το θεατρικό έργο και παρακολουθώ πρόβες ή βρίσκομαι στα γυρίσματα αν πρόκειται για ταινία. Αυτό με ξεκλειδώνει και με βάζει αυτόματα στον κόσμο του έργου.
Πώς προσέγγισες μουσικά το «Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ»; Ποιο ήταν το πρώτο συναίσθημα ή ο πρώτος ήχος που ήρθε στο μυαλό σου διαβάζοντας το σενάριο;
Όταν διάβασα το σενάριο του Γιώργου Γεωργόπουλου ενθουσιάστηκα! Αμέσως με έβαλε σε μια συναισθηματική διαδικασία για το πώς θα μπορούσα να προσεγγίσω την Πάττυ αυτή καθαυτή και όλο αυτό που ζει στην ταινία! Σίγουρα μια γλυκόπικρη γεύση ήθελα να έχουν οι συνθέσεις, παράλληλα με ένα δυναμισμό και μια χαρμολύπη.
Ποια μουσικά «εργαλεία» (όργανα, ψηφιακοί ήχοι, μελωδίες) επέλεξες για να αποδώσεις τον συναισθηματικό κόσμο της ηρωίδας και το ηχητικό πλαίσιο της ταινίας;
Γράφω μουσική με συνθεσάιζερ. Είναι το όργανο μου! Παράλληλα ο Γιώργος (Γεωργόπουλος) μου ζήτησε να χρησιμοποιήσω στο soundtrack και τη φωνή μου. Οπότε και έγινε!
Πόσο καθοριστική ήταν η επικοινωνία με τον σκηνοθέτη για να βρεθεί η «ηχητική ταυτότητα» της ταινίας;
Ο σκηνοθέτης μας ήξερε από την αρχή τι ήθελε και πού ήθελε μουσική στην ταινία. Έχει πολύ καλή σχέση με τη μουσική, τη λατρεύει και ξέρει μουσική. Αυτό διευκολύνει πολύ τη διαδικασία της σύνθεσης. Επίσης γνωρίζει τι μουσική γράφω. Δεν περίμενε κάτι άλλο από αυτό που κάνω. Όλες οι μέρες που περάσαμε στο στούντιο ήταν υπέροχες. Περάσαμε πραγματικά πολύ ωραία!
Η φιλοσοφία της μουσικής επένδυσης
Πώς προσεγγίζεις τη μετάβαση μεταξύ μέσων, πώς αλλάζει η προσέγγισή σου ανάλογα με το αν η μουσική πρέπει να υπηρετήσει μια θεατρική παράσταση, να ντύσει μια κινηματογραφική εικόνα ή να δημιουργήσει την ατμόσφαιρα σε μια ζωντανή προβολή;
Γράφω μουσική με το ένστικτο. Το ακολουθώ πιστά και σχεδόν πάντα με δικαιώνει. Διαβάζω το σενάριο, το θεατρικό έργο και παρακολουθώ πρόβες ή βρίσκομαι στα γυρίσματα αν πρόκειται για ταινία. Αυτό με ξεκλειδώνει και με βάζει αυτόματα στον κόσμο του έργου.
Στο θέατρο η μουσική συνυπάρχει ζωντανά με τον ηθοποιό σε πραγματικό χρόνο, ενώ στο σινεμά είναι ενταγμένη ή τοποθετεί το πλαίσιο στο μοντάζ. Ποια από τις δύο συνθήκες σού προκαλεί μεγαλύτερη καλλιτεχνική αγωνία και ποια μεγαλύτερη ελευθερία;
Νιώθω μεγαλύτερη ελευθερία στο σινεμά, γιατί είναι ένα μέσο που λατρεύω από την παιδική μου ηλικία. Νιώθω ασφάλεια και οικειότητα. Επίσης όταν γράφω για το σινεμά, σταματά ο χρόνος. Ζω και ξαναζώ τη στιγμή στην οθόνη. Το θέατρο είναι θέμα στιγμής. Χρειάζεται πολλή φαντασία την ώρα που γράφεις. Θέλει μια άλλη συγκέντρωση για να το κάνεις πραγματικότητα αυτό που έχεις στο μυαλό και είναι απαραίτητη η απόλυτη επικοινωνία με το σκηνοθετικό.
Στις live επενδύσεις προβολών, η διαδικασία βασίζεται περισσότερο στον αυτοσχεδιασμό και την άμεση ανταπόκριση στην εικόνα ή υπάρχει μια αυστηρή δομή;
Είναι ένα συνδυασμός. Υπάρχει στην αρχή ένας σκελετός μουσικής που έχει ήδη γραφτεί από εμένα και πάνω σε αυτόν αυτοσχεδιάζουμε όλες (η μπάντα μου, οι Someone Who Isn't Me, Μαρία Χατζάκου τύμπανα, Τζίνα Δημακοπούλου κιθάρες). Λατρεύουμε τα silent films. Είναι μαγική η συνεργασία στο λάιβ που κάνουμε για τις βουβές ταινίες.
Σε απασχολεί αν η μουσική γίνεται συνειδητά αντιληπτή ή αν λειτουργεί ως «αίσθηση» που υποτάσσεται στην εικόνα;
Δε με απασχολεί καθόλου πώς το αντιλαμβάνεται και το προσλαμβάνει ο θεατής. Ξέρω από πριν ότι αν νιώσω ωραία σε αυτό που γράφω ή παίζω αυτό θα μεταδοθεί αυτόματα και στο κοινό και όλοι μαζί θα νιώσουμε πράγματα για αυτό που βλέπουμε και ακούμε εκείνη τη στιγμή. Αυτή είναι η μαγεία της μουσικής!
Δεν φοβάμαι πλέον να δοκιμάζω, να αποδομώ ή να αφήνω το τυχαίο να μπει στη διαδικασία. Η δημιουργική μου παλέτα έχει μεγαλώσει όχι επειδή χρησιμοποιώ περισσότερα εργαλεία, αλλά επειδή έχω λιγότερες προκαταλήψεις απέναντί τους.
Εξέλιξη και μέλλον
Ποια είναι η σημασία της σιωπής στη δουλειά σου; Πώς αποφασίζεις πότε μια παύση είναι πιο δυνατή από μια νότα στην αφήγηση;
Τεράστια σημασία η σιωπή στην εικόνα. Ενστικτωδώς το αποφασίζω.
Επίσης, η περιέργεια είναι απαραίτητη. Να βλέπουν σινεμά, να ακούν κάθε είδους μουσική και να μη φοβούνται να πειραματιστούν. Η προσωπική τους φωνή είναι το πιο πολύτιμο στοιχείο που έχουν· η τεχνική μαθαίνεται, η ταυτότητα χτίζεται.
Υπάρχουν ήχοι ή τεχνικές που κάποτε απέφευγες και τώρα αποτελούν μέρος της δημιουργικής σου παλέτας;
Παλιά απέφευγα οτιδήποτε ένιωθα ότι θα "προδώσει" τον πυρήνα της ιδέας. Σήμερα έχω μάθει ότι ακόμα και η παραμόρφωση, ο θόρυβος, η σιωπή ή η υπερβολική επεξεργασία μπορούν να υπηρετήσουν το συναίσθημα, αν χρησιμοποιηθούν με πρόθεση. Δεν φοβάμαι πλέον να δοκιμάζω, να αποδομώ ή να αφήνω το τυχαίο να μπει στη διαδικασία. Η δημιουργική μου παλέτα έχει μεγαλώσει όχι επειδή χρησιμοποιώ περισσότερα εργαλεία, αλλά επειδή έχω λιγότερες προκαταλήψεις απέναντί τους.
Ποιο είδος ταινίας ή project θα αποτελούσε για εσένα την επόμενη μεγάλη πρόκληση;
ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ!!!!! Να γράψω και το λιμπρέτο και τη μουσική εξ' ολοκλήρου και να συνεργαστώ με τις αγαπημένες μου Ελληνίδες τραγουδίστριες και ηθοποιούς για να το κάνω πραγματικότητα. Νομίζω θα ήταν εντυπωσιακό.
Αν μπορούσες να δώσεις μια συμβουλή στους νέους μουσικούς που θέλουν να ασχοληθούν με τη μουσική για τον κινηματογράφο, ποια θα ήταν αυτή;
Δύσκολος δρόμος και χρειάζεται απέραντη υπομονή και θετική διάθεση απέναντι σε όλα αυτά τα χρόνια που θα περάσουν μέχρι να καταφέρεις να κάνεις την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία. Πέρασαν πολλά πολλά χρόνια για να έχω την εμπιστοσύνη και την προσοχή ενός δημιουργού. Άρα χρειάζεται μια καλή σχέση με τον χρόνο που περνάει.
Επίσης, η περιέργεια είναι απαραίτητη. Να βλέπουν σινεμά, να ακούν κάθε είδους μουσική και να μη φοβούνται να πειραματιστούν. Η προσωπική τους φωνή είναι το πιο πολύτιμο στοιχείο που έχουν· η τεχνική μαθαίνεται, η ταυτότητα χτίζεται.
Τι να περιμένουμε τώρα από σένα;
Ετοιμάζω τον καινούριο δίσκο της μπάντας μου, Someone Who Isn't Me και φυσικά τις κυκλοφορίες στο διαδίκτυο όλων των τελευταίων soundtrack που έχω γράψει. Θέλω να τα βγάλω όλα στις πλατφόρμες, να υπάρχουν όλα έξω, να είναι προσβάσιμα σε όλους. Σε αντίθεση με τις μικρού μήκους που εξαφανίζονται μετά τα φεστιβάλ και κανείς δεν έχει πρόσβαση να τις παρακολουθήσει...
Ειναι το Μαριλένα ένα... πολύ κοριτσίστικο όνομα;
Είναι ναι. Πολύ.
Εσύ τι πιστεύεις;
